Aplikacja treningowa na smartfon w leczeniu uzależnienia od alkoholu – wyniki próby klinicznej

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

U osób uzależnionych od alkoholu często występuje tzw. skłonność do zbliżania się – automatyczny, nieświadomy odruch kierowania się ku alkoholowi, gdy go widzą. Trening modyfikujący ten odruch polega na wielokrotnym „odpychaniu” obrazków z alkoholem i „przyciąganiu” obrazków neutralnych lub przyjemnych. Wcześniejsze badania wykazały, że taki trening prowadzony na komputerze podczas leczenia stacjonarnego (w ośrodku) zmniejsza ryzyko nawrotu.

Większość osób leczy się jednak ambulatoryjnie, czyli w poradni, mieszkając w domu. Badacze z Australii sprawdzili, czy podobny trening w formie aplikacji na smartfon pomoże takim pacjentom.

Jak przeprowadzono badanie

W badaniu wzięło udział 79 osób (45 mężczyzn i 34 kobiety, średnio 46,6 roku) leczonych ambulatoryjnie w Melbourne. Losowo przydzielono je do dwóch grup. Obie kontynuowały zwykłe leczenie. Grupa badana (39 osób) korzystała z aplikacji z treningiem dopasowanym do siebie – sama wybierała zdjęcia napojów, które pije, i obrazy przyjemnych celów życiowych. Aplikacja przypominała o dwóch krótkich sesjach tygodniowo przez 4 tygodnie; sesja trwała średnio niecałe 4 minuty.

Grupa kontrolna (40 osób) wykonywała raz w tygodniu zadanie pozorne, które nie miało zmieniać odruchu. Badanie było podwójnie ślepe – ani uczestnicy, ani oceniający nie wiedzieli, kto jest w której grupie. Główną miarą była liczba porcji standardowych alkoholu (po 10 g czystego alkoholu) wypitych w 4. tygodniu, zgłaszana przez uczestników w aplikacji. Sprawdzano też picie po 8 i 16 tygodniach, nasilenie uzależnienia, głód alkoholu i jakość życia.

Co wykazało

Po 4 tygodniach grupy nie różniły się istotnie. Według modelu statystycznego osoby z grupy treningowej wypiły w tym tygodniu około 75,5 porcji standardowych, a z grupy kontrolnej około 71,3 – różnica mieściła się w granicach przypadku.

Jedyna istotna różnica pojawiła się po 16 tygodniach: w grupie treningowej tygodniowe picie spadło względem początku badania średnio o 14,6 porcji, a w grupie kontrolnej o 2,1 porcji. Pozostałe wskaźniki, m.in. liczba dni picia, nasilenie uzależnienia, głód alkoholu i jakość życia, nie różniły się między grupami. Część z nich poprawiła się w obu grupach, co autorzy przypisują raczej zwykłemu leczeniu.

Uczestnicy ocenili wygląd i działanie aplikacji pozytywnie. Średnio wykonali tyle sesji, ile zalecano. Jednocześnie sami nie odczuwali wyraźnego wpływu treningu na picie.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli leczysz się z powodu uzależnienia od alkoholu, to badanie nie daje podstaw, by uznać taką aplikację za skuteczną pomoc w pierwszych tygodniach. Sygnał poprawy po kilku miesiącach jest ciekawy, ale niepewny.

Podstawą pozostaje terapia prowadzona przez specjalistów. Wszelkie narzędzia dodatkowe, w tym aplikacje, warto omówić z terapeutą lub lekarzem prowadzącym, a nie traktować jako zamiennika leczenia.

Ograniczenia badania

Grupa była mała – rekrutację przerwano z powodu braku funduszy. Autorzy oceniają, że badanie miało tylko 14% szans na wykrycie umiarkowanego efektu. Po 16 tygodniach dane o piciu przekazało tylko 59% uczestników.

Korzystny wynik po 16 tygodniach dotyczył tylko jednego z wielu wskaźników dodatkowych, więc może być dziełem przypadku. Spożycie alkoholu podawali sami uczestnicy, co bywa nieprecyzyjne. Uczestnicy bardzo się różnili – część na początku w ogóle nie piła, inni pili dużo. Badanie przeprowadzono w Australii. Autorzy nie zgłosili konfliktu interesów.

Najważniejsze w skrócie

Spersonalizowana aplikacja treningowa nie zmniejszyła picia alkoholu po 4 tygodniach u osób leczonych ambulatoryjnie. Po 16 tygodniach zaobserwowano większy spadek picia w grupie treningowej, ale wymaga to potwierdzenia w większym, lepiej zaplanowanym badaniu.