Opieka nad seniorem w Szczecinie

Opieka nad bliską osobą krok po kroku

Od czego zacząć

Gdy mama, tata czy babcia nagle przestaje sobie radzić, łatwo działać w pośpiechu i podjąć decyzję, której potem się żałuje. Zacznij od spokojnej oceny, czego bliska osoba potrzebuje na co dzień: czy wymaga pomocy przy jedzeniu, myciu, ubieraniu i chodzeniu, czy raczej przy zakupach, lekach i sprawach urzędowych. Zapisz to, bo ta sama lista przyda się u lekarza, w ośrodku pomocy społecznej i przy rozmowie z domem opieki.

Porozmawiaj z rodziną o tym, kto realnie może pomagać, jak często i za jakie pieniądze. Jeśli to możliwe, rozmawiaj też z samym seniorem. Nawet osoba z problemami z pamięcią ma prawo współdecydować o swoim życiu, a decyzje podjęte ponad jej głową często kończą się buntem i pogorszeniem stanu. Pierwszym miejscem, do którego warto pójść, jest zwykle przychodnia lekarza rodzinnego.

Lekarz rodzinny i pielęgniarka w domu

Lekarz rodzinny zna historię choroby, może zlecić badania, skierować do geriatry, neurologa czy na rehabilitację i wystawić skierowania potrzebne do opieki długoterminowej. Jeśli senior nie jest w stanie dojść do przychodni, lekarz może przyjechać na wizytę domową. Warto też poprosić o przegląd wszystkich przyjmowanych leków, bo u starszych osób to częsta przyczyna zawrotów głowy, upadków i splątania.

Pielęgniarka środowiskowa z przychodni, w której senior ma złożoną deklarację, odwiedza pacjenta w domu, zmienia opatrunki, pobiera krew, uczy rodzinę pielęgnacji i ocenia, jakiej pomocy potrzeba. Gdy osoba jest obłożnie chora i ma niską ocenę samodzielności, lekarz może skierować ją do pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej, w której pielęgniarka przychodzi kilka razy w tygodniu. Na NFZ te świadczenia są bezpłatne.

ZOL i ZPO, czyli leczenie i pielęgnacja całodobowa

Zakład opiekuńczo-leczniczy i zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy to placówki ochrony zdrowia dla osób, które nie wymagają już leczenia szpitalnego, ale potrzebują stałej, całodobowej pielęgnacji. Trafia się tam na podstawie skierowania od lekarza, do którego dołącza się ocenę w skali Barthel. To skala, w której punktuje się codzienne czynności, takie jak jedzenie, przemieszczanie się czy korzystanie z toalety, a do zakładu kwalifikują się osoby z wynikiem wskazującym na dużą zależność od innych.

Leczenie i pielęgnację finansuje NFZ, a pacjent płaci za zakwaterowanie i wyżywienie. Opłata nie może przekroczyć 70 procent jego miesięcznego dochodu, więc nie zależy od zasobności rodziny. Pobyt w ZOL często jest okresowy, na przykład po udarze czy złamaniu, choć bywa też długi. Kolejki do takich placówek bywają długie, dlatego dokumenty warto złożyć wcześnie, nawet w kilku miejscach.

Dom pomocy społecznej

Dom pomocy społecznej to placówka pomocy społecznej, a nie ochrony zdrowia. Zapewnia całodobową opiekę, mieszkanie, wyżywienie i wsparcie osobom, które nie mogą samodzielnie funkcjonować, a nie wymagają stałego leczenia. W Szczecinie wniosek składa się w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie. Pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy, potrzebne są też zaświadczenie lekarskie i dokumenty o dochodach.

Mieszkaniec DPS płaci do 70 procent swojego dochodu. Jeśli to nie pokrywa kosztu pobytu, różnicę dopłacają najbliżsi, czyli małżonek, dzieci, wnuki i rodzice, ale tylko wtedy, gdy ich dochód przekracza ustawowe progi. Resztę pokrywa gmina. Wysokość dopłaty rodziny ustala się w umowie albo w decyzji, więc warto dokładnie dopytać o zasady przed złożeniem wniosku. Na miejsce w wybranym domu często trzeba poczekać.

Prywatny dom opieki: na co patrzeć

Prywatna placówka zapewniająca całodobową opiekę osobom starszym, niepełnosprawnym lub przewlekle chorym musi mieć zezwolenie wojewody i figurować w rejestrze prowadzonym przez urząd wojewódzki. Sprawdź to przed podpisaniem umowy. Brak wpisu to poważny sygnał ostrzegawczy, bo taka placówka nie podlega kontroli, która chroni mieszkańców.

Odwiedź dom bez zapowiedzi, najlepiej w porze posiłku. Zwróć uwagę na zapach, czystość, to, czy mieszkańcy są ubrani i zajęci, czy siedzą przed telewizorem, oraz na to, jak personel się do nich zwraca. Zapytaj, ile osób opiekuje się mieszkańcami w nocy, jak wygląda dostęp do lekarza i pielęgniarki, kto podaje leki i co dzieje się, gdy stan zdrowia nagle się pogorszy. Przeczytaj umowę, zwłaszcza zapisy o podwyżkach, okresie wypowiedzenia i dodatkowych opłatach.

Hospicjum i opieka paliatywna

Opieka paliatywna jest dla osób z nieuleczalną, postępującą chorobą, u których celem jest łagodzenie bólu, duszności i innych objawów oraz wsparcie rodziny. Na NFZ możliwe jest hospicjum domowe, w którym zespół lekarza, pielęgniarki i innych specjalistów odwiedza chorego w domu, oraz hospicjum stacjonarne. Potrzebne jest skierowanie od lekarza, a rozpoznanie musi mieścić się w katalogu chorób uprawniających do takiej opieki.

Wiele rodzin zgłasza się do hospicjum zbyt późno, bo kojarzy je wyłącznie z ostatnimi dniami życia. Tymczasem wcześniejsza opieka paliatywna często poprawia komfort chorego na długie tygodnie lub miesiące i odciąża bliskich. Hospicja prowadzą też zwykle grupy wsparcia dla rodzin i pomagają w żałobie.

Sprzęt, transport i pomoc dla opiekuna

Część wyrobów medycznych, takich jak wózek, balkonik, materac przeciwodleżynowy czy środki chłonne, można dostać z dofinansowaniem NFZ. Lekarz wystawia zlecenie, które realizujesz w sklepie medycznym lub aptece mającej umowę z funduszem. Obowiązują limity cenowe i okresy użytkowania, a czasem trzeba dopłacić. Gdy sprzęt jest potrzebny na krótko, na przykład po operacji, wygodniej go wypożyczyć. O dofinansowanie ze środków PFRON zapytaj w MOPR.

Jeśli chory nie może dojechać na leczenie komunikacją ani samochodem, lekarz może zlecić bezpłatny transport sanitarny, gdy jest on uzasadniony stanem zdrowia. Do innych przejazdów możesz zamówić płatny transport medyczny. Opieka nad przewlekle chorym jest wyczerpująca, dlatego dowiedz się w ośrodku pomocy społecznej o usługi opiekuńcze w domu i programy opieki wytchnieniowej, które pozwalają opiekunowi odpocząć. Nie musisz radzić sobie zupełnie sam.

Sprawy formalne

Póki senior jest w stanie świadomie decydować, poproś go o upoważnienie do informacji o stanie zdrowia i do dokumentacji medycznej. Można je złożyć w przychodni, w szpitalu albo przez Internetowe Konto Pacjenta. Warto też pomyśleć o pełnomocnictwie do spraw w banku i urzędach. Przy ważniejszych sprawach, na przykład dotyczących nieruchomości, potrzebny jest notariusz.

Gdy bliski nie jest już w stanie podejmować decyzji, a wcześniej nie udzielił pełnomocnictwa, wiele spraw wymaga udziału sądu. To długa procedura, dlatego dobrze uporządkować dokumenty wcześniej. Zbierz w jednym miejscu wypisy ze szpitala, listę leków, orzeczenia i dane kontaktowe lekarzy. Przy orzeczeniu o niepełnosprawności lub niezdolności do samodzielnej egzystencji zapytaj o świadczenia, które mogą przysługiwać choremu i opiekunowi.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.