Zdrowie dziecka i rodziców w Szczecinie

Zdrowie dziecka od ciąży do szkoły – co ci przysługuje

Ciąża: pierwsze kroki

Ciążę na NFZ może prowadzić ginekolog lub położna, a do żadnego z nich nie potrzebujesz skierowania. Położna może prowadzić ciążę przebiegającą prawidłowo, a w razie potrzeby kieruje do lekarza. Pierwszą wizytę warto umówić jak najwcześniej, najlepiej w pierwszych tygodniach ciąży. Przy wyborze lekarza zwróć uwagę na to, jak tłumaczy wyniki i czy masz z nim dobry kontakt, bo spotkacie się wiele razy.

Standard opieki okołoporodowej określa, jakie badania i w którym tygodniu przysługują ci bezpłatnie. To między innymi badania krwi i moczu, oznaczenie grupy krwi, test obciążenia glukozą, badania w kierunku wybranych infekcji i co najmniej trzy badania USG w określonych okresach ciąży. Wszystkie wyniki zbieraj w jednej teczce i noś na wizyty. Krwawienie, silny ból brzucha, sączenie się płynu, wyraźnie słabsze ruchy dziecka, silny ból głowy czy zaburzenia widzenia to powody, żeby od razu jechać do szpitala.

Szkoła rodzenia i wybór szpitala

Od 21. tygodnia ciąży przysługuje ci bezpłatna edukacja przedporodowa u położnej podstawowej opieki zdrowotnej. To spotkania indywidualne lub w grupie, na których przygotujesz się do porodu, karmienia i pierwszych dni z dzieckiem. Warto, by położna, która prowadzi edukację, była też tą, która potem przyjdzie do was z wizytami patronażowymi. Płatne szkoły rodzenia oferują zwykle więcej zajęć praktycznych i spotkań dla partnerów.

Szpital do porodu wybierasz sama, bez skierowania. Przed wyborem obejrzyj stronę oddziału, zapytaj znajome mamy i, jeśli to możliwe, przyjdź na dzień otwarty. Pytaj o dostęp do znieczulenia, możliwość porodu rodzinnego, opiekę nad wcześniakami i wsparcie w karmieniu. Przy ciąży wysokiego ryzyka lekarz może zalecić szpital o wyższym stopniu referencyjności, który ma lepsze warunki do opieki nad noworodkiem.

Pierwsze tygodnie: położna w domu

Po wyjściu ze szpitala przysługują ci bezpłatne wizyty patronażowe położnej podstawowej opieki zdrowotnej. Położna przychodzi kilka razy w pierwszych tygodniach, ocenia stan dziecka, pępek, przyrost masy ciała, pomaga w karmieniu i pielęgnacji i sprawdza, jak czujesz się ty. Wybierz ją jeszcze w ciąży, składając deklarację, i zgłoś poród, gdy tylko wrócicie do domu.

Smutek i płaczliwość w pierwszych dniach po porodzie zdarzają się u wielu kobiet i zwykle szybko mijają. Jeśli jednak przygnębienie trwa dłużej niż dwa tygodnie, nie możesz spać, nawet gdy dziecko śpi, czujesz lęk lub masz myśli o zrobieniu krzywdy sobie albo dziecku, powiedz o tym położnej lub lekarzowi. Depresja poporodowa jest częsta i dobrze się ją leczy.

Karmienie piersią i poradnie laktacyjne

Początki karmienia bywają trudne nawet wtedy, gdy wszystko przebiega prawidłowo. Ból, pękające brodawki, nawał pokarmu czy wrażenie, że dziecko się nie najada, to częste powody do niepokoju. Pierwszą pomoc daje położna środowiskowa, a przy większych trudnościach warto pójść do poradni laktacyjnej lub do doradcy laktacyjnego.

Część konsultacji laktacyjnych jest dostępna w ramach NFZ, część prywatnie, także w domu. Na wizytę przygotuj informacje o przyrostach masy ciała dziecka, liczbie karmień i pieluch. Gorączka, zaczerwieniona i bolesna pierś czy objawy przypominające grypę mogą świadczyć o zapaleniu piersi i wymagają kontaktu z lekarzem.

Bilanse i szczepienia

Dziecko powinno mieć lekarza w podstawowej opiece zdrowotnej, najlepiej pediatrę, do którego składasz deklarację wyboru. W przychodni odbywają się bilanse zdrowia w określonym wieku, od niemowlęctwa do pełnoletności. Lekarz ocenia wtedy rozwój fizyczny i psychoruchowy, wzrok, słuch, postawę, ciśnienie i mowę. Bilanse to dobry moment, żeby zapytać o wszystko, co cię niepokoi.

Szczepienia obowiązkowe z Programu Szczepień Ochronnych są bezpłatne i wykonuje się je w przychodni POZ według kalendarza szczepień. Przed każdym szczepieniem lekarz bada dziecko. Szczepienia zalecane, których nie ma w programie, są zwykle płatne, choć niektóre z nich bywają refundowane dla wybranych grup. Zapytaj w przychodni, które szczepienia warto rozważyć.

Zęby, mowa i rozwój

Pierwszą wizytę u dentysty dobrze zaplanować wkrótce po wyrżnięciu pierwszych zębów. Dzieci i młodzież mają na NFZ szerszy zakres leczenia stomatologicznego niż dorośli, a do dentysty nie potrzeba skierowania. Regularne przeglądy i lakowanie zębów stałych pomagają zapobiegać próchnicy. Zęby mleczne trzeba leczyć, bo ich stan wpływa na zęby stałe.

Jeśli dziecko mówi mniej niż rówieśnicy, nie reaguje na imię, nie utrzymuje kontaktu wzrokowego albo cofa się w umiejętnościach, porozmawiaj z pediatrą. Bezpłatną diagnozę zrobi poradnia psychologiczno-pedagogiczna, która może też wydać opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju. Logopedę na NFZ odwiedzisz w poradni logopedycznej, a w wieku przedszkolnym i szkolnym często pracuje on także w placówce.

Psychika dziecka

Dzieci przeżywają stres inaczej niż dorośli. Zamiast mówić o smutku, mogą skarżyć się na bóle brzucha, gorzej spać, stać się drażliwe albo nie chcieć chodzić do szkoły. Jeśli takie zmiany trwają tygodniami, warto poszukać wsparcia. Psycholog dziecięcy w ośrodku środowiskowej opieki psychologicznej przyjmuje bez skierowania.

Rozmawiaj z dzieckiem codziennie, nawet krótko, i interesuj się tym, co robi w internecie. Zaufany dorosły to dla dziecka najważniejsze zabezpieczenie. Dziecko może też samo zadzwonić pod bezpłatny numer 116 111, gdzie porozmawia z kimś anonimowo.

Gdy dziecko zachoruje wieczorem lub w weekend

Po godzinach pracy przychodni, czyli w dni robocze wieczorem i w nocy oraz całodobowo w weekendy i święta, działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna. Możesz pojechać tam z dzieckiem bez skierowania i bez rejestracji z wyprzedzeniem albo zadzwonić po teleporadę. To miejsce na gorączkę, infekcje, biegunkę czy ból ucha, które nie mogą czekać do rana.

Dzwoń pod 112 lub jedź na szpitalny oddział ratunkowy, gdy dziecko ma trudności z oddychaniem, drgawki, jest bardzo senne lub trudno je dobudzić, ma wysypkę, która nie blednie pod uciskiem szklanki, objawy odwodnienia albo po poważnym urazie. U niemowląt każda gorączka wymaga szybkiej konsultacji z lekarzem. Gdy nie wiesz, co zrobić, zadzwoń na infolinię NFZ, gdzie porady udziela pielęgniarka lub lekarz.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.