Choroba hemoroidalna na świecie – jak często występuje i z czym się wiąże

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Hemoroidy, czyli guzki krwawnicze, to naczyniowe „poduszeczki” w kanale odbytu. Gdy powiększają się, krwawią lub wypadają, mówi się o chorobie hemoroidalnej. To jedna z najczęstszych dolegliwości okolicy odbytu, która może pogarszać jakość życia i zdolność do pracy.

Mimo to nie było dokładnie wiadomo, jak często występuje na świecie, bo badań w poszczególnych populacjach jest mało. Autorzy postanowili to oszacować, łącząc wyniki wszystkich dostępnych badań.

Jak przeprowadzono badanie

Był to przegląd systematyczny z metaanalizą, czyli wyszukanie według ustalonych zasad wszystkich badań na dany temat i statystyczne połączenie ich wyników. Plan zarejestrowano przed rozpoczęciem pracy. Badacze przeszukali pięć baz publikacji do 31 marca 2025 roku, bez ograniczeń językowych.

Spośród 6312 publikacji wybrano 150 badań z 45 krajów, obejmujących łącznie 8 960 338 osób. Uwzględniono badania w populacji ogólnej, wśród pacjentów placówek medycznych i w grupach podwyższonego ryzyka, np. wśród kobiet w ciąży. Główną miarą była tzw. częstość punktowa – odsetek osób, u których chorobę stwierdzono w chwili badania.

Co wykazało

Chorobę hemoroidalną stwierdzono średnio u 25,92% badanych. Odsetek osób, które miały ją kiedykolwiek w życiu, wynosił 27,19%, a w ciągu ostatniego roku 21,65%. Kobiety chorowały nieco częściej niż mężczyźni (27,33% wobec 25,72%), a dzieci mniej więcej o połowę rzadziej niż dorośli.

Różnice między regionami świata były niewielkie – od ok. 23% w Azji Południowo-Wschodniej do ok. 28% w Afryce – i nie zależały od poziomu rozwoju kraju. Wyższe odsetki wychodziły w badaniach z użyciem badań endoskopowych, takich jak kolonoskopia (28,05%), niż bez nich (23,03%). Najczęściej chorowały kobiety w ciąży (31,01%) i osoby z chorobami przewodu pokarmowego (29,08%). Najczęściej zgłaszanym objawem było krwawienie z odbytu.

W 16 badaniach porównano osoby z hemoroidami i bez nich. Obciążenie rodzinne wiązało się z ok. czterokrotnie większymi szansami występowania choroby, a ciąża i zaparcia – z ok. dwuipółkrotnie większymi. Z chorobą wiązały się też otyłość, cukrzyca, nadciśnienie i starszy wiek. Autorzy zaznaczają, że to proste porównania, które nie dowodzą, że te czynniki są przyczyną choroby.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli masz hemoroidy, nie jesteś wyjątkiem – według tej analizy chorobę stwierdza się mniej więcej u co czwartej badanej osoby. Nie ma powodu, by wstydzić się o tym rozmawiać z lekarzem. Autorzy wskazują, że zapobieganie i wczesne leczenie są szczególnie ważne w grupach ryzyka, np. u kobiet w ciąży i osób z przewlekłymi zaparciami.

Krwawienie z odbytu, choć często wynika z hemoroidów, zawsze warto skonsultować z lekarzem, by ustalić jego przyczynę. Sposób leczenia dobiera lekarz, np. proktolog.

Ograniczenia badania

Włączone badania bardzo się od siebie różniły – metodami rozpoznania, badanymi grupami i okresem prowadzenia (dane z lat 1969–2024). Wiele z nich dotyczyło pacjentów placówek medycznych lub grup ryzyka, a nie przypadkowych osób z populacji, więc wynik ok. 26% nie musi odpowiadać częstości w całym społeczeństwie.

W ok. 75% krajów świata nie było żadnych danych, a skrajne wyniki niektórych krajów (np. ponad 50% w Niemczech i 2,5% w Malezji) opierają się na pojedynczych badaniach. Ponad jedna trzecia badań (54 ze 150) miała wysokie ryzyko błędu. Analiza czynników ryzyka opierała się tylko na 16 badaniach i danych nieskorygowanych o inne czynniki. Autorzy sami podkreślają, że wyniki należy traktować jako orientacyjne.

Najważniejsze w skrócie

Chorobę hemoroidalną stwierdzano średnio u ok. 26% badanych osób na świecie.

Nieco częściej dotyczyła kobiet, a najczęściej kobiet w ciąży i osób z chorobami przewodu pokarmowego.

Obciążenie rodzinne, ciąża i zaparcia najsilniej wiązały się z chorobą, ale nie udowodniono, że są jej przyczyną.

Krwawienie z odbytu zawsze warto omówić z lekarzem.