Terapia poznawczo-behawioralna czy psychodynamiczna w depresji – porównanie w poradniach

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Psychoterapia jest jedną z podstawowych metod leczenia depresji. Dwa często stosowane podejścia to terapia poznawczo-behawioralna, która uczy zauważać i zmieniać niekorzystne sposoby myślenia i działania, oraz krótkoterminowa terapia psychodynamiczna, która skupia się na emocjach, relacjach z innymi i powtarzających się schematach przeżywania.

Dotychczas niewiele dobrze zaprojektowanych badań porównywało te metody w zwykłych warunkach. Często wykluczano z nich osoby przyjmujące leki przeciwdepresyjne albo mające myśli samobójcze, choć tacy pacjenci są w poradniach codziennością. Norwescy badacze chcieli sprawdzić, jak obie terapie sprawdzają się u typowych pacjentów publicznych poradni.

Jak przeprowadzono badanie

Było to badanie z losowym przydziałem – o tym, którą terapię otrzyma pacjent, decydował komputer. Wzięło w nim udział 100 dorosłych w wieku 18–65 lat z rozpoznaną depresją, skierowanych do dwóch publicznych poradni psychiatrycznych w Oslo w latach 2017–2022. Nie wykluczano osób biorących leki przeciwdepresyjne ani mających silne myśli samobójcze.

Połowa pacjentów otrzymała 16 cotygodniowych sesji terapii poznawczo-behawioralnej i trzy sesje przypominające co miesiąc, a druga połowa – 28 cotygodniowych sesji terapii psychodynamicznej. Terapię prowadziło 18 doświadczonych terapeutów pod regularnym nadzorem. Nasilenie depresji oceniano po 28 tygodniach skalą wypełnianą przez niezależnego badacza oraz kwestionariuszem wypełnianym przez samego pacjenta. Mierzono też lęk, codzienne funkcjonowanie i jakość życia.

Co wykazało

Nie stwierdzono istotnych różnic między obiema terapiami w żadnym z ocenianych wyników. W obu grupach objawy depresji wyraźnie się zmniejszyły, a poprawiło się też funkcjonowanie i samopoczucie psychiczne.

W skali ocenianej przez badacza wiarygodną poprawę uzyskało 79% pacjentów, a w kwestionariuszu wypełnianym przez pacjentów 76%. Zarazem 6% i 10% osób – zależnie od skali – poczuło się wyraźnie gorzej. Po 28 tygodniach 75% badanych nie spełniało już kryteriów depresji, ale tylko około jednej trzeciej osiągnęło stan niemal bez objawów (32% według oceny badacza).

Terapię przerwało wcześnie 11% uczestników, czyli mniej niż w wielu podobnych badaniach. Liczba odbytych sesji nie wpływała na wyniki.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli chorujesz na depresję i rozważasz psychoterapię, to badanie wskazuje, że zarówno terapia poznawczo-behawioralna, jak i krótkoterminowa terapia psychodynamiczna mogą przynieść wyraźną poprawę – także wtedy, gdy przyjmujesz leki przeciwdepresyjne. Wybór metody może więc zależeć m.in. od twoich preferencji i dostępności terapeutów.

Warto też wiedzieć, że nie u każdego krótka terapia wystarcza. Jeśli objawy nie mijają lub się nasilają, trzeba to omówić z terapeutą lub lekarzem psychiatrą – czasem potrzebna jest dłuższa terapia, inna forma pomocy lub leki. Decyzje o leczeniu warto podejmować razem ze specjalistą. W razie myśli samobójczych należy pilnie szukać pomocy.

Ograniczenia badania

Grupa 100 osób to za mało, by z pewnością stwierdzić, że obie terapie są równie skuteczne – można jedynie powiedzieć, że nie wykryto między nimi różnic. Nie było grupy bez leczenia, więc część poprawy mogła wynikać z naturalnego przebiegu choroby. Terapie różniły się liczbą sesji, a niektórzy pacjenci zaczęli w trakcie badania przyjmować leki przeciwdepresyjne. Terapeuci mieli regularny nadzór, który w codziennej praktyce jest rzadszy. Badanie przeprowadzono w Norwegii, a autorzy nie zgłosili konfliktu interesów.

Najważniejsze w skrócie

U 100 pacjentów norweskich poradni terapia poznawczo-behawioralna i krótkoterminowa terapia psychodynamiczna dały podobną, wyraźną poprawę w depresji. Większość osób się poprawiła, ale tylko około jednej trzeciej pozbyło się objawów niemal całkowicie, a niewielka część poczuła się gorzej.