Który własny ścięgnisty przeszczep wybrać do rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego to jeden z najczęstszych urazów kolana u osób aktywnych fizycznie. Często leczy się je operacyjnie, odtwarzając więzadło z fragmentu własnego ścięgna pacjenta – taki przeszczep nazywa się autoprzeszczepem. Najczęściej używa się ścięgien mięśni tylnej części uda (tzw. ścięgien podkolanowych) albo środkowej części więzadła rzepki z kostnymi bloczkami.

W ostatnich latach coraz popularniejsze staje się ścięgno mięśnia czworogłowego uda, położone nad rzepką. Autorzy chcieli sprawdzić, czy ten przeszczep daje równie dobre wyniki jak dwa tradycyjne.

Jak przeprowadzono badanie

Był to przegląd systematyczny, czyli uporządkowane wyszukanie wszystkich badań na dany temat, z metaanalizą – połączeniem ich wyników. Uwzględniono wyłącznie badania z losowym przydziałem, w których o rodzaju przeszczepu decydowało losowanie. Przeszukano pięć baz publikacji i włączono 12 badań z udziałem 636 pacjentów: 319 otrzymało przeszczep ze ścięgna mięśnia czworogłowego, 262 ze ścięgien podkolanowych, a 55 z więzadła rzepki. Średni wiek wynosił około 27–31 lat.

Porównywano m.in. zerwanie przeszczepu, dolegliwości w miejscu pobrania ścięgna, stabilność kolana, siłę mięśni oraz ocenę funkcji kolana i powrotu do sportu w kwestionariuszach wypełnianych przez pacjentów po 12 i 24 miesiącach.

Co wykazało

Częstość zerwania przeszczepu była podobna przy wszystkich trzech rodzajach: 2,79% przy ścięgnie mięśnia czworogłowego, 3,14% przy ścięgnach podkolanowych i 3,6% przy więzadle rzepki. Autorzy ocenili pewność tego wyniku jako wysoką. Nie było też różnic w stabilności kolana ani w powrocie do aktywności sportowej.

Dolegliwości w miejscu pobrania – ból przy klękaniu, kucaniu czy w okolicy blizny – zgłaszało 13,2% osób z przeszczepem ze ścięgna mięśnia czworogłowego wobec 40,8% osób z przeszczepami tradycyjnymi. Każdy rodzaj przeszczepu wiązał się jednak z innym osłabieniem mięśni: po pobraniu ścięgna czworogłowego częściej słabły mięśnie prostujące kolano, a po pobraniu ścięgien podkolanowych – zginające. W ocenie pacjentów wyniki były podobne; jedynie w jednym kwestionariuszu po 12 miesiącach nieco lepiej wypadały przeszczepy tradycyjne, ale na podstawie dowodów bardzo niskiej pewności.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli czeka cię rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego, ten przegląd sugeruje, że wszystkie trzy rodzaje własnych przeszczepów są dobrymi opcjami i dają podobne ryzyko ponownego zerwania. Przeszczep ze ścięgna mięśnia czworogłowego może rzadziej powodować ból w miejscu pobrania, co ma znaczenie np. dla osób, które często klękają w pracy.

Wybór przeszczepu warto omówić z ortopedą, uwzględniając budowę kolana, uprawiany sport i plany rehabilitacji. Rehabilitacja powinna być dopasowana do rodzaju przeszczepu, bo każdy osłabia inne grupy mięśni.

Ograniczenia badania

Łączna liczba pacjentów była niewielka, a przeszczepów z więzadła rzepki było tylko 55. Ścięgno mięśnia czworogłowego porównywano łącznie z dwoma pozostałymi przeszczepami, więc nie da się wyciągnąć osobnych wniosków dla każdej pary. Obserwacja trwała zwykle do dwóch lat, co nie wystarcza do oceny odległych skutków, takich jak choroba zwyrodnieniowa. Badania różnie definiowały zerwanie przeszczepu i dolegliwości w miejscu pobrania, a w opisie wyników zdarzają się niespójności w podawanej pewności dowodów. Autorzy nie zgłosili konfliktu interesów.

Najważniejsze w skrócie

Trzy rodzaje własnych przeszczepów ścięgien dają podobną częstość zerwania i podobną funkcję kolana po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego. Ścięgno mięśnia czworogłowego rzadziej powoduje dolegliwości w miejscu pobrania, ale każdy przeszczep ma swoje wady.