Ból w klatce piersiowej – do kogo w Szczecinie?

Ból w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i co robić

Nagły ból w klatce piersiowej – dzwoń pod 112

Jeśli ból w klatce piersiowej pojawił się nagle, jest silny, uciskający, gniotący lub piekący, trwa dłużej niż kilka minut albo promieniuje do lewej ręki, żuchwy, pleców czy nadbrzusza – dzwoń od razu pod 112. Nie jedź sam samochodem na SOR i nie czekaj, aż przejdzie. Szczególnie niepokojące są towarzyszące objawy: duszność, zimny pot, nudności, osłabienie, kołatanie serca lub uczucie lęku. Zawał serca, zatorowość płucna czy rozwarstwienie aorty to stany, w których liczy się każda minuta.

Dyspozytor medyczny przeprowadzi cię przez kolejne kroki i zdecyduje o wysłaniu zespołu ratownictwa. Usiądź lub połóż się w wygodnej pozycji, otwórz drzwi wejściowe, przygotuj listę przyjmowanych leków. Dopiero na miejscu, gdy lekarz ból w klatce piersiowej oceni w EKG i badaniach krwi, wiadomo, czy to serce – nie próbuj ustalać tego sam. Ten tekst to informacja ogólna, a nie porada medyczna.

Skąd bierze się ból w klatce piersiowej

W klatce piersiowej znajduje się wiele narządów: serce, duże naczynia, płuca i opłucna, przełyk, a także mięśnie, żebra i kręgosłup. Każdy z nich może być źródłem bólu, a odczucia bywają do siebie bardzo podobne. Dlatego nawet doświadczony specjalista nie ocenia przyczyny wyłącznie po opisie – potrzebne są badania. Często ból w klatce piersiowej traktuje się najpierw jak sercowy, dopóki badania nie wykażą innej przyczyny.

Do przyczyn sercowych należą choroba wieńcowa i dławica piersiowa, zawał serca, zapalenie osierdzia lub mięśnia sercowego oraz niektóre wady zastawek. Groźne przyczyny naczyniowe i płucne to zatorowość płucna, rozwarstwienie aorty i odma opłucnowa. Do tego dochodzą zapalenie płuc i opłucnej, które zwykle dają ból nasilający się przy wdechu.

Bardzo częste są przyczyny niezagrażające życiu: refluks żołądkowo-przełykowy, skurcz przełyku, przeciążenie mięśni, zapalenie chrząstek żebrowych, zmiany w kręgosłupie piersiowym czy półpasiec. Ból bywa też objawem silnego stresu lub napadu paniki. Nawet wtedy lekarz ból w klatce piersiowej uzna za niegroźny dopiero po wykluczeniu przyczyn sercowych.

Jak opisać ból – na co zwrócić uwagę

Ból wieńcowy często opisywany jest jako ucisk, ciężar, gniecenie lub pieczenie za mostkiem, a nie ostre kłucie. Pojawia się przy wysiłku, emocjach albo na zimnie i słabnie po odpoczynku. Zawał może jednak wystąpić w spoczynku i trwać dłużej. U kobiet, osób starszych i chorych na cukrzycę objawy bywają nietypowe – przeważa duszność, osłabienie, nudności lub ból w nadbrzuszu.

Ból kłujący, punktowy, nasilający się przy ucisku konkretnego miejsca, przy skręcie tułowia lub głębokim oddechu częściej ma źródło w mięśniach, żebrach lub opłucnej. Pieczenie za mostkiem po jedzeniu, przy schylaniu się czy w pozycji leżącej sugeruje refluks. Opisując dolegliwość, pamiętaj, że lekarz ból w klatce piersiowej ocenia najlepiej, gdy wie, kiedy się zaczął, ile trwa i co go nasila.

Żadna z tych wskazówek nie pozwala jednak samodzielnie wykluczyć zawału. Nietypowy obraz zdarza się często, a skutki pomyłki mogą być poważne. Jeśli masz wątpliwości, traktuj ból jak sercowy i szukaj pomocy.

Czynniki ryzyka chorób serca

Ryzyko, że ból ma związek z sercem, rośnie z wiekiem oraz u osób z nadciśnieniem, cukrzycą, podwyższonym cholesterolem, otyłością, a także u palaczy i osób mało aktywnych. Znaczenie ma też obciążenie rodzinne – zawał lub udar u bliskich w młodym wieku. U pacjenta z kilkoma takimi czynnikami ból w klatce piersiowej bada się szczególnie dokładnie.

Ryzyko zatorowości płucnej zwiększają długie unieruchomienie, niedawna operacja, długa podróż, nowotwór, ciąża i połóg oraz niektóre leki hormonalne. Nagła duszność z bólem przy oddychaniu u takiej osoby wymaga pilnej pomocy.

Kiedy i do jakiego lekarza – gdy ból nie jest nagły

Jeśli ból pojawia się od pewnego czasu, jest krótkotrwały, powtarza się przy wysiłku albo budzi twój niepokój, nie odkładaj wizyty. Pierwszym krokiem jest lekarz POZ, który zbierze wywiad, zbada cię, wykona EKG i zleci podstawowe badania krwi. Na tej podstawie lekarz ból w klatce piersiowej może powiązać z sercem, przełykiem albo układem ruchu i wskazać dalszą drogę.

Przy podejrzeniu choroby serca kolejnym krokiem jest lekarz kardiolog, który zaplanuje badania czynnościowe i obrazowe oraz dobierze leczenie. W Szczecinie lekarz kardiolog przyjmuje w poradniach przyszpitalnych, przychodniach specjalistycznych i gabinetach prywatnych. Gdy przyczyną okazuje się refluks, leczeniem zajmuje się gastroenterolog, a przy bólach mięśniowo-szkieletowych – ortopeda lub fizjoterapeuta.

Jeśli ból zmienia charakter, pojawia się przy coraz mniejszym wysiłku albo w spoczynku, nie czekaj na planową wizytę. W takiej sytuacji ważne, by lekarz ból w klatce piersiowej ocenił jeszcze tego samego dnia – na SOR lub przez wezwanie pomocy. Najbliższy szpital z oddziałem ratunkowym warto znać zawczasu, zanim będzie potrzebny.

Diagnostyka i badania

Podstawowym badaniem jest EKG – szybkie, bezbolesne i dostępne w każdej przychodni. W stanach nagłych oznacza się też we krwi troponinę, czyli marker uszkodzenia mięśnia sercowego, często dwukrotnie w odstępie kilku godzin. Jeśli wyniki budzą wątpliwości, diagnostykę kontynuuje się w szpitalu, a nie w domu.

W diagnostyce planowej wykonuje się echo serca, próbę wysiłkową, holter EKG, tomografię tętnic wieńcowych lub koronarografię. Przy podejrzeniu chorób płuc przydaje się zdjęcie RTG lub tomografia klatki piersiowej, a przy dolegliwościach z przełyku – gastroskopia. Gdy lekarz ból w klatce piersiowej diagnozuje, badania dobiera do wieku, czynników ryzyka i charakteru dolegliwości.

Leczenie – od czego zależy

Leczenie zależy całkowicie od przyczyny. Zawał serca wymaga pilnego leczenia w szpitalu, często zabiegu udrożnienia tętnicy wieńcowej. Stabilna choroba wieńcowa jest leczona lekami, zmianą stylu życia, a w części przypadków zabiegowo. Refluks leczy się dietą i lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu, a bóle mięśniowe – odpoczynkiem, ćwiczeniami i lekami przeciwbólowymi zaleconymi przez lekarza.

Nie przyjmuj na własną rękę leków na serce, które zostały przepisane komuś innemu, i nie lecz się sam, dopóki przyczyna nie jest znana. Dopiero gdy lekarz ból w klatce piersiowej wyjaśni, możliwe jest leczenie dopasowane do przyczyny.

Co możesz zrobić sam – profilaktyka

Najwięcej możesz zrobić dla serca, zanim pojawią się dolegliwości. Nie pal, ruszaj się regularnie, dbaj o prawidłową masę ciała, jedz dużo warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych, ogranicz sól, tłuszcze zwierzęce i alkohol. Regularnie mierz ciśnienie i co jakiś czas sprawdzaj cholesterol oraz poziom cukru we krwi.

Jeśli chorujesz na serce, miej przy sobie listę leków i ostatni wynik EKG, a bliskim powiedz, jak rozpoznać objawy alarmowe. Warto też wcześniej ustalić z lekarzem, kiedy przy bólu w klatce piersiowej dzwonić pod 112. Kurs pierwszej pomocy przyda się każdemu.

Dzieci, ciąża i seniorzy

U dzieci i nastolatków ból w klatce piersiowej najczęściej ma przyczynę mięśniowo-szkieletową, oddechową lub emocjonalną, ale nie wolno go lekceważyć, zwłaszcza gdy pojawia się przy wysiłku lub z omdleniem. Gdy lekarz ból w klatce piersiowej ocenia u dziecka, zawsze pyta o choroby serca w rodzinie.

W ciąży i połogu rośnie ryzyko zatorowości płucnej, więc nagła duszność z bólem wymaga pilnej pomocy. U seniorów i osób z cukrzycą zawał może przebiegać prawie bezboleśnie – przeważa osłabienie, duszność albo splątanie. Dlatego u starszych osób nawet nietypowe dolegliwości warto szybko skonsultować.

Najczęstsze mity

Pierwszy mit brzmi: „jeśli ból jest po prawej stronie, to nie serce”. Ból wieńcowy najczęściej odczuwa się za mostkiem, ale może promieniować w różne strony, także w prawo, do pleców czy nadbrzusza. Drugi mit: „jestem za młody na zawał”. Zawały zdarzają się także u osób przed czterdziestką, zwłaszcza palaczy i osób z rodzinnym obciążeniem. Trzeci: „przejdzie po tabletce przeciwbólowej”. Ustąpienie bólu nie wyklucza groźnej przyczyny, a odwlekanie pomocy przy zawale zwiększa ryzyko trwałego uszkodzenia serca.

NFZ czy prywatnie

W stanach nagłych pomoc ratunkowa i SOR są bezpłatne i nie wymagają skierowania. Do poradni kardiologicznej na NFZ zwykle potrzebne jest skierowanie od lekarza POZ, a termin zależy od pilności i placówki – sprawdź go w rejestracji lub na pacjent.gov.pl. Wizyta prywatna bywa szybsza, ale nie zastąpi pomocy w nagłym bólu – wtedy zawsze dzwoń pod 112. Po rozpoznaniu choroby serca trzymaj się terminów kontroli wyznaczonych przez lekarza i zabieraj na wizyty dotychczasowe wyniki badań, zwłaszcza zapisy EKG i wypisy ze szpitala.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.