Gorączka u dziecka w nocy – do kogo w Szczecinie?

Gorączka u dziecka w nocy – co robić i kiedy szukać pomocy

Czym jest gorączka u dziecka

Gorączka to podwyższona temperatura ciała, najczęściej przyjmowana od 38 stopni Celsjusza. Nie jest chorobą, tylko reakcją obronną organizmu – zwykle na infekcję. U dzieci pojawia się często, potrafi narastać szybko i, co szczególnie stresuje rodziców, lubi wracać wieczorem i w nocy. Ten tekst to informacja ogólna, a nie porada medyczna i nie zastąpi oceny dziecka przez lekarza.

Najważniejsze nie jest samo wskazanie termometru, lecz to, jak dziecko się zachowuje: czy pije, czy reaguje na Ciebie, czy po obniżeniu temperatury się ożywia. Właśnie na to w pierwszej kolejności patrzy lekarz – gorączkę u dziecka ocenia przez pryzmat zachowania, a dopiero potem zerka na liczby. Wysoka temperatura u dziecka, które po leku bawi się i pije, bywa mniej niepokojąca niż umiarkowana u dziecka apatycznego.

Jak mierzyć temperaturę

U niemowląt i małych dzieci dokładny jest pomiar w odbycie lub pod pachą termometrem elektronicznym; u starszych dzieci także w uchu lub w jamie ustnej. Termometry bezdotykowe na czoło są wygodne, ale mniej dokładne. Mierz zawsze tym samym sposobem i zapisuj wyniki z godziną oraz podanymi lekami. Taka notatka bardzo pomaga przy nocnej poradzie telefonicznej albo porannej wizycie w gabinecie.

Nie budź śpiącego dziecka tylko po to, by zmierzyć temperaturę, jeśli oddycha spokojnie i wygląda dobrze. Sprawdzaj natomiast, czy oddech jest równy, a na skórze nie pojawiły się niepokojące zmiany.

Najczęstsze przyczyny

Najczęstszą przyczyną są infekcje wirusowe górnych dróg oddechowych, grypa, trzydniówka czy infekcje przewodu pokarmowego – większość z nich mija samoistnie w ciągu kilku dni. Gorączkę dają też infekcje bakteryjne, na przykład zapalenie ucha, gardła, płuc czy dróg moczowych, które czasem wymagają antybiotyku. Żeby odróżnić jedne od drugich, potrzebny jest lekarz – gorączkę u dziecka zestawia się z badaniem gardła, uszu i osłuchaniem płuc, a czasem z badaniem moczu lub krwi.

Temperatura może też nieco wzrosnąć po szczepieniu lub przy przegrzaniu. Ząbkowanie daje najwyżej lekki wzrost temperatury – wysokiej gorączki nie należy przypisywać zębom. Gorączka trwająca dłużej niż kilka dni, nawracająca bez wyraźnej przyczyny lub z towarzyszącą wysypką, bólem stawów czy powiększonymi węzłami chłonnymi wymaga dokładniejszej diagnostyki. Gdy taka sytuacja się powtarza, lekarz gorączki u dziecka nie traktuje jak zwykłej infekcji i szuka przyczyny szerzej, czasem ze skierowaniem do specjalisty.

Co możesz zrobić w nocy w domu

Zadbaj przede wszystkim o nawodnienie: podawaj często małe ilości płynów, a niemowlę karm piersią lub mlekiem częściej niż zwykle. Ubierz dziecko lekko, nie przykrywaj grubą kołdrą i przewietrz pokój. Zimne okłady, kąpiele w zimnej wodzie i nacieranie alkoholem nie są zalecane – mogą wywołać dreszcze i dyskomfort, a alkohol bywa wręcz szkodliwy. Dziecko z gorączką często ma mniejszy apetyt – to normalne i nie trzeba go zmuszać do jedzenia, ważniejsze jest picie.

Leki przeciwgorączkowe dla dzieci dawkuje się według masy ciała, a nie wieku, dlatego dokładnie czytaj ulotkę lub zapytaj farmaceutę. Nie łącz kilku preparatów z tą samą substancją czynną i nie podawaj dzieciom kwasu acetylosalicylowego. Pamiętaj, że celem nie jest zbicie temperatury do zera, tylko poprawa samopoczucia dziecka.

Obserwuj dziecko, także w nocy. Jeśli po podaniu leku temperatura spada, a dziecko się ożywia, pije i zasypia spokojnie, często można poczekać do rana i umówić wizytę w przychodni. Jeśli jednak masz złe przeczucie, nie wstydź się – lepiej, by lekarz gorączkę u dziecka ocenił niepotrzebnie, niż za późno.

Nocna i świąteczna opieka zdrowotna

Gdy przychodnia jest zamknięta, czyli w dni robocze wieczorem i w nocy, a w weekendy i święta przez całą dobę, działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna. Możesz tam przyjść z dzieckiem bez skierowania i bez wcześniejszego umawiania wizyty, a także skorzystać z porady telefonicznej. W ramach takiej porady lekarz ocenia sytuację na podstawie wywiadu i decyduje, czy potrzebna jest wizyta, czy wystarczy obserwacja w domu.

W uzasadnionych przypadkach możliwa jest też wizyta domowa. Adresy punktów nocnej i świątecznej opieki w Szczecinie sprawdzisz w swojej przychodni POZ, na stronie NFZ lub pod bezpłatnym numerem Telefonicznej Informacji Pacjenta 800 190 590. Warto sprawdzić najbliższy punkt zawczasu, zanim będzie potrzebny. Na wizytę zabierz dokument dziecka, listę podanych leków z godzinami oraz coś do picia, a dla malucha ulubioną zabawkę, która pomoże mu przetrwać czekanie.

Kiedy dzwonić pod 112 lub jechać na SOR

Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR, jeśli dziecko z gorączką ma sztywność karku, wysypkę w postaci drobnych czerwonych lub fioletowych plamek, które nie bledną pod naciskiem szklanki, drgawki, jest trudne do dobudzenia, wiotkie lub nie reaguje, oddycha z wysiłkiem, bardzo szybko albo z zaciąganiem przestrzeni między żebrami, ma sine usta lub objawy odwodnienia – długo nie oddaje moczu, płacze bez łez, ma suche usta. W takich sytuacjach nie czekaj, aż lekarz gorączkę u dziecka oceni rano w przychodni.

Pilnej oceny wymaga też gorączka połączona z silnym bólem głowy, uporczywymi wymiotami, nietypowym, przenikliwym płaczem, silnym bólem brzucha czy złym stanem ogólnym, który nie poprawia się po obniżeniu temperatury. Ufaj swojej intuicji – rodzice często pierwsi zauważają, że „to nie jest zwykła infekcja”.

Gorączka u niemowlęcia

U niemowląt gorączka zawsze wymaga większej ostrożności. Gorączka u dziecka w pierwszych trzech miesiącach życia jest wskazaniem do pilnej oceny lekarskiej, nawet jeśli maluch wygląda dobrze – nie czekaj z tym do rana. W tej grupie wiekowej, gdy lekarz gorączkę u dziecka stwierdzi, diagnostyka często odbywa się w szpitalu, z badaniami krwi i moczu.

U starszych niemowląt niepokój budzą zwłaszcza: odmowa jedzenia, mniej mokrych pieluch, senność, wiotkość, wybrzuszone ciemiączko i stękający oddech. Wtedy również nie zwlekaj z kontaktem z lekarzem lub pogotowiem. Im młodsze dziecko, tym niższy próg pilnej oceny.

Drgawki gorączkowe

U części dzieci w wieku od kilku miesięcy do kilku lat wysoka temperatura może wywołać drgawki gorączkowe. Wyglądają dramatycznie: dziecko traci kontakt, sztywnieje lub rytmicznie drga, może zsinieć. Zachowaj spokój, połóż dziecko na boku na bezpiecznym podłożu, nie wkładaj nic do ust i nie próbuj go przytrzymywać na siłę. Zmierz czas trwania napadu.

Przy pierwszym napadzie drgawek, napadzie trwającym dłużej niż kilka minut, powtarzających się drgawkach lub gdy dziecko nie odzyskuje przytomności – dzwoń pod 112. Po napadzie dziecko zawsze musi zbadać lekarz – gorączkę u dziecka i jej przyczynę ocenia się nawet wtedy, gdy drgawki szybko minęły. Proste drgawki gorączkowe zwykle nie zostawiają trwałych skutków, ale ocena jest konieczna.

Wizyta u pediatry i NFZ

Jeśli noc minęła spokojnie, rano umów wizytę w przychodni, zwłaszcza gdy gorączka trwa dłużej niż dwa–trzy dni, wraca, dziecko kaszle, skarży się na ból ucha, gardła albo ból przy oddawaniu moczu. Opiekę nad dziećmi w POZ sprawuje lekarz rodzinny albo lekarz pediatra, do którego zapisujesz dziecko w przychodni. Zabierz notatki z nocy, żeby lekarz gorączkę u dziecka mógł ocenić, znając przebieg temperatury i podane leki.

Lekarz pediatra osłucha dziecko, obejrzy gardło i uszy, oceni nawodnienie i zdecyduje, czy potrzebne są badania. Infekcje wirusowe leczy się zwykle objawowo – antybiotyk nie przyspiesza zdrowienia przy takich chorobach. Zapytaj, na jakie objawy zwracać uwagę i kiedy wrócić na kontrolę.

Porady w przychodni POZ, w nocnej i świątecznej opiece zdrowotnej oraz na SOR są w ramach NFZ bezpłatne. Do pediatry w POZ nie potrzeba skierowania; do innych specjalistów zwykle potrzebne jest skierowanie od lekarza POZ – szczegóły sprawdź w rejestracji lub na pacjent.gov.pl. Prywatnie dostępne są także wizyty domowe i konsultacje wieczorne.

Mity o gorączce

Wiele osób uważa, że wysoka gorączka sama w sobie „gotuje mózg”. Gorączka wywołana infekcją nie uszkadza mózgu – groźna może być natomiast jej przyczyna, dlatego obserwujesz dziecko, a nie tylko termometr. Inny mit mówi, że lekarz gorączkę u dziecka zawsze każe zbijać lekami – tymczasem przy dobrym samopoczuciu nie trzeba jej obniżać za wszelką cenę.

Nieprawdą jest też, że antybiotyk podany „na wszelki wypadek” skróci chorobę – przy infekcji wirusowej nie pomaga, a może zaszkodzić. Gorączka nie wymaga również trzymania dziecka w łóżku na siłę; jeśli ma ochotę się bawić, to dobry znak.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.