Kołatanie serca – do kogo w Szczecinie?

Kołatanie serca – przyczyny, objawy i diagnostyka

Czym jest kołatanie serca

Kołatanie serca to nieprzyjemne odczuwanie własnego bicia serca – jako szybkiego, mocnego, nierównego, „przeskakującego” albo „trzepoczącego” w klatce piersiowej, gardle czy szyi. Na co dzień nie czujemy pracy serca, dlatego każda zmiana jego rytmu potrafi wystraszyć. Zwykle lekarz kołatanie serca ocenia jako objaw niegroźny, ale zawsze warto sprawdzić, skąd się bierze.

Kołatanie samo w sobie nie jest chorobą, tylko sygnałem, który może mieć wiele przyczyn – od kawy i stresu po zaburzenia rytmu serca wymagające leczenia. Dlatego przyczyny kołatania serca nie da się ustalić na podstawie samego opisu – potrzebne są badania. Ten tekst to informacja ogólna, a nie porada medyczna.

Najczęstsze przyczyny

Bardzo często kołatanie wynika z przyczyn niezwiązanych z chorobą serca: stresu, lęku, niewyspania, nadmiaru kofeiny, napojów energetycznych, alkoholu, nikotyny, intensywnego wysiłku czy gorączki. Szybsze bicie serca pojawia się też przy odwodnieniu i po obfitym posiłku. W takich sytuacjach lekarz kołatanie serca często łączy z trybem życia i proponuje proste zmiany.

Kołatanie może być objawem chorób spoza serca – nadczynności tarczycy, niedokrwistości, niskiego poziomu cukru, zaburzeń elektrolitowych czy zmian hormonalnych w okresie menopauzy. Mogą je wywoływać również niektóre leki, na przykład na astmę, katar lub odchudzanie. Lista przyjmowanych preparatów pomaga szybko sprawdzić, czy kołatanie serca nie wiąże się z konkretnym lekiem.

Wśród przyczyn sercowych najczęstsze są dodatkowe pobudzenia, czyli pojedyncze „przeskoki”, które zdarzają się też zdrowym ludziom. Poważniejsze są migotanie przedsionków, częstoskurcze nadkomorowe i komorowe, a także choroby zastawek, niewydolność serca i choroba wieńcowa. Aby je rozróżnić, najlepiej, by lekarz kołatanie serca mógł zestawić z zapisem EKG z chwili objawów.

Objawy i jak je opisać

Opisz, czy serce bije szybko i równo, szybko i nieregularnie, czy raczej pojedynczo „przeskakuje”. Ważne jest, czy kołatanie zaczyna się i kończy nagle, ile trwa, jak często się pojawia i w jakich sytuacjach. Dla oceny ma znaczenie, czy objawy wiążą się z wysiłkiem, posiłkiem, pozycją ciała lub emocjami.

Warto zmierzyć tętno w czasie objawów – na nadgarstku lub szyi przez pełną minutę – i zanotować wynik. Coraz więcej osób ma też zegarki lub ciśnieniomierze, które wykrywają nieregularny rytm, a niektóre urządzenia potrafią wykonać jednokanałowy zapis EKG. Gdy lekarz kołatanie serca ocenia, taki zapis nie zastąpi pełnej diagnostyki, ale bywa bardzo pomocny.

Szczególną uwagę zwracają objawy towarzyszące: zawroty głowy, omdlenie lub uczucie, że zaraz się zemdleje, duszność, ból w klatce piersiowej, osłabienie albo nagła męczliwość. Gdy pojawiają się razem, lekarz kołatanie serca traktuje jako sygnał do pilniejszej diagnostyki.

Kiedy i do jakiego lekarza

Gdy kołatanie się powtarza, trwa dłużej albo cię niepokoi, umów wizytę u lekarza POZ. Lekarz zbierze wywiad, zbada cię, zmierzy ciśnienie, wykona EKG i zleci podstawowe badania krwi, w tym morfologię, elektrolity i hormony tarczycy. Na wizytę zabierz notatki o objawach – to bardzo ułatwia ocenę. W wielu przychodniach takich pacjentów przyjmuje internista, który oceni też choroby współistniejące.

Jeśli wyniki sugerują zaburzenia rytmu albo przyczyna pozostaje niejasna, kolejnym krokiem jest lekarz kardiolog, który zaplanuje dalszą diagnostykę i leczenie. W Szczecinie lekarz kardiolog przyjmuje zarówno w poradniach z umową NFZ, jak i prywatnie. Gdy lekarz kołatanie serca łączy ze złożoną arytmią, diagnostykę i leczenie prowadzi często wspólnie z elektrofizjologiem.

Diagnostyka – jakie badania

Podstawą jest spoczynkowe EKG. Ponieważ kołatanie często pojawia się tylko od czasu do czasu, wykonuje się też holter EKG – małe urządzenie rejestrujące pracę serca przez dobę lub kilka dni. Gdy objawy są rzadkie, stosuje się dłuższy monitoring lub rejestrator zdarzeń.

Echo serca pozwala ocenić budowę serca, zastawki i siłę skurczu, a próba wysiłkowa – reakcję serca na wysiłek. Badania krwi pomagają wykryć anemię, zaburzenia tarczycy czy elektrolitów. Wszystkie wyniki razem pozwalają, by lekarz kołatanie serca uznał za niegroźne albo wymagające leczenia. W wybranych przypadkach wykonuje się badanie elektrofizjologiczne.

Leczenie

Leczenie zależy od przyczyny. Gdy kołatanie wynika z trybu życia, często wystarczy ograniczenie kofeiny i alkoholu, więcej snu i radzenie sobie ze stresem. Gdy za objawy odpowiada choroba tarczycy czy anemia, leczy się chorobę podstawową. W takich przypadkach kołatanie serca zwykle ustępuje po wyrównaniu zaburzeń.

Przy zaburzeniach rytmu stosuje się leki zwalniające lub stabilizujące rytm, a przy migotaniu przedsionków często także leki przeciwkrzepliwe, które zmniejszają ryzyko udaru. Niektóre arytmie można wyleczyć zabiegowo, metodą ablacji. Zanim lekarz kołatanie serca zacznie leczyć zabiegowo, zawsze omawia z pacjentem korzyści i ryzyko.

Co możesz zrobić sam

Ogranicz kawę, mocną herbatę i napoje energetyczne, nie pal i zmniejsz ilość alkoholu. Dbaj o regularny sen, nawodnienie i umiarkowaną aktywność fizyczną. Pomagają techniki relaksacyjne i spokojny oddech. Gdy lekarz kołatanie serca powiąże ze stresem, warto rozważyć także wsparcie psychologa.

Prowadź dzienniczek objawów: data, godzina, czas trwania, tętno i co robiłeś. Nie przyjmuj na własną rękę leków na serce ani suplementów obiecujących „wyregulowanie rytmu”. Każdą nową substancję lepiej najpierw omówić z lekarzem, bo kołatanie bywa skutkiem suplementów.

Kołatanie serca a lęk

Silny stres i napady paniki bardzo często dają kołatanie serca, a samo kołatanie potrafi nasilać lęk – powstaje błędne koło. Osoba w napadzie paniki czuje walenie serca, duszność, drżenie i obawę, że dzieje się coś groźnego. Zanim jednak lekarz kołatanie serca przypisze nerwom, powinien wykluczyć przyczyny sercowe i hormonalne. Dopiero prawidłowe wyniki pozwalają spokojnie skupić się na leczeniu lęku.

Jeśli badania nie wykazały choroby serca, a objawy wracają w stresujących sytuacjach, pomocna bywa psychoterapia, techniki oddechowe i regularna aktywność fizyczna. Świadomość, że serce jest zdrowe, sama w sobie często zmniejsza częstość napadów. Gdy lęk utrudnia codzienne funkcjonowanie, warto porozmawiać o nim z lekarzem POZ lub psychiatrą.

Dzieci, ciąża i seniorzy

U dzieci szybsze bicie serca przy gorączce, wysiłku czy emocjach jest zwykle normalne, ale nawracające napady szybkiego rytmu, zwłaszcza z bladością, omdleniem lub bólem w klatce, wymagają konsultacji z pediatrą. U dziecka ocena kołatania serca zawsze uwzględnia wywiad rodzinny.

W ciąży serce pracuje szybciej i kołatanie jest częste, ale warto powiedzieć o nim położnikowi lub ginekologowi. U seniorów kołatanie częściej wiąże się z migotaniem przedsionków, które może przebiegać skąpoobjawowo. U starszej osoby ważne, by lekarz kołatanie serca ocenił szczególnie dokładnie, bo nieleczona arytmia zwiększa ryzyko udaru.

Najczęstsze mity

Pierwszy mit mówi, że kołatanie zawsze oznacza chorobę serca. W rzeczywistości u wielu osób przyczyna leży poza sercem albo badania nie wykazują żadnej choroby. Drugi mit działa odwrotnie: „to tylko nerwy, nie ma co sprawdzać”. Migotanie przedsionków bywa mylone ze stresem, a nieleczone zwiększa ryzyko udaru. Trzeci mit dotyczy młodego wieku – zaburzenia rytmu zdarzają się także u młodych, wysportowanych osób, dlatego omdlenie przy wysiłku zawsze wymaga diagnostyki.

Kiedy pilnie – SOR lub 112

Dzwoń pod 112, jeśli kołataniu towarzyszy ból lub ucisk w klatce piersiowej, silna duszność, omdlenie, splątanie, nagłe osłabienie połowy ciała albo zaburzenia mowy. Pilnej pomocy wymaga też bardzo szybki rytm, który nie mija, zwłaszcza u osoby z chorobą serca. W takiej sytuacji nie czekaj na planową wizytę.

Na SOR lub do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej zgłoś się, gdy kołatanie trwa dłużej niż kilkadziesiąt minut i nie ustępuje, a także gdy po raz pierwszy wyczuwasz wyraźnie nieregularny rytm. Szybkie wykonanie EKG w czasie objawów często pozwala ustalić przyczynę.

NFZ czy prywatnie

Wizyta u lekarza POZ, EKG i podstawowe badania krwi są w ramach NFZ bezpłatne. Do poradni kardiologicznej zwykle potrzebne jest skierowanie od lekarza POZ, a terminy sprawdzisz w rejestracji lub na pacjent.gov.pl. Wiele osób łączy obie drogi – lekarz kołatanie serca diagnozuje na NFZ, a holter wykonuje się prywatnie, jeśli termin jest odległy.

Niezależnie od wyboru, najważniejsze jest, by wyniki badań trafiły do jednego lekarza, który zestawi je z objawami i zaplanuje dalsze kroki. Zabieraj na wizyty wcześniejsze zapisy EKG, wyniki holtera, wypisy ze szpitala i dzienniczek objawów – porównanie starszych i nowych wyników często mówi więcej niż pojedyncze badanie.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.