Nietrzymanie moczu – do kogo w Szczecinie?

Nietrzymanie moczu – przyczyny, rodzaje i leczenie

Czym jest nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu to każdy mimowolny wyciek moczu – od kilku kropli przy kaszlu po utratę większej ilości moczu bez kontroli. To bardzo częsty problem, który dotyczy kobiet i mężczyzn, choć u kobiet występuje znacznie częściej. Wiele osób latami nie mówi o nim nikomu, bo uważa go za wstydliwy albo za nieunikniony skutek wieku. Tymczasem lekarz nietrzymanie moczu traktuje jak każdy inny objaw, który można zdiagnozować i często skutecznie leczyć.

Popuszczanie moczu wpływa na codzienne życie – rezygnację z aktywności fizycznej, spotkań, podróży i życia intymnego. Dlatego warto rozmawiać o nim otwarcie i bez wstydu, bo to codzienna sprawa w gabinetach. Pierwszym krokiem jest przełamanie oporu i umówienie wizyty.

Rodzaje nietrzymania moczu

Najczęstszym rodzajem jest wysiłkowe nietrzymanie moczu, w którym mocz wycieka przy kaszlu, kichaniu, śmiechu, podnoszeniu ciężarów czy skakaniu. Przyczyną jest osłabienie mięśni dna miednicy i struktur podtrzymujących cewkę moczową. Drugi rodzaj rozpozna po opisie każdy lekarz. Nietrzymanie moczu z parcia to nagła, silna potrzeba oddania moczu, której trudno się oprzeć.

Parcie często wiąże się z zespołem pęcherza nadreaktywnego, w którym występują też częste oddawanie moczu i wstawanie w nocy. Gdy obie postacie występują razem, lekarz nietrzymanie moczu określa jako mieszane. Rzadziej spotyka się nietrzymanie z przepełnienia, kiedy pęcherz nie opróżnia się do końca i mocz wycieka kroplami, na przykład przy powiększonym gruczole krokowym u mężczyzn lub w chorobach neurologicznych.

Przyczyny i czynniki ryzyka

U kobiet do czynników ryzyka należą ciąże i porody drogami natury, menopauza związana ze spadkiem estrogenów, nadwaga, przewlekły kaszel, zaparcia oraz ciężka praca fizyczna. Często objawy wiążą się z porodami, nawet sprzed wielu lat. Znaczenie ma też obniżenie narządu rodnego.

U mężczyzn nietrzymanie moczu najczęściej wiąże się z chorobami gruczołu krokowego lub jest skutkiem jego operacji. U obu płci lekarz nietrzymanie moczu wiąże też czasem z cukrzycą, chorobami neurologicznymi, infekcjami dróg moczowych i przyjmowanymi lekami, na przykład moczopędnymi. Nasilać objawy mogą kawa, alkohol, napoje gazowane i palenie tytoniu.

Do jakiego lekarza z nietrzymaniem moczu

Pierwszym krokiem może być lekarz rodzinny w przychodni POZ, który zbierze wywiad, zbada mocz i wykluczy infekcję. Kobiety mogą też zgłosić się bezpośrednio do ginekologa, bo problem często łączy się z obniżeniem narządów miednicy. Specjalistą od chorób dróg moczowych jest lekarz urolog, który prowadzi diagnostykę i leczenie u kobiet i mężczyzn. U mężczyzn lekarz nietrzymanie moczu ocenia zwykle razem ze stanem gruczołu krokowego.

Lekarz urolog decyduje o badaniach specjalistycznych i o ewentualnym leczeniu zabiegowym. Przy postaci wysiłkowej bardzo pomocna jest współpraca z fizjoterapeutą zajmującym się dnem miednicy. Takiego specjalistę znajdziesz w kategorii fizjoterapeuta uroginekologiczny, który uczy prawidłowych ćwiczeń i kontroluje postępy.

Diagnostyka – jakie badania

Podstawą jest wywiad i badanie fizykalne, u kobiet także badanie ginekologiczne. Bardzo pomocny jest dzienniczek mikcji, czyli zapis przez kilka dni, ile i kiedy pijesz, ile razy oddajesz mocz i kiedy dochodzi do wycieku. Taki dzienniczek sprawia, że lekarz nietrzymanie moczu klasyfikuje znacznie pewniej.

Wykonuje się badanie ogólne moczu, a czasem posiew, żeby wykluczyć infekcję. Za pomocą USG ocenia się pęcherz, nerki i ilość moczu pozostającego po mikcji, a u mężczyzn także gruczoł krokowy. W trudniejszych przypadkach wykonuje się badanie urodynamiczne, które ocenia pracę pęcherza podczas napełniania i opróżniania. Przed takim badaniem otrzymasz dokładne instrukcje, jak się przygotować.

Metody leczenia

Leczenie zależy od rodzaju nietrzymania moczu. Gdy lekarz nietrzymanie moczu rozpozna jako łagodną postać wysiłkową, leczy je najpierw zachowawczo – ćwiczeniami mięśni dna miednicy, redukcją masy ciała i leczeniem kaszlu czy zaparć. Przy braku poprawy rozważa się leczenie zabiegowe, na przykład założenie taśmy podtrzymującej cewkę moczową.

W nietrzymaniu z parcia ważny jest trening pęcherza, czyli stopniowe wydłużanie odstępów między mikcjami, zmiana nawyków picia oraz leki zmniejszające nadreaktywność pęcherza. Gdy leki nie pomagają, lekarz nietrzymanie moczu z parcia może leczyć także innymi metodami, dobranymi indywidualnie. Decyzję o leczeniu zawsze podejmuje się po dokładnej diagnostyce, bo metoda skuteczna w jednym rodzaju może nie pomóc w innym.

Co możesz zrobić sam

Ćwiczenia mięśni dna miednicy są skuteczne, ale tylko wtedy, gdy wykonuje się je prawidłowo i regularnie. Najlepiej nauczyć się ich pod okiem fizjoterapeuty, bo wiele osób napina niewłaściwe mięśnie. Nie ograniczaj picia na siłę, bo zbyt stężony mocz podrażnia pęcherz.

Ogranicz kawę, mocną herbatę, alkohol i napoje gazowane, dbaj o regularne wypróżnienia i prawidłową masę ciała. Nie oddawaj moczu „na zapas” przy każdej okazji, bo to może zmniejszać pojemność pęcherza. Jeśli stosujesz wkładki, a lekarz nietrzymanie moczu u ciebie potwierdzi, zapytaj o środki chłonne refundowane przez NFZ. Rzuć palenie – przewlekły kaszel palacza nasila wysiłkowe nietrzymanie moczu. Jeśli wychodzisz na dłużej, zaplanuj trasę z dostępem do toalety, ale staraj się nie rezygnować z aktywności, które lubisz – ruch i kontakty z ludźmi są ważne dla zdrowia i dobrego samopoczucia.

Nietrzymanie moczu u mężczyzn

Mężczyźni rzadziej mówią o problemach z pęcherzem i często zgłaszają się dopiero wtedy, gdy objawy są już nasilone. Tymczasem częstsze oddawanie moczu, słaby strumień, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza i kapanie po mikcji mogą wskazywać na powiększenie gruczołu krokowego. W takiej sytuacji lekarz nietrzymanie moczu u mężczyzny wyjaśnia, oceniając prostatę w badaniu i w USG. Czasem zleca się też oznaczenie we krwi antygenu swoistego dla prostaty, czyli PSA.

Po operacji gruczołu krokowego popuszczanie moczu jest częste i u wielu mężczyzn stopniowo się zmniejsza, zwłaszcza przy regularnych ćwiczeniach mięśni dna miednicy. Takie ćwiczenia nie są przeznaczone wyłącznie dla kobiet – mężczyznom także pomagają, jeśli wykonuje się je prawidłowo. Gdy poprawa nie następuje, istnieją metody zabiegowe, o których warto porozmawiać z urologiem. Kapanie moczu po mikcji można też ograniczyć prostymi sposobami, które wyjaśni specjalista lub fizjoterapeuta. Nie odkładaj wizyty z powodu wstydu – to bardzo częsty problem, a im wcześniej zostanie oceniony, tym więcej możliwości leczenia.

Ciąża, połóg i wiek senioralny

W ciąży i po porodzie popuszczanie moczu jest częste, bo mięśnie dna miednicy są obciążone i rozciągnięte. Po porodzie najpierw stosuje się ćwiczenia, bo wiele dolegliwości z czasem się zmniejsza. Warto skorzystać z konsultacji fizjoterapeuty uroginekologicznego, a przy utrzymujących się objawach porozmawiać z ginekologiem.

U seniorów nietrzymanie moczu często ma kilka przyczyn jednocześnie – infekcje, leki, ograniczoną sprawność ruchową czy zaburzenia pamięci. Dlatego u osoby starszej lekarz nietrzymanie moczu ocenia całościowo, sprawdzając też, czy łazienka jest łatwo dostępna. Nocne wstawanie do toalety zwiększa ryzyko upadków, więc warto zadbać o oświetlenie i bezpieczną drogę.

Kiedy pilnie – SOR lub 112

Na SOR zgłoś się, jeśli nie możesz oddać moczu mimo pełnego pęcherza i silnego parcia – to zatrzymanie moczu, które wymaga szybkiej pomocy. Pilnie zgłoś się także przy nagłym nietrzymaniu moczu lub stolca połączonym z drętwieniem krocza, wewnętrznej strony ud i osłabieniem nóg, bo może to oznaczać ucisk na nerwy w kręgosłupie. W takiej sytuacji trzeba, by lekarz nietrzymanie moczu ocenił od razu, nie w zwykłym trybie.

Jeśli nietrzymaniu moczu towarzyszą nagłe osłabienie połowy ciała, zaburzenia mowy lub opadnięcie kącika ust, dzwoń pod numer 112. Pilnej oceny wymagają też gorączka z dreszczami i bólem w okolicy lędźwiowej, krew w moczu oraz silny ból brzucha. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

NFZ, prywatnie i najczęstsze mity

Do ginekologa w ramach NFZ nie potrzebujesz skierowania, natomiast do urologa zwykle potrzebne jest skierowanie od lekarza POZ. Zasady dotyczące fizjoterapii i środków chłonnych sprawdź w rejestracji lub na pacjent.gov.pl. W Szczecinie wizytę możesz też umówić prywatnie. Niezależnie od trybu ocena będzie dokładniejsza, jeśli przyniesiesz dzienniczek mikcji.

Mit pierwszy: nietrzymanie moczu to normalna część starzenia, z którą nic nie da się zrobić. W rzeczywistości wiele osób uzyskuje wyraźną poprawę. Mit drugi głosi, że lekarz nietrzymanie moczu leczy tylko operacyjnie, tymczasem w wielu przypadkach wystarczają ćwiczenia i zmiana nawyków. Mit trzeci: picie mniejszej ilości wody rozwiąże problem – zwykle jest odwrotnie.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.