Ósemka do usunięcia – do kogo w Szczecinie?

Ósemka – kiedy ząb mądrości trzeba usunąć

Czym są ósemki

Ósemki, nazywane też zębami mądrości, to trzecie zęby trzonowe – ostatnie w każdym łuku zębowym. Wyrzynają się najpóźniej ze wszystkich, zwykle między 17. a 25. rokiem życia, a czasem znacznie później albo wcale. Większość dorosłych ma od jednej do czterech ósemek, ale u części osób ich zawiązki w ogóle się nie wykształcają.

Wiele osób słyszy, że każdy lekarz ósemki usuwa rutynowo, ale to nieprawda. Ząb mądrości, który wyrósł prawidłowo, ma przeciwstawny ząb do gryzienia i daje się dobrze oczyścić, może zostać w jamie ustnej na całe życie. Problem pojawia się wtedy, gdy brakuje dla niego miejsca albo rośnie w złym kierunku.

O tym, czy ósemka zostanie, czy będzie usunięta, decyduje badanie i zdjęcie rentgenowskie, a nie sam wiek pacjenta.

Dlaczego ósemki sprawiają kłopoty

Współczesne szczęki są przeciętnie mniejsze niż szczęki naszych przodków, a zęby mądrości często nie mieszczą się w łuku. Zostają wtedy całkowicie lub częściowo w kości – mówi się o zębach zatrzymanych lub częściowo zatrzymanych. Nie każdą zatrzymaną ósemkę trzeba od razu usuwać – często lekarz ósemkę bez objawów najpierw obserwuje na kolejnych zdjęciach.

Ósemka częściowo wyrżnięta bywa przykryta płatem dziąsła, pod którym gromadzą się resztki jedzenia i bakterie. Prowadzi to do zapalenia tkanek wokół korony zęba, które może nawracać. Gdy lekarz ósemkę widzi pochyloną w stronę siódemki, ocenia też, czy nie uszkadza ona sąsiedniego zęba.

Ząb mądrości położony z tyłu łuku trudno dokładnie wyczyścić szczoteczką, dlatego częściej atakuje go próchnica. Leczenie kanałowe takiego zęba bywa bardzo trudne, więc ósemkę z głęboką próchnicą często kwalifikuje się raczej do usunięcia. Rzadziej wokół zatrzymanego zęba tworzy się torbiel.

Objawy, które powinny cię zaniepokoić

Najczęstszym sygnałem jest ból w tylnej części jamy ustnej, promieniujący do ucha, skroni lub gardła. Często towarzyszy mu obrzęk i zaczerwienienie dziąsła za ostatnim zębem, nieprzyjemny smak lub zapach z ust oraz ból przy gryzieniu. Gdy przy takich objawach lekarz ósemkę obejrzy, zwykle zauważy stan zapalny wokół częściowo wyrżniętej korony.

Niepokojące jest także ograniczenie otwierania ust, czyli szczękościsk, oraz powiększone, bolesne węzły chłonne pod żuchwą. Bywa jednak, że lekarz ósemki zatrzymane wykrywa przypadkiem, na zdjęciu robionym z zupełnie innego powodu. Brak objawów nie zawsze oznacza, że ząb nie wymaga uwagi.

Część osób łączy z wyrzynaniem ósemek stłoczenie przednich zębów, ale ocena takiego związku zależy od konkretnego przypadku. Badania nie dają tu jednoznacznej odpowiedzi, dlatego decyzja o usunięciu zdrowej ósemki wyłącznie z tego powodu powinna być przemyślana.

Do kogo się zgłosić

Z bólem w okolicy ósemki najlepiej zacząć od wizyty u dentysty, który obejrzy ząb, zleci zdjęcie i złagodzi stan zapalny. Jeśli ząb jest w pełni wyrżnięty, lekarz ósemkę usunie często w zwykłym gabinecie stomatologicznym.

Trudniejsze przypadki – zęby zatrzymane, położone poziomo, blisko nerwu czy zatoki – trafiają do specjalisty. Takie zabiegi wykonuje lekarz chirurg stomatologiczny, który ma doświadczenie w operacjach w obrębie kości szczęk. Zanim lekarz ósemkę zatrzymaną zakwalifikuje do zabiegu, omawia z pacjentem ryzyko i przebieg operacji.

W najbardziej złożonych sytuacjach, na przykład przy dużych torbielach, potrzebna bywa pomoc chirurga szczękowo-twarzowego, czasem w warunkach szpitalnych. W Szczecinie działają zarówno gabinety chirurgii stomatologicznej, jak i oddziały szpitalne, do których trafiają najtrudniejsze przypadki.

Badania przed usunięciem

Podstawowym badaniem jest pantomogram, czyli zdjęcie rentgenowskie wszystkich zębów i kości szczęk. Pokazuje ono, jak ząb jest ułożony, ile ma korzeni i jak blisko leży kanał nerwu w żuchwie. Jeśli lekarz ósemkę dolną widzi tuż przy kanale nerwu, może zlecić tomografię stożkową, która pokazuje to położenie dokładniej.

Zanim lekarz ósemkę usunie, pyta o choroby przewlekłe, alergie i przyjmowane leki, bo liczy się też ogólny stan zdrowia. Szczególnie ważne są leki wpływające na krzepnięcie krwi i leki stosowane w osteoporozie. Nigdy nie odstawiaj ich samodzielnie przed zabiegiem – o ewentualnych zmianach decyduje lekarz prowadzący.

Przy ostrym stanie zapalnym ósemkę usuwa się zwykle dopiero po jego wyciszeniu. Wcześniej stosuje się płukanie okolicy zęba, a gdy to konieczne – leczenie przeciwzapalne lub antybiotyk dobrany przez dentystę.

Jak wygląda zabieg

Usunięcie ósemki odbywa się zwykle w znieczuleniu miejscowym, więc w trakcie zabiegu czuć nacisk, ale nie ból. Gdy ząb jest wyrżnięty, lekarz ósemkę usuwa podobnie jak każdy inny ząb trzonowy. Przy zębach zatrzymanych potrzebne jest nacięcie dziąsła, odsłonięcie kości, a często podzielenie zęba na mniejsze fragmenty.

Gdy lekarz ósemkę zatrzymaną już usunie, ranę zwykle zszywa szwami, które zdejmuje się po kilku dniach lub które rozpuszczają się same. Czas zabiegu jest różny – od kilku minut do mniej więcej godziny przy trudnym położeniu zęba.

Niektóre osoby tak bardzo boją się bólu przy usuwaniu ósemki, że latami odkładają wizytę. Warto powiedzieć o tym otwarcie, bo w części gabinetów dostępne są metody łagodzenia lęku, a w uzasadnionych sytuacjach także zabieg w sedacji lub znieczuleniu ogólnym.

Gojenie i powikłania

Przez pierwsze dni po zabiegu normalne są obrzęk, ból i ograniczone otwieranie ust, które stopniowo słabną. Gdy lekarz ósemkę usunie, przekaże zalecenia – warto je spisać i przestrzegać ich dokładnie. Zwykle obejmują one zimne okłady, unikanie gorących napojów, palenia i intensywnego wysiłku oraz delikatną higienę okolicy rany.

Najczęstszym powikłaniem jest tak zwany suchy zębodół – skrzep wypada lub się rozpada, a po kilku dniach nasila się silny ból i nieprzyjemny zapach. Wtedy wróć do gabinetu – nawet jeśli lekarz ósemkę usunął bez komplikacji, zębodół wymaga oczyszczenia i opatrunku łagodzącego ból. Ryzyko suchego zębodołu jest większe u palaczy.

Rzadziej dochodzi do przejściowego lub trwałego zaburzenia czucia wargi, brody albo języka, gdy ząb leży blisko nerwu. Właśnie dlatego ósemkę położoną przy nerwie dokładnie ocenia się na zdjęciach przed zabiegiem. Przy zębach górnych możliwe jest połączenie z zatoką szczękową, które zwykle zamyka się podczas tego samego zabiegu.

Co możesz zrobić sam

Profilaktyka zaczyna się od dokładnego czyszczenia tylnych zębów – pomocna jest mała szczoteczka lub szczoteczka jednopęczkowa, która sięga za ostatni ząb. Dzięki regularnym wizytom kontrolnym lekarz ósemki sprawiające problemy wychwyci wcześnie, zanim pojawi się silny ból.

Przy pierwszych objawach zapalenia pomaga płukanie jamy ustnej i staranne, delikatne czyszczenie okolicy zęba. Nie przykładaj do bolącego miejsca ciepłych okładów i nie stosuj domowych sposobów, takich jak alkohol czy czosnek na dziąsło. Zamiast tego umów wizytę, żeby lekarz ósemkę zbadał i zdecydował o leczeniu.

Jeśli planujesz ciążę, a ósemki były wcześniej oceniane jako problematyczne, warto rozważyć zabieg przed zajściem w ciążę. W czasie ciąży zabiegi planowe zwykle się odkłada, choć pilne leczenie jest możliwe i nie należy z nim zwlekać.

Kiedy pilnie – SOR lub 112

Zapalenie wokół ósemki zwykle da się opanować w gabinecie, ale przy rozlewającym się zakażeniu lekarz ósemkę i jej okolicę musi ocenić natychmiast. Na SOR lub pod numer 112 zgłoś się, gdy obrzęk szybko narasta i obejmuje szyję, policzek lub okolicę oka, gdy masz wysoką gorączkę i dreszcze, trudności w przełykaniu, oddychaniu lub mówieniu albo nie możesz otworzyć ust.

Pilnej pomocy wymaga też krwawienie po zabiegu, którego nie udaje się zatrzymać mimo przygryzania jałowego gazika przez kilkadziesiąt minut. Poza godzinami pracy gabinetu, w którym lekarz ósemkę usuwał, skorzystaj z dyżuru stomatologicznego lub SOR.

NFZ i prywatnie

Do dentysty na NFZ nie potrzeba skierowania, a usunięcie zęba należy do świadczeń gwarantowanych. Gdy jednak ósemka okaże się trudna do usunięcia, możesz zostać skierowany do poradni chirurgii stomatologicznej. Zasady przyjęć i czas oczekiwania w konkretnej poradni sprawdź w rejestracji lub na pacjent.gov.pl.

Prywatnie zabieg można zwykle wykonać szybciej. Cena zależy od tego, jak trudno lekarz ósemkę usunie – od położenia zęba, potrzebnych badań i rodzaju znieczulenia – dlatego warto zapytać o nią po konsultacji. Wybierając gabinet, możesz zapytać, czy zabieg wykona lekarz chirurg stomatologiczny i czy w razie potrzeby możliwa będzie wizyta kontrolna. Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady – o leczeniu zdecydujesz wspólnie ze stomatologiem.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.