Uzależnienie od alkoholu – do kogo w Szczecinie?

Uzależnienie od alkoholu – objawy, leczenie i gdzie szukać pomocy

Czym jest uzależnienie od alkoholu

Uzależnienie od alkoholu to przewlekła choroba, w której picie przestaje być wyborem, a staje się przymusem. Osoba uzależniona traci kontrolę nad tym, kiedy zaczyna pić, ile wypija i kiedy kończy, mimo że widzi szkody dla zdrowia, pracy i rodziny. Współczesny lekarz alkoholizm traktuje jak każdą inną chorobę przewlekłą, a nie jak wadę charakteru. To ważne, bo wstyd bardzo często opóźnia sięgnięcie po pomoc.

Uzależnienie rozwija się zwykle stopniowo, przez wiele miesięcy lub lat. Najpierw alkohol pomaga się rozluźnić albo zasnąć, potem potrzeba go coraz więcej, by poczuć ten sam efekt, a w końcu pojawiają się objawy odstawienia, gdy przestaje się pić. Nie ma jednej granicy ilości, po której przekroczeniu uzależnienie stwierdza się automatycznie – liczy się przede wszystkim utrata kontroli. Zdarza się, że lekarz alkoholizm rozpoznaje u kogoś, kto nigdy nie był pijany na ulicy i świetnie radzi sobie w pracy. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady specjalisty.

Sygnały ostrzegawcze i objawy

Do typowych objawów należą silna chęć, wręcz przymus picia, trudność w ograniczeniu ilości, picie mimo wyraźnych szkód, zaniedbywanie obowiązków i dawnych zainteresowań oraz rosnąca tolerancja. Przy diagnozie lekarz alkoholizm rozpoznaje, gdy w ciągu ostatniego roku występowało kilka takich objawów jednocześnie. Charakterystyczne jest też picie „na kaca”, czyli sięganie po alkohol rano, żeby złagodzić drżenie rąk, poty i niepokój.

Bliscy często zauważają problem wcześniej niż sam pijący. Niepokojące są ukrywanie butelek, kłamstwa na temat ilości wypitego alkoholu, częste „luki w pamięci”, zmiany nastroju, problemy finansowe i konflikty w domu. Jeśli pacjent szczerze opowie o swoich nawykach, lekarz alkoholizm zwykle dostrzeże bez trudu. Pomocne bywają krótkie testy przesiewowe, które można wypełnić samodzielnie, ale wynik zawsze warto omówić ze specjalistą.

Osobnym problemem jest picie szkodliwe, które jeszcze nie spełnia kryteriów uzależnienia, ale już niszczy zdrowie. Na tym etapie nie mówi się jeszcze o uzależnieniu, ale warto ograniczyć picie, zanim choroba się rozwinie.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Uzależnienie ma wiele źródeł. Znaczenie mają skłonności dziedziczne, wczesny wiek rozpoczęcia picia, wzorce wyniesione z domu, przewlekły stres, samotność, a także zaburzenia psychiczne, takie jak depresja czy lęk. Często lekarz alkoholizm leczy razem z innym zaburzeniem, bo alkohol bywa sposobem na „samoleczenie” złego samopoczucia.

Ryzyko rośnie też tam, gdzie picie jest powszechne i akceptowane – w niektórych środowiskach zawodowych czy towarzyskich. Rozsądny lekarz alkoholizm uważa za coś więcej niż brak silnej woli, bo w rozwoju choroby biorą udział zmiany w działaniu mózgu. Dlatego samo postanowienie „od jutra nie piję” rzadko wystarcza na dłużej. Rzadko kiedy lekarz alkoholizm wiąże z jednym zdarzeniem – choroba to raczej suma wielu małych kroków.

Jak alkohol wpływa na zdrowie

Długotrwałe picie uszkadza niemal każdy narząd. Najbardziej znane skutki to stłuszczenie, zapalenie i marskość wątroby, zapalenie trzustki, nadciśnienie, zaburzenia rytmu serca i uszkodzenie nerwów obwodowych. Uzależnienie bywa czasem podejrzewane właśnie na podstawie wyników wątrobowych czy powiększonej wątroby. Alkohol zwiększa też ryzyko wielu nowotworów, między innymi jamy ustnej, gardła, przełyku, wątroby, jelita grubego i piersi.

Cierpi również psychika: nasilają się lęk, bezsenność i obniżony nastrój, pogarsza się pamięć i koncentracja. Im dłużej trwa picie, tym częściej lekarz alkoholizm wiąże także z problemami z równowagą i pamięcią. Część tych zmian może się cofać po zaprzestaniu picia, dlatego decyzja o leczeniu ma sens na każdym etapie. Gdy picie idzie w parze z ciężką depresją lub psychozą, leczenie zwykle koordynuje lekarz psychiatra, współpracując z terapeutą uzależnień. Przy okazji badań lekarz alkoholizm bierze pod uwagę także stan odżywienia, bo osoby pijące często mają niedobory witamin.

Do kogo się zgłosić – NFZ i prywatnie

Leczenie uzależnień na NFZ nie wymaga skierowania. Możesz zgłosić się bezpośrednio do poradni leczenia uzależnień, gdzie pracują specjaliści psychoterapii uzależnień, psycholodzy i lekarze. W takiej poradni ocenia się zarówno zdrowie fizyczne, jak i plan dalszej terapii. Pomoc oferują też ośrodki terapii uzależnień w trybie dziennym i stacjonarnym.

Gdy uzależnieniu towarzyszą depresja, silny lęk czy myśli samobójcze, potrzebny jest lekarz psychiatra, do którego na NFZ również nie potrzeba skierowania. Pierwszą rozmowę możesz odbyć także z lekarzem rodzinnym – dobry lekarz alkoholizm potraktuje poważnie i pomoże zaplanować kolejne kroki. Prywatnie łatwiej o szybki termin, ale skuteczność terapii zależy przede wszystkim od jej regularności, a nie od tego, kto za nią płaci.

W Szczecinie działają zarówno publiczne poradnie, jak i prywatne gabinety terapii uzależnień – listę placówek znajdziesz powyżej. Gdy lekarz alkoholizm potwierdzi, warto od razu umówić termin pierwszej sesji terapeutycznej. Aktualne zasady i godziny przyjęć sprawdź w rejestracji lub na pacjent.gov.pl.

Odstawienie alkoholu – dlaczego nie na własną rękę

U osoby, która piła długo i dużo, nagłe przerwanie picia może wywołać zespół abstynencyjny: drżenie, poty, kołatanie serca, nudności, niepokój i bezsenność. Dlatego lekarz alkoholizm zaawansowany leczy często na oddziale detoksykacyjnym, gdzie odstawienie odbywa się pod nadzorem. Nie próbuj łagodzić objawów lekami uspokajającymi bez zalecenia – to bardzo niebezpieczne połączenie.

Objawy alarmowe odstawienia wymagają natychmiastowej pomocy: drgawki, utrata przytomności, splątanie, omamy wzrokowe lub słuchowe, wysoka gorączka, silne pobudzenie. Mogą świadczyć o majaczeniu alkoholowym, które zagraża życiu – wtedy dzwoń pod 112. W takiej sytuacji nie czekaj na wizytę w poradni, bo liczy się czas. Pod 112 dzwoń też przy podejrzeniu ciężkiego zatrucia alkoholem, gdy ktoś nie reaguje, wymiotuje bez przytomności lub ma zaburzenia oddechu.

Jak wygląda leczenie

Podstawą leczenia jest psychoterapia uzależnienia, prowadzona indywidualnie i w grupie. Uczy rozpoznawać sytuacje wysokiego ryzyka, radzić sobie z głodem alkoholowym, odbudowywać relacje i planować życie bez picia. Terapia trwa zwykle wiele miesięcy, a lekarz alkoholizm uznaje za chorobę, w której nawroty są możliwe i nie oznaczają porażki.

W niektórych przypadkach stosuje się leki zmniejszające głód alkoholu lub wspierające abstynencję – decyzja o nich zawsze należy do specjalisty i zależy od stanu zdrowia. Leczenie farmakologiczne tylko wspiera terapię – nawet gdy lekarz alkoholizm leczy lekami, sama tabletka nie wystarczy. Wiele osób korzysta też z grup samopomocowych, które dają wsparcie ludzi z podobnym doświadczeniem. Po zakończeniu terapii podstawowej lekarz alkoholizm nadal monitoruje, zwłaszcza gdy w badaniach widać skutki wieloletniego picia.

Co możesz zrobić sam i jak pomóc bliskiej osobie

Jeśli zastanawiasz się nad swoim piciem, zacznij od szczerego zapisania, ile i kiedy pijesz, oraz od rozmowy z kimś zaufanym. Gdy już zdecydujesz się na wizytę, pamiętaj, że obowiązuje tajemnica lekarska, więc możesz mówić otwarcie. Unikaj sytuacji, w których zwykle pijesz, i miej plan na chwile silnego głodu.

Bliscy osoby uzależnionej także cierpią i także mogą skorzystać z pomocy – w poradniach leczenia uzależnień działają grupy dla rodzin i osób współuzależnionych. Dla wielu rodzin przełomem jest moment, gdy lekarz alkoholizm nazywa wprost, a odpowiedzialność za leczenie wraca do osoby pijącej. Nie musisz ratować kogoś za wszelką cenę ani tłumaczyć jego picia przed innymi.

Gdy w domu dochodzi do przemocy, dzwoń pod 112. Dorośli w kryzysie mogą porozmawiać pod numerem 116 123, a dzieci i młodzież – pod 116 111.

Młodzież, ciąża i seniorzy

U nastolatków alkohol szczególnie szkodzi rozwijającemu się mózgowi, a wczesne picie zwiększa ryzyko uzależnienia w dorosłości. Jeśli u młodej osoby lekarz alkoholizm podejrzewa, zwykle angażuje w leczenie także rodziców. W ciąży nie ma bezpiecznej ilości alkoholu – nawet niewielkie ilości mogą zaszkodzić dziecku, dlatego zalecana jest całkowita abstynencja.

U seniorów uzależnienie bywa przeoczone, bo jego objawy przypominają zmiany związane z wiekiem: upadki, zaburzenia pamięci, osłabienie. Starszy wiek nie jest przeszkodą, a lekarz alkoholizm u seniora leczy z uwzględnieniem innych chorób i przyjmowanych leków. Alkohol groźnie wchodzi w interakcje z wieloma lekami, na przykład nasennymi czy przeciwzakrzepowymi.

Najczęstsze mity o alkoholizmie

Mit pierwszy: uzależniony jest tylko ten, kto pije codziennie lub od rana. W rzeczywistości uzależnienie może mieć postać ciągów przeplatanych przerwami. Mit drugi: leczenie ma sens tylko u osób, które „sięgnęły dna” – tymczasem im wcześniej się je zacznie, tym łatwiej.

Mit trzeci: piwo czy wino nie uzależniają tak jak wódka. Liczy się ilość czystego alkoholu, a nie rodzaj napoju. Mit czwarty: jeśli lekarz alkoholizm wykluczył, to picie jest bezpieczne – a przecież picie szkodliwe także niszczy zdrowie. Najważniejsze, by pamiętać, że pomoc jest dostępna i warto po nią sięgnąć bez czekania.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.