Zapalenie pęcherza – do kogo w Szczecinie?

Zapalenie pęcherza – przyczyny, objawy i leczenie

Czym jest zapalenie pęcherza

Zapalenie pęcherza moczowego to zakażenie dolnych dróg moczowych, najczęściej bakteryjne. Bakterie, zwykle pałeczki okrężnicy z przewodu pokarmowego, przedostają się przez cewkę moczową do pęcherza i wywołują stan zapalny jego błony śluzowej. Kobiety chorują znacznie częściej niż mężczyźni, bo mają krótszą cewkę moczową, położoną blisko odbytu i pochwy. U młodej, zdrowej kobiety lekarz zapalenie pęcherza rozpoznaje zwykle na podstawie samych objawów.

Większość epizodów przebiega łagodnie i dobrze reaguje na leczenie. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy infekcje wracają albo zakażenie wędruje wyżej, do nerek. Ten tekst to informacja ogólna, a nie porada medyczna – przy objawach skontaktuj się z lekarzem.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Ryzyko zwiększają współżycie seksualne, zwłaszcza z nowym partnerem, stosowanie środków plemnikobójczych, zbyt rzadkie oddawanie moczu i małe ilości wypijanych płynów. Po menopauzie spadek estrogenów zmienia błonę śluzową pochwy i cewki, co sprzyja nawrotom. Dlatego u kobiet po menopauzie leczenie bywa prowadzone razem z ginekologiem.

Znaczenie mają też choroby i stany, które utrudniają opróżnianie pęcherza: powiększona prostata, kamica, wady dróg moczowych, cewnik, choroby neurologiczne. Cukrzyca, szczególnie źle wyrównana, ułatwia rozwój bakterii. Gdy lekarz zapalenie pęcherza stwierdza u mężczyzny albo u osoby z cukrzycą, traktuje je jako zakażenie powikłane.

Objawy i odmiany

Typowe objawy to pieczenie i ból przy oddawaniu moczu, częste oddawanie małych porcji, nagłe parcie, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza i ból w podbrzuszu. Mocz bywa mętny, o nieprzyjemnym zapachu, czasem z domieszką krwi. Wysokiej gorączki zwykle nie ma – gdy lekarz zapalenie pęcherza podejrzewa u kogoś z gorączką, sprawdza, czy zakażenie nie objęło nerek.

Nie każde pieczenie przy oddawaniu moczu oznacza infekcję pęcherza. Podobne dolegliwości dają zapalenie pochwy, choroby przenoszone drogą płciową, kamica czy podrażnienie po kosmetykach. Jeśli pojawiają się upławy albo świąd, trzeba najpierw wykluczyć infekcję pochwy.

Zapalenie odmiedniczkowe nerek to poważniejsza postać zakażenia: gorączka, dreszcze, ból w okolicy lędźwiowej z jednej strony, nudności i wymioty. Taką postać lekarz zapaleniem pęcherza już nie nazwie, bo wymaga ona innego leczenia i ścisłej kontroli. O nawracających zakażeniach mówi się, gdy pojawiają się co najmniej dwa razy w pół roku albo trzy razy w roku.

Kiedy do lekarza i do jakiego

Przy pierwszych typowych objawach skontaktuj się z przychodnią POZ – często wystarczy teleporada, jeśli jesteś zdrową kobietą, nie jesteś w ciąży i nie masz gorączki. U dorosłych zakażeniami dróg moczowych zajmuje się lekarz rodzinny albo lekarz internista. Jeśli lekarz zapalenie pęcherza rozpozna w trakcie teleporady, zwykle przepisze lek i powie, kiedy zgłosić się ponownie.

Wizyty w gabinecie wymagają mężczyźni, kobiety w ciąży, dzieci, osoby z gorączką, krwią w moczu, cukrzycą, chorobami nerek oraz ci, u których objawy wróciły w ciągu kilku tygodni. U nich rozpoznanie potwierdza się badaniem moczu i posiewem przed doborem leczenia.

Przy nawrotach, krwiomoczu, podejrzeniu kamicy lub problemach z opróżnianiem pęcherza kolejnym krokiem jest urolog. Doświadczony lekarz urolog sprawdzi, czy coś w budowie dróg moczowych nie sprzyja zakażeniom. Jeśli to kobieta z nawrotami, taki lekarz zapalenie pęcherza konsultuje czasem z ginekologiem. Lekarz internista pomoże z kolei, gdy zakażenia wiążą się z cukrzycą czy chorobą nerek.

Diagnostyka i badania

Podstawowym badaniem jest badanie ogólne moczu, a przy zakażeniach powikłanych, nawrotach i w ciąży – posiew moczu z antybiogramem, który pokazuje, jaka bakteria wywołała infekcję i na jakie antybiotyki jest wrażliwa. Żeby lekarz zapalenie pęcherza ocenił rzetelnie, próbka musi być pobrana prawidłowo. Oddaj mocz ze środkowego strumienia, po umyciu okolic intymnych, do jałowego pojemnika, najlepiej rano.

Paski testowe z apteki bywają pomocne, ale ujemny wynik nie wyklucza zakażenia, a dodatni nie odróżnia go od zanieczyszczenia próbki. Przy nawrotach lekarz zapalenia pęcherza nie ocenia już tylko na podstawie moczu – zleca też USG układu moczowego. Czasem potrzebna jest ocena zalegania moczu po mikcji, a w wybranych przypadkach cystoskopia.

Leczenie

Bakteryjne zapalenie pęcherza leczy się antybiotykiem lub chemioterapeutykiem dobranym do sytuacji – w niepowikłanej infekcji u kobiet kuracja trwa zwykle krótko. Nie sięgaj po leki z poprzedniej kuracji ani od znajomych, bo niewłaściwy preparat utrudnia leczenie i sprzyja oporności bakterii. Leczenie dobrane na podstawie posiewu opiera się na leku, na który bakteria jest wrażliwa.

Leki przeciwbólowe i rozkurczowe łagodzą dolegliwości w pierwszych dniach. Przyjmij całą zaleconą kurację, nawet jeśli pieczenie minie po pierwszej dawce, i nie zmieniaj samodzielnie leku ani czasu leczenia. Ciepły termofor na podbrzusze i odpoczynek też przynoszą ulgę, o ile nie masz gorączki. Poprawa powinna nastąpić w ciągu dwóch, trzech dni. Jeśli tak się nie stanie, lekarz zapalenie pęcherza powinien ocenić ponownie i zlecić posiew, o ile nie zrobiono go wcześniej.

Przy nawrotach stosuje się różne strategie zapobiegania – od zmiany nawyków, przez leczenie miejscowe estrogenami u kobiet po menopauzie, po profilaktykę antybiotykową w wybranych przypadkach. O tym, którą drogę wybrać, lekarz zapalenia pęcherza nie przesądza od razu – zwykle najpierw szuka przyczyny nawrotów. Preparaty z żurawiną czy D-mannozą są popularne, ale dowody na ich skuteczność są niejednoznaczne.

Co możesz zrobić sam

Pij regularnie, tak żeby mocz był jasny, i nie odkładaj oddawania moczu na później. Oddaj mocz po stosunku. Unikaj irygacji pochwy i perfumowanych kosmetyków do higieny intymnej, które podrażniają śluzówkę. Jeśli infekcje wiążą się ze środkami plemnikobójczymi, warto porozmawiać o innej metodzie antykoncepcji.

Leczenie zaparć, kontrola cukrzycy i wygodna, przewiewna bielizna to drobiazgi, które w sumie mają znaczenie. Zapisuj daty infekcji i wyniki badań. Taka notatka bardzo przydaje się, gdy lekarz zapalenie pęcherza ocenia jako nawracające i planuje dalsze badania.

Mity i fakty

Wiele osób uważa, że zapalenie pęcherza bierze się z przeziębienia, na przykład od siedzenia na zimnym. Wychłodzenie może nasilić dolegliwości, ale przyczyną są bakterie, a nie sam chłód. Równie mylne jest przekonanie, że przy pierwszych objawach wystarczą zioła i duża ilość wody – picie pomaga, ale bakteryjnej infekcji zwykle nie zlikwiduje.

Mężczyźni czasem odkładają wizytę, licząc, że problem minie sam. U nich zakażenie dróg moczowych często wiąże się z prostatą albo utrudnionym odpływem moczu i wymaga dokładniejszej oceny. Jeśli infekcje się powtarzają, lekarz urolog oceni prostatę, zaleganie moczu i obecność kamieni. Krew w moczu, nawet jednorazowa i bez bólu, zawsze wymaga wyjaśnienia, także po wyleczeniu zakażenia.

Dzieci, ciąża i seniorzy

U niemowląt i małych dzieci zakażenie dróg moczowych bywa jedyną przyczyną gorączki bez innych objawów. Dziecko może być płaczliwe, gorzej jeść, wymiotować. U dziecka lekarz zapalenie pęcherza zawsze potwierdza badaniem moczu, a przy nawrotach szuka wad układu moczowego.

W ciąży każde zakażenie dróg moczowych wymaga leczenia, a badanie moczu jest częścią rutynowej opieki. Nawet bez objawów obecność bakterii w moczu się leczy, bo może prowadzić do zapalenia nerek. U ciężarnej stosuje się leki dopuszczone w ciąży i kontroluje posiew po kuracji.

U seniorów objawy bywają nietypowe: splątanie, osłabienie, upadki, nietrzymanie moczu. Jednocześnie bakterie w moczu bez objawów są u starszych osób częste i zwykle nie wymagają antybiotyku. Dlatego u seniora lekarz zapalenie pęcherza rozpoznaje ostrożnie, łącząc wynik badania z objawami.

Objawy alarmowe – kiedy SOR lub 112

Pilnej pomocy wymaga wysoka gorączka z dreszczami i bólem w okolicy lędźwiowej, uporczywe wymioty uniemożliwiające przyjmowanie leków i płynów, ciąża z gorączką lub bólem w boku. Na SOR trzeba też trafić, gdy nie możesz oddać moczu mimo pełnego pęcherza.

Pod 112 dzwoń, gdy pojawia się splątanie, bardzo szybki oddech, zimna, marmurkowa skóra, spadek ciśnienia lub zasłabnięcie – to mogą być objawy zakażenia uogólnionego, które wymaga leczenia w szpitalu bez zwłoki.

NFZ i wizyta prywatna

Na NFZ zapalenie pęcherza leczy lekarz POZ – nie potrzebujesz skierowania, a recepta może być wystawiona także podczas teleporady. Do urologa w ramach NFZ zwykle potrzebne jest skierowanie od lekarza POZ. Badania moczu i posiew zleci lekarz z przychodni, a w Szczecinie można je też wykonać prywatnie w laboratorium bez skierowania. Na każdą wizytę zabierz wyniki wcześniejszych posiewów i listę leków, które już przyjmowałaś lub przyjmowałeś. Terminy i zasady konkretnej placówki sprawdź w rejestracji lub na pacjent.gov.pl.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.