Zawroty głowy – do kogo w Szczecinie?

Zawroty głowy – przyczyny, objawy i leczenie

Czym są zawroty głowy

Zawroty głowy to jedna z najczęstszych dolegliwości, z jakimi ludzie trafiają do przychodni. Pod tym samym określeniem kryją się jednak różne odczucia. Jedni czują, że otoczenie wiruje albo oni sami się obracają, inni mają wrażenie chwiejności, „pływania” lub zbliżającego się omdlenia. Dla rozpoznania to ogromna różnica, bo choć lekarz zawroty głowy rozpoznaje w każdym z tych przypadków, przyczyn szuka w innym miejscu.

Za utrzymanie równowagi odpowiada współpraca błędnika w uchu wewnętrznym, wzroku, czucia w stopach i stawach oraz mózgu, który łączy wszystkie te informacje. Gdy któryś z tych elementów zawodzi, pojawiają się zaburzenia równowagi, które trzeba przypisać do konkretnego układu. Większość zawrotów nie jest groźna, ale część wymaga szybkiej reakcji.

Kiedy pilnie – SOR lub 112

Dzwoń pod numer 112, jeśli zawrotom głowy towarzyszą nagłe osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała, opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy, podwójne widzenie, nagła utrata równowagi uniemożliwiająca chodzenie albo nagły, bardzo silny ból głowy. Takie objawy mogą oznaczać udar mózgu. Pilnej pomocy wymaga też zawrót z bólem w klatce piersiowej, dusznością, kołataniem serca lub utratą przytomności.

W takich sytuacjach konieczne, by lekarz zawroty głowy ocenił w szpitalu, bo liczy się czas. Na SOR zgłoś się również po urazie głowy z zawrotami i wymiotami oraz wtedy, gdy zawroty pojawiły się nagle i nie ustępują, a ty nie jesteś w stanie ustać. Szczególnie ostrożne powinny być osoby starsze, z nadciśnieniem, cukrzycą lub chorobami serca.

Najczęstsze przyczyny

Bardzo częstą przyczyną wirowania jest łagodne położeniowe zawroty głowy, w których drobne kryształki w błędniku przemieszczają się w niewłaściwe miejsce. Typowo ten rodzaj objawia się krótkimi, kilkudziesięciosekundowymi napadami przy obracaniu się w łóżku lub odchylaniu głowy. Inne przyczyny ze strony ucha to zapalenie nerwu przedsionkowego, często po infekcji, oraz choroba Ménière’a z szumem i niedosłuchem.

Uczucie zbliżającego się omdlenia i „ciemnienia przed oczami” wiąże się często z układem krążenia – spadkiem ciśnienia przy wstawaniu, zaburzeniami rytmu serca, odwodnieniem czy niedokrwistością. W takim przypadku lekarz zawroty głowy łączy raczej z sercem niż z uchem. Zawroty mogą też wynikać z działania leków, zwłaszcza obniżających ciśnienie i uspokajających, z migreny przedsionkowej, niskiego poziomu cukru we krwi, a także z lęku i napadów paniki. Rzadziej przyczyną są choroby mózgu.

Do jakiego lekarza z zawrotami głowy

Pierwszym krokiem jest zwykle lekarz rodzinny w przychodni POZ, który zbierze wywiad, zmierzy ciśnienie w pozycji leżącej i stojącej oraz zbada cię. Często już na tej wizycie lekarz zawroty głowy wstępnie sklasyfikuje i zdecyduje, do którego specjalisty skierować.

Gdy podejrzewa się przyczynę neurologiczną albo zawroty są przewlekłe i niejasne, diagnostyką zajmuje się lekarz neurolog, który oceni pracę mózgu, nerwów i móżdżku. Lekarz neurolog decyduje też o ewentualnych badaniach obrazowych. Przy wirowaniu z szumem, niedosłuchem lub uczuciem pełności w uchu pomocny jest laryngolog w Szczecinie, zajmujący się między innymi błędnikiem. Jeśli natomiast przyczyna wydaje się sercowa, kolejnym krokiem może być konsultacja kardiologiczna i badania rytmu serca.

Jak opisać zawroty – to bardzo pomaga

Najważniejszym elementem diagnostyki jest dokładny opis objawów. Zastanów się, czy otoczenie wiruje, czy raczej czujesz chwiejność lub zbliżające się omdlenie. Taki opis pozwala, by lekarz zawroty głowy podzielił na kilka grup, co od razu zawęża listę możliwych przyczyn.

Ważne jest też, jak długo trwają napady – sekundy, minuty, godziny czy dni – i co je wywołuje: zmiana pozycji, wstawanie, ruch głowy, stres, wysiłek. Zanotuj objawy towarzyszące, takie jak szum w uszach, niedosłuch, ból głowy, nudności, kołatanie serca czy zaburzenia widzenia. Przynieś też listę leków, bo lekarz zawroty głowy często wiąże właśnie z przyjmowanymi preparatami.

Diagnostyka – jakie badania

Podstawą jest badanie fizykalne, w tym neurologiczne, ocena ruchów gałek ocznych i proste testy równowagi. Przy podejrzeniu przyczyny w błędniku wykonuje się testy położeniowe, w czasie których zmienia się szybko pozycję ciała i obserwuje oczy.

Mogą być potrzebne badania krwi, na przykład morfologia, glukoza i elektrolity, pomiary ciśnienia oraz EKG, a czasem całodobowe monitorowanie rytmu serca. Laryngolog może zlecić badanie słuchu i badania czynności błędnika. Rezonans lub tomografię głowy zleca się wtedy, gdy lekarz zawroty głowy uzna za nietypowe albo pojawiają się objawy neurologiczne.

Jak wygląda leczenie

Leczenie zależy od przyczyny. Łagodne położeniowe zawroty leczy się zwykle prostymi manewrami repozycyjnymi, które często przynoszą szybką ulgę. Przy zapaleniu nerwu przedsionkowego ważna jest rehabilitacja przedsionkowa, czyli ćwiczenia uczące mózg kompensowania zaburzeń.

Leki przeciwwymiotne i zmniejszające zawroty stosuje się zwykle krótko, w ostrej fazie, bo dłuższe przyjmowanie może spowalniać powrót równowagi. Jeśli lekarz zawroty głowy łączy z lekami na ciśnienie lub uspokajającymi, może zmienić leczenie – nie odstawiaj jednak niczego samodzielnie. Gdy zawrotom towarzyszy lęk, pomocna bywa psychoterapia.

Co możesz zrobić sam

Wstawaj powoli, zwłaszcza rano i po dłuższym leżeniu – najpierw usiądź na chwilę, a dopiero potem wstań. Pij odpowiednią ilość płynów, nie pomijaj posiłków i ogranicz alkohol. Jeśli masz nadciśnienie, mierz ciśnienie w domu o różnych porach dnia i zapisuj wyniki – także wtedy, gdy pojawiają się zawroty. Taki zapis bardzo ułatwia ocenę, czy dolegliwości mają związek z wahaniami ciśnienia lub z porą przyjmowania leków. Zadbaj też o regularny sen i umiarkowany, codzienny ruch. Jeśli lekarz zawroty głowy leczy ćwiczeniami równowagi, wykonuj je regularnie, bo wtedy dolegliwości często szybciej ustępują.

W czasie napadu usiądź lub połóż się, żeby nie upaść, i skup wzrok na jednym punkcie. Nie prowadź samochodu ani nie pracuj na wysokości, dopóki przyczyna nie zostanie wyjaśniona. W domu usuń śliskie dywaniki i zadbaj o oświetlenie nocne, bo zawroty zwiększają ryzyko upadku.

Zawroty, stres i lęk

Między zawrotami głowy a lękiem istnieje ścisły związek, który działa w obie strony. Napad paniki może dawać uczucie oszołomienia, chwiejności i „odrealnienia”, a przewlekłe, niejasne zawroty same w sobie wywołują niepokój i unikanie wychodzenia z domu. Dlatego dobry lekarz zawroty głowy ocenia także pod kątem samopoczucia psychicznego, a nie tylko pracy błędnika i serca.

Istnieje też przewlekłe zaburzenie, w którym uczucie chwiejności utrzymuje się miesiącami, często po przebytym ostrym epizodzie zawrotów, i nasila się w zatłoczonych miejscach lub przy patrzeniu na ruchome obrazy. Gdy lekarz zawroty głowy uzna za czynnościowe, leczy je ćwiczeniami oraz psychoterapią, a czasem lekami. To rozpoznanie stawia się jednak dopiero po wykluczeniu innych przyczyn. Jeśli lęk staje się bardzo nasilony i zaczyna odbierać ci radość z życia, porozmawiaj o tym z lekarzem rodzinnym lub psychiatrą – w trudnych chwilach możesz zadzwonić pod bezpłatny numer 116 123, a w sytuacji zagrożenia życia pod 112.

Zawroty u seniorów, w ciąży i u dzieci

U osób starszych zawroty i zaburzenia równowagi są częste i bywają przyczyną upadków oraz złamań. Często nakłada się na nie kilka przyczyn jednocześnie – leki, gorszy wzrok, osłabione czucie w stopach i choroby serca. Dlatego u seniora potrzebna jest ocena całościowa, a pomocny bywa też geriatra.

W ciąży zawroty wiążą się często ze spadkami ciśnienia, niskim poziomem cukru lub niedokrwistością, ale każdą utratę przytomności trzeba zgłosić lekarzowi prowadzącemu. U dzieci zawroty mogą towarzyszyć infekcjom ucha i migrenie. Jeśli u dziecka lekarz zawroty głowy widzi razem z zaburzeniami chodu, wymiotami lub bólem głowy budzącym ze snu, kieruje na pilną diagnostykę.

NFZ, prywatnie i najczęstsze mity

Do neurologa, laryngologa i kardiologa w ramach NFZ zwykle potrzebne jest skierowanie od lekarza POZ, a dokładne zasady sprawdź w rejestracji lub na pacjent.gov.pl. W Szczecinie możesz też umówić się prywatnie, co bywa szybsze. Niezależnie od trybu ocena będzie tym trafniejsza, im dokładniej opiszesz objawy.

Mit pierwszy: zawroty głowy to zawsze kręgosłup szyjny. W rzeczywistości najczęściej przyczyna tkwi w błędniku, sercu lub działaniu leków. Mit drugi: z zawrotami trzeba leżeć w łóżku. Przy wielu zaburzeniach błędnika lekarz zawroty głowy leczy właśnie ruchem i ćwiczeniami, a długie leżenie może spowolnić powrót do formy. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.