Aparaty słuchowe Szczecin

Aparat słuchowy – badanie słuchu, dobór i pierwsze tygodnie noszenia

Kiedy pomyśleć o aparacie

Niedosłuch rozwija się zwykle powoli, dlatego bliscy często zauważają go wcześniej niż sam zainteresowany. Telewizor gra coraz głośniej, rozmowa w kawiarni zamienia się w zgadywanie, a w słuchawce telefonu głosy brzmią niewyraźnie. Wiele osób odkłada decyzję latami, bo kojarzy pomoc słuchową ze starością. Tymczasem aparat słuchowy pomaga lepiej słyszeć, a przez to łatwiej utrzymać kontakt z ludźmi i aktywność umysłową. Współczesny aparat bywa przy tym tak mały, że otoczenie często go nie zauważa.

Najczęstszą przyczyną jest niedosłuch związany z wiekiem, ale słuch uszkadza też wieloletnia praca w hałasie, niektóre leki czy przebyte choroby ucha. Nie każdy niedosłuch wymaga aparatu – czasem winny jest zwykły czop woskowinowy albo stan zapalny, który leczy laryngolog. Przy takim problemie aparat słuchowy niczego nie zmieni, a wystarczy wizyta u lekarza. Dlatego zanim aparat trafi do ucha, potrzebna jest rzetelna diagnoza. W Szczecinie badanie słuchu wykonują zarówno poradnie laryngologiczne i audiologiczne, jak i gabinety protetyków słuchu.

Badanie słuchu krok po kroku

Podstawą jest audiometria tonalna. Siadasz w wyciszonej kabinie lub pokoju, zakładasz słuchawki i sygnalizujesz, kiedy usłyszysz cichy dźwięk o określonej wysokości. Wynik w postaci wykresu, czyli audiogramu, pokazuje, jakie częstotliwości słyszysz gorzej. Często wykonuje się też audiometrię słowną, która sprawdza, jak rozumiesz mowę, oraz tympanometrię, oceniającą ucho środkowe. Dopiero na tej podstawie widać, czy aparat słuchowy ma szansę realnie pomóc.

Badanie jest bezbolesne i trwa zazwyczaj kilkanaście do kilkudziesięciu minut. Przed wizytą unikaj głośnych miejsc, bo hałas z poprzedniego dnia potrafi chwilowo pogorszyć wynik. Zabierz wcześniejsze audiogramy i listę leków. Jeśli ktoś bliski może pójść z tobą, to dobry pomysł – łatwiej wtedy opisać, w jakich sytuacjach problem jest największy, a aparat da się lepiej ustawić pod twoje codzienne życie.

Rozpoznanie stawia lekarz laryngolog, audiolog albo foniatra. Protetyk słuchu nie jest lekarzem, ale specjalizuje się w doborze i dopasowaniu aparatów. W praktyce te dwie role się uzupełniają: lekarz wyklucza choroby wymagające leczenia, a protetyk dobiera urządzenie. Gdy lekarz uzna, że aparat słuchowy jest właściwym rozwiązaniem, wystawia zlecenie i dopiero wtedy zaczyna się dobór.

Rodzaje aparatów słuchowych

Najbardziej znany jest model zauszny. Obudowa z elektroniką spoczywa za małżowiną, a dźwięk biegnie do ucha cienką rurką lub dźwiękowodem z wkładką. Taki aparat sprawdza się przy różnym stopniu niedosłuchu, jest wytrzymały i łatwy w obsłudze dla osób, które mają kłopot z drobnymi elementami. U starszych pacjentów zauszny aparat słuchowy często bywa pierwszym wyborem.

Coraz popularniejszy jest system RIC, w którym głośnik umieszczony jest bezpośrednio w kanale słuchowym, a za uchem zostaje niewielka obudowa. Dźwięk brzmi wtedy naturalniej, a całość jest mniej widoczna. Jeśli zależy ci na dyskrecji, aparat w tej wersji bywa dobrym kompromisem. Ten aparat słuchowy pasuje wielu osobom z niedosłuchem lekkim i umiarkowanym, choć przy bardzo głębokim ubytku protetyk może zaproponować coś innego.

Aparaty wewnątrzuszne wykonuje się na podstawie wycisku przewodu słuchowego, a cała elektronika mieści się w uchu. Bywają prawie niewidoczne, ale mają mniejsze baterie i nie każdy kanał słuchowy ma odpowiedni kształt. Przy częstych stanach zapalnych ucha albo dużej ilości woskowiny aparat słuchowy tego typu może się nie sprawdzić. O wyborze decyduje więc nie tylko wygląd, ale też wynik badania, sprawność dłoni i styl życia.

Dobór i dopasowanie

Protetyk zaczyna od wywiadu: gdzie najbardziej brakuje ci słyszenia, czy pracujesz, czy rozmawiasz często przez telefon, czy chodzisz do kina, na spotkania albo do kościoła. Następnie dobiera klasę urządzenia i ustawia je według audiogramu w specjalnym programie. Nowoczesny aparat ma kilka programów, na przykład do cichego domu, gwarnego otoczenia i muzyki, a część modeli łączy się z telefonem. Pamiętaj jednak, że droższy aparat słuchowy nie zawsze daje lepszy efekt – liczy się dopasowanie do twoich potrzeb.

Wiele gabinetów proponuje okres próbny, w którym możesz sprawdzić urządzenie w codziennych sytuacjach. Zanotuj, kiedy coś brzmi za głośno, gdy własny głos dudni albo szum ulicy męczy. Na kolejnej wizycie protetyk poprawi ustawienia, bo pierwszy aparat rzadko jest idealnie wyregulowany od razu. Takich wizyt kontrolnych bywa kilka i to normalna część procesu.

Przy niedosłuchu obustronnym zwykle zaleca się dwa aparaty. Mózg łatwiej wtedy lokalizuje źródło dźwięku i lepiej radzi sobie z rozmową w hałasie. Jeden aparat słuchowy przy obu uszach słyszących gorzej daje zazwyczaj słabszy efekt, niż można by oczekiwać.

Okres adaptacji

Pierwsze tygodnie bywają zaskakujące. Szelest papieru, kroki, szum lodówki czy tykanie zegara wydają się nienaturalnie głośne, bo mózg odwykł od tych dźwięków. Własny głos może brzmieć dziwnie, a przez pierwsze dni aparat bywa odczuwany jak ciało obce w uchu. To normalne, a aparat słuchowy staje się wygodniejszy z każdym dniem regularnego noszenia.

Zacznij od kilku godzin dziennie w spokojnym domu, potem stopniowo wydłużaj czas i wychodź z nim w bardziej gwarne miejsca. Adaptacja trwa zwykle kilka tygodni, czasem dłużej. Nie odkładaj urządzenia do szuflady po pierwszym gorszym dniu – lepiej wrócić do protetyka i powiedzieć, co przeszkadza. Często wystarczy drobna korekta, żeby aparat przestał męczyć.

Dla rodziny też jest tu zadanie. Mów wyraźnie, twarzą do rozmówcy, bez krzyku, i nie z drugiego pokoju. Nawet najlepszy aparat słuchowy nie zastąpi dobrej komunikacji w domu.

Dofinansowanie z NFZ i PFRON

NFZ częściowo refunduje aparaty słuchowe w ramach limitu kwotowego. Potrzebne jest zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne, które wystawia uprawniony lekarz specjalista, najczęściej laryngolog, audiolog lub foniatra. Zlecenie realizuje się w punkcie mającym umowę z NFZ, a zanim aparat słuchowy zostanie zamówiony, punkt sprawdza je w systemie. Refundacja przysługuje co kilka lat, a jej wysokość i częstotliwość zależą od wieku pacjenta i rodzaju niedosłuchu – aktualne zasady znajdziesz na pacjent.gov.pl.

Limit NFZ zwykle nie pokrywa pełnego kosztu, zwłaszcza gdy wybrany aparat należy do wyższej klasy. Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności mogą starać się o dodatkowe dofinansowanie ze środków PFRON. Wniosek składa się w powiatowym centrum pomocy rodzinie albo w jednostce, która w danym mieście przejęła jego zadania, i zwykle trzeba go złożyć przed zakupem. Przy dofinansowaniu liczy się kryterium dochodowe, więc zapytaj o nie przed podjęciem decyzji.

Kolejność ma znaczenie: najpierw zlecenie od lekarza, potem wycena w punkcie protetycznym, a dopiero później wniosek o dodatkowe środki. Dobrze prowadzony gabinet pomoże zebrać dokumenty, ale ostateczna decyzja o tym, jaki aparat słuchowy wybierzesz, należy do ciebie.

Dzieci i seniorzy

Niedosłuch u dziecka wymaga szybkiej reakcji, bo słuch jest niezbędny do rozwoju mowy. W Polsce noworodki mają badanie przesiewowe słuchu, ale niepokój rodziców w późniejszych miesiącach również jest powodem do konsultacji. Dziecięcy aparat dobiera się w poradni audiologicznej, a wkładki trzeba często wymieniać, bo ucho rośnie. Ważna jest współpraca z logopedą i przedszkolem.

U seniorów przeszkodą bywa sprawność dłoni i wzrok. Mała bateria czy drobny przełącznik mogą sprawiać kłopot, dlatego czasem lepiej wybrać model z akumulatorem ładowanym w stacji. Zdarza się, że lepiej sprawdza się aparat słuchowy prostszy w obsłudze niż najnowocześniejszy. Dla osoby z demencją aparat pomaga utrzymać kontakt z otoczeniem, ale wymaga wsparcia opiekuna przy zakładaniu i ładowaniu.

Serwis i codzienna pielęgnacja

Codziennie wieczorem przetrzyj obudowę suchą ściereczką i sprawdź, czy otwory nie są zatkane woskowiną. Zdejmuj urządzenie przed prysznicem, basenem i suszeniem włosów. Na noc odkładaj je w stałe miejsce, z dala od zwierząt, a w wilgotne dni możesz używać pojemnika osuszającego. Dzięki temu aparat słuchowy posłuży dłużej i rzadziej będzie trafiał do serwisu.

Raz na kilka miesięcy warto odwiedzić protetyka na przegląd: wymianę filtrów, rurki czy kopułek oraz kontrolę ustawień. Gdy dźwięk nagle cichnie, piszczy albo urządzenie przestaje działać, najpierw sprawdź baterię lub ładowanie. Jeśli to nie pomaga, oddaj aparat do serwisu i zapytaj o urządzenie zastępcze na czas naprawy. Dobrze utrzymany aparat słuchowy służy zwykle kilka lat, ale elektronika nie jest wieczna i w końcu trzeba pomyśleć o następcy.

Nagła utrata słuchu – nie czekaj

Jeśli słuch w jednym lub obu uszach pogorszył się nagle, w ciągu godzin lub kilku dni, to nie jest sprawa dla protetyka. Nagła głuchota wymaga pilnej oceny laryngologicznej, najlepiej tego samego dnia – poza godzinami pracy poradni jedź na SOR. Tak samo postępuj, gdy utracie słuchu towarzyszą silne zawroty głowy, opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy lub drętwienie połowy ciała; wtedy dzwoń pod numer 112. W takich sytuacjach aparat nie jest rozwiązaniem, a liczy się szybkie leczenie.

Opis ma charakter informacyjny i nie jest poradą medyczną. O przyczynie niedosłuchu decyduje lekarz, a o tym, jaki aparat słuchowy sprawdzi się u ciebie, najlepiej porozmawiać z protetykiem po badaniu.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.