COVID-19 a niedosłuch, szumy uszne i zawroty głowy – jak często się zdarzają

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Wiadomo, że koronawirus SARS-CoV-2 może zaburzać działanie zmysłów – najlepiej poznano utratę węchu i smaku. Znacznie mniej uwagi poświęcono temu, czy COVID-19 wpływa na słuch i narząd równowagi, które znajdują się w uchu wewnętrznym. Wcześniejsze opracowania na ten temat opierały się głównie na opisach pojedynczych przypadków.

Autorzy chcieli zebrać dostępne badania i oszacować, jak często u osób z COVID-19 występują trzy dolegliwości: niedosłuch, szumy uszne (słyszenie dźwięków, których nie ma w otoczeniu) oraz zawroty głowy.

Jak przeprowadzono badanie

Był to przegląd systematyczny z metaanalizą, czyli wyszukanie według ustalonych zasad wszystkich badań na dany temat i statystyczne połączenie ich wyników. Badacze przeszukali trzy bazy publikacji oraz komunikaty Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w październiku 2020 roku, z aktualizacją w styczniu 2021 roku.

Uwzględniono tylko badania w języku angielskim, obejmujące osoby z zakażeniem potwierdzonym testem PCR, i co najmniej 50 uczestników. Pominięto opisy pojedynczych przypadków. Spośród 520 znalezionych publikacji do analizy trafiło 12 badań. Niedosłuch oceniano na podstawie 4 badań (560 osób), szumy uszne – 6 badań (2165 osób), a zawroty głowy – 9 badań (2013 osób).

Co wykazało

Niedosłuch zgłaszało średnio 3,1% chorych na COVID-19, szumy uszne 4,5%, a zawroty głowy 12,2%. Wyniki poszczególnych badań bardzo się jednak od siebie różniły.

Autorzy przytaczają też opisy pojedynczych przypadków, w których po zakażeniu wystąpił nagły niedosłuch zmysłowo-nerwowy – czyli wynikający z uszkodzenia ucha wewnętrznego lub nerwu słuchowego – zwykle jednostronny, często z szumami. Opisano również zapalenie nerwu przedsionkowego, które wywołuje silne zawroty głowy. Takie opisy nie pozwalają jednak ocenić, jak często to się zdarza.

Jako możliwe mechanizmy autorzy wymieniają: stan zapalny wywołany przez wirusa, uszkodzenie naczyń krwionośnych i niedotlenienie ucha wewnętrznego oraz wpływ na pień mózgu. Zwracają też uwagę, że niektóre leki stosowane na początku pandemii, np. chlorochina i hydroksychlorochina, mogą uszkadzać słuch. W przypadku szumów usznych część dolegliwości może wynikać ze stresu związanego z pandemią – w ankiecie wśród 3103 osób z szumami 42% zgłaszało ich nasilenie w tym czasie.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli w trakcie COVID-19 lub po nim zauważysz pogorszenie słuchu, szumy w uszach albo zawroty głowy, ta praca sugeruje, że takie objawy mogą się wiązać z zakażeniem, choć nie jest to dowód, że wirus jest ich przyczyną.

Nagłe pogorszenie słuchu, zwłaszcza w jednym uchu, wymaga szybkiej konsultacji z lekarzem, np. laryngologiem, który może zlecić badanie słuchu i zdecydować o leczeniu. Silne zawroty głowy także warto skonsultować z lekarzem. Nie lecz się na własną rękę.

Ograniczenia badania

Autorzy sami podkreślają, że dowody są słabe. Żadne z włączonych badań nie miało grupy porównawczej osób bez COVID-19, więc nie wiadomo, czy te dolegliwości występują u chorych częściej niż w populacji – szumy uszne ma np. 10–15% dorosłych. Żadne badanie nie korzystało też z obiektywnych badań słuchu ani równowagi. Dane pochodziły z wywiadu, ankiet lub dokumentacji medycznej, więc łagodne zmiany mogły zostać przeoczone, zwłaszcza u ciężko chorych.

Badania bardzo się różniły, a ich jakość oceniono średnio na ok. 62% możliwych punktów. Tylko cztery dotyczyły wprost objawów laryngologicznych. Uwzględniono wyłącznie publikacje po angielsku z wczesnego okresu pandemii. Brakuje danych o rodzaju i nasileniu niedosłuchu oraz o tym, czy objawy ustępowały. Autorzy nie zgłosili konfliktu interesów. Pracę sfinansowały kanadyjskie instytucje naukowe.

Najważniejsze w skrócie

Wśród osób z COVID-19 niedosłuch zgłaszało ok. 3%, szumy uszne ok. 4,5%, a zawroty głowy ok. 12%.

Badania nie miały grup porównawczych i nie używały badań słuchu, więc nie wiadomo, na ile wirus jest przyczyną tych objawów.

Potrzebne są lepsze badania z obiektywnymi pomiarami słuchu i równowagi.

Nagłe pogorszenie słuchu zawsze wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej.