Jak często ludzie na świecie mają bóle głowy i migrenę

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Bóle głowy należą do najczęstszych i najbardziej uciążliwych dolegliwości na świecie. Badacze z Norwegii, Szwecji i Wielkiej Brytanii zaktualizowali swoje wcześniejsze zestawienie z 2007 roku. Chcieli ustalić, jak często na świecie występują bóle głowy ogółem, migrena, napięciowy ból głowy (najczęstszy, zwykle łagodniejszy ból „opasujący” głowę) oraz ból głowy przez 15 lub więcej dni w miesiącu.

Drugim celem było sprawdzenie, dlaczego wyniki różnych badań tak bardzo się od siebie różnią i na ile wpływa na to sposób ich prowadzenia.

Jak przeprowadzono badanie

Autorzy zebrali wszystkie opublikowane do 2020 roku badania częstości bólów głowy, z wyjątkiem badań prowadzonych wyłącznie wśród pacjentów poradni. Znaleźli 357 publikacji, w większości z krajów o wysokich dochodach. Z każdej wypisali wyniki oraz informacje o metodzie: liczbie uczestników, sposobie ich doboru, treści pytania przesiewowego i tym, czy liczono także przypadki „prawdopodobnej” migreny.

Sami nazwali swoją pracę przeglądem narracyjnym – czyli opisowym – bo choć ma wiele cech przeglądu systematycznego, nie spełnia wszystkich jego wymogów. Następnie przy pomocy metod statystycznych sprawdzili, które cechy badań wiążą się z wyższymi lub niższymi wynikami.

Co wykazało

Czynne bóle głowy dowolnego rodzaju – czyli takie, które wystąpiły w ostatnim okresie, najczęściej w ciągu roku – miało 52,0% badanych. Migrena dotyczyła 14,0%, napięciowy ból głowy 26,0%, a bóle przez co najmniej 15 dni w miesiącu – 4,6%. Według nielicznych badań pytających o ból „wczoraj” każdego dnia głowa boli około 15,8% ludzi na świecie.

Kobiety cierpiały częściej niż mężczyźni, najwyraźniej w przypadku migreny (17,0% wobec 8,6%). Wyniki dla migreny i bólu napięciowego były zbliżone do szacunków globalnego projektu Global Burden of Disease, natomiast dla bólów głowy ogółem – wyraźnie wyższe.

Na wyniki wpływały m.in. rok publikacji, wielkość badania, liczenie przypadków prawdopodobnych (stanowiły ponad 40% wszystkich rozpoznań migreny), losowy lub nielosowy dobór uczestników oraz brzmienie pytania przesiewowego. Szczególnie wysoki odsetek migreny notowano wśród pracowników ochrony zdrowia. Wszystkie uwzględnione czynniki wyjaśniały jednak mniej niż 30% różnic między badaniami.

Częstość migreny w nowszych badaniach była wyższa niż w starszych, a wyniki różniły się między regionami świata. Autorzy zastrzegają, że może to wynikać raczej z lepszych metod wykrywania niż z rzeczywistego wzrostu zachorowań.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli masz nawracające bóle głowy, nie jesteś wyjątkiem – to jedna z najczęstszych dolegliwości na świecie. Częstość ich występowania nie świadczy jednak, że są błahe. Migrena i bóle głowy występujące przez większość dni w miesiącu mogą znacznie utrudniać życie i warto je skonsultować z lekarzem.

Ta praca opisuje skalę problemu w populacji, a nie sposoby leczenia. O tym, jaki to rodzaj bólu głowy i jak go leczyć, decyduje lekarz – najlepiej po dokładnym wywiadzie, czasem z pomocą dzienniczka bólów głowy. Nagły, bardzo silny lub nietypowy ból głowy wymaga pilnej pomocy medycznej.

Ograniczenia badania

Ponieważ uwzględniono bardzo różne grupy – od całych populacji po studentów czy pracowników szpitali – nie dało się zastosować w pełni sztywnych zasad wyszukiwania, co mogło wprowadzić element subiektywności. Wiele badań było niedokładnie opisanych, przez co trudno było np. ocenić wpływ wieku.

Większość danych pochodzi z krajów bogatych. Regiony zamieszkane przez około połowę ludności świata (Azja Południowa i Południowo-Wschodnia) dostarczyły tylko 9% badań. Analizy statystyczne wyjaśniły niewielką część różnic między badaniami, więc wiele czynników wpływających na wyniki pozostaje nieznanych. Dlatego zarówno wzrost częstości migreny w czasie, jak i różnice między regionami są niepewne.

Najważniejsze w skrócie

Około połowa ludzi na świecie ma czynne bóle głowy, a co siódma osoba – migrenę, częściej kobiety. Wyniki badań mocno zależą od sposobu ich prowadzenia, dlatego autorzy apelują o ujednolicone metody oraz o więcej badań w krajach o niskich i średnich dochodach.