Gastroskopia Szczecin

Gastroskopia – kiedy jest potrzebna i jak się do niej przygotować

Na czym polega badanie

Lekarz wprowadza przez usta cienki, giętki przewód z kamerą na końcu i ogląda kolejno przełyk, żołądek i początkowy odcinek dwunastnicy. Obraz pojawia się na monitorze w dużym powiększeniu, więc widać nawet drobne nadżerki czy zaczerwienienia. Gastroskopia pozwala nie tylko obejrzeć błonę śluzową, ale też pobrać z niej maleńkie wycinki do badania. U większości osób gastroskopia trwa kilka minut.

Formalnie mówimy o ezofagogastroduodenoskopii, ale w praktyce wszyscy używają krótszej nazwy. Badanie wykonuje lekarz z doświadczeniem endoskopowym, najczęściej gastroenterolog lub chirurg, w pracowni endoskopii przy szpitalu albo w przychodni. Dla wielu pacjentów gastroskopia kojarzy się z czymś bardzo nieprzyjemnym. W rzeczywistości dobrze przygotowane badanie, prowadzone spokojnie, jest do zniesienia, a przy znieczuleniu prawie nieodczuwalne.

Kiedy lekarz kieruje na gastroskopię

Najczęstsze powody to przewlekły ból w nadbrzuszu, uporczywa zgaga, trudności z połykaniem, nawracające wymioty czy uczucie pełności po kilku kęsach. Badanie zleca się też przy niedokrwistości z niedoboru żelaza o niejasnej przyczynie, niezamierzonej utracie masy ciała albo podejrzeniu krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Gdy objawy pojawiają się po raz pierwszy u osoby starszej, gastroskopia bywa potrzebna szybciej niż u młodego człowieka z typową niestrawnością. Gastroskopia jest też podstawą rozpoznania celiakii, bo pozwala pobrać wycinki z dwunastnicy.

Badanie służy też do kontroli. Przy przełyku Barretta, po leczeniu wrzodu albo po usunięciu polipa gastroskopia pozwala sprawdzić, co dzieje się z błoną śluzową. U osób z marskością wątroby gastroskopia służy do wykrywania żylaków przełyku. Nie każda zgaga wymaga od razu badania – często lekarz zaczyna od leczenia i obserwacji. To on oceni, czy w twoim przypadku gastroskopia jest rzeczywiście potrzebna.

Przygotowanie – czego nie jeść i jakie leki odstawić

Do badania przychodzi się na czczo. Zwykle oznacza to kilka godzin bez jedzenia, a krócej bez picia wody – dokładny czas poda pracownia i trzymaj się tych zaleceń. Pusty żołądek jest potrzebny z dwóch powodów: lekarz musi widzieć ściany narządu, a podczas badania nie może dojść do zachłyśnięcia. Gdy zjesz rano śniadanie, gastroskopia może zostać przełożona na inny dzień.

Leki przyjmowane na stałe omów wcześniej z lekarzem kierującym albo z pracownią. Dotyczy to szczególnie leków przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych, leków na cukrzycę oraz preparatów hamujących wydzielanie kwasu, jeśli planowane jest badanie w kierunku Helicobacter pylori. Nie odstawiaj niczego sam. Weź ze sobą skierowanie, listę leków, wyniki wcześniejszych badań i opisy poprzednich badań endoskopowych, jeśli je masz. Dobrze przygotowana gastroskopia przebiega szybciej i spokojniej.

Znieczulenie i przebieg krok po kroku

Przed badaniem gardło spryskuje się środkiem miejscowo znieczulającym, który na chwilę zmniejsza odruch wymiotny. Kładziesz się na lewym boku, a między zęby wkłada się plastikowy ustnik chroniący endoskop. Protezę zębową trzeba wyjąć, bo gastroskopia wymaga swobodnego dostępu przez usta. Gdy lekarz wprowadza aparat, poprosi cię o przełknięcie, a potem o spokojne oddychanie nosem. Właściwa gastroskopia trwa zwykle kilka minut, czasem dłużej, jeśli pobiera się wycinki.

Wiele pracowni oferuje badanie w sedacji lub krótkim znieczuleniu ogólnym prowadzonym przez anestezjologa. Wtedy śpisz albo jesteś mocno senny i nie pamiętasz zabiegu. Taka gastroskopia wymaga jednak wcześniejszego umówienia, czasem dodatkowej opłaty, a po badaniu nie możesz sam prowadzić samochodu tego dnia. Ktoś dorosły powinien cię odebrać.

W czasie badania lekarz wdmuchuje do żołądka trochę powietrza, żeby rozprostować jego fałdy, dlatego możesz czuć rozpieranie i odbijać się. To normalne. Najwięcej pomaga rozluźnienie i spokojny oddech – im mniej walczysz z aparatem, tym szybciej gastroskopia się kończy.

Wycinki i test na Helicobacter pylori

Pobranie wycinka jest bezbolesne, bo błona śluzowa żołądka nie ma receptorów czucia bólu takich jak skóra. Lekarz robi to małymi kleszczykami przeprowadzonymi przez kanał endoskopu. Wycinki trafiają do badania histopatologicznego, które pokazuje, czy jest zapalenie, zanik błony śluzowej, metaplazja albo zmiany wymagające dalszej diagnostyki. Dzięki temu gastroskopia daje informacje, których nie zapewni samo oglądanie. Na ten wynik czeka się zwykle od kilku dni do kilku tygodni.

Podczas badania można też wykonać szybki test ureazowy na obecność bakterii Helicobacter pylori. Wynik bywa znany jeszcze tego samego dnia. Zakażenie tą bakterią jest częste i wiąże się z chorobą wrzodową oraz zwiększonym ryzykiem raka żołądka, dlatego gastroskopia z testem jest często częścią diagnostyki niestrawności. Bakterię da się wykryć również bez endoskopii, na przykład testem oddechowym lub z kału, i lekarz wybierze metodę odpowiednią do sytuacji.

Strach przed badaniem

Lęk przed połknięciem aparatu jest bardzo częsty i nie ma się czego wstydzić. Najczęściej wynika z opowieści innych osób albo ze złego doświadczenia sprzed lat, kiedy sprzęt był grubszy i mniej giętki. Współczesna gastroskopia odbywa się przy użyciu cienkich endoskopów, a w części pracowni dostępne są też bardzo cienkie aparaty wprowadzane przez nos. Zapytaj, czy przeznosowa gastroskopia jest dostępna u wybranego lekarza.

Pomaga też wiedza o tym, co się wydarzy. Poproś, żeby personel mówił ci na bieżąco, na jakim etapie jest badanie. Skup się na oddechu – wolny wdech nosem i długi wydech zmniejszają odruch wymiotny. Ślinę pozwól swobodnie wypływać z ust, nie próbuj jej połykać. Dla wielu osób gastroskopia okazuje się znacznie łatwiejsza, niż się spodziewały. Jeśli mimo wszystko gastroskopia bez znieczulenia wydaje ci się nie do przejścia, wybierz sedację zamiast odkładać badanie miesiącami.

Po badaniu

Po znieczuleniu miejscowym gardła nie jedz i nie pij, dopóki nie wróci normalne czucie – zwykle wystarcza około godziny. Przez dzień możesz czuć lekki ból gardła i wzdęcie. Opis badania dostaniesz zazwyczaj od razu, a wynik wycinków później. Z obydwoma dokumentami wróć do lekarza, który cię skierował, bo sama gastroskopia jest tylko jednym z elementów diagnostyki.

Powikłania są rzadkie, bo diagnostyczna gastroskopia to badanie mało inwazyjne. Pilnie zgłoś się jednak na SOR lub dzwoń pod 112, jeśli po badaniu pojawi się silny ból brzucha lub w klatce piersiowej, gorączka, duszność, wymioty krwią albo czarne, smoliste stolce. Te same objawy, także bez wcześniejszego badania, mogą oznaczać krwawienie z przewodu pokarmowego i wymagają natychmiastowej pomocy, a nie oczekiwania na planową wizytę.

Gastroskopia a inne badania brzucha

Pacjenci często pytają, czy zamiast endoskopii nie wystarczy USG brzucha. Te badania odpowiadają na inne pytania. USG pokazuje narządy miąższowe, takie jak wątroba, trzustka czy pęcherzyk żółciowy, ale nie ocenia dokładnie wnętrza żołądka. Tu potrzebna jest gastroskopia, bo tylko ona daje bezpośredni obraz błony śluzowej. Prześwietlenia z kontrastem stosuje się dziś rzadziej, głównie przy szczególnych pytaniach dotyczących przełyku.

Dolny odcinek przewodu pokarmowego ocenia kolonoskopia. Czasem lekarz zleca oba badania jednego dnia, na przykład przy niedokrwistości o niejasnej przyczynie, i całość może przebiegać w jednym znieczuleniu. Jeśli masz skierowania na obydwa badania, zapytaj w pracowni, czy da się je połączyć – oszczędzisz sobie dodatkowego dnia na czczo. Gdy zwykła gastroskopia nie wyjaśnia przyczyny krwawienia, lekarz może rozważyć badanie jelita cienkiego, na przykład kapsułką endoskopową.

Przeciwwskazania i sytuacje szczególne

Planowej gastroskopii nie wykonuje się zwykle u osób w bardzo ciężkim stanie, tuż po zawale czy przy niewyrównanej niewydolności oddechowej, choć w nagłych sytuacjach, na przykład przy krwawieniu, lekarz waży ryzyko i korzyść. W ciąży gastroskopia wykonywana jest tylko wtedy, gdy jest naprawdę potrzebna. U dzieci gastroskopia odbywa się w pracowniach pediatrycznych, najczęściej w znieczuleniu ogólnym.

Jeśli masz rozrusznik serca, chorujesz na jaskrę, masz alergie na leki albo w przeszłości źle zniosłeś znieczulenie, powiedz o tym przed badaniem. Ważne są też choroby zakaźne, na przykład wirusowe zapalenie wątroby. Taka informacja nie przekreśla badania, ale pozwala personelowi dobrze się przygotować. Gdy bardzo się boisz, porozmawiaj z lekarzem o sedacji – dla części osób to właśnie ona sprawia, że gastroskopia w ogóle jest możliwa.

NFZ, badanie prywatne i wybór pracowni

W ramach NFZ potrzebne jest skierowanie, które może wystawić lekarz rodzinny lub specjalista. Czas oczekiwania różni się między placówkami, a przy podejrzeniu poważnej choroby lekarz może oznaczyć skierowanie jako pilne. Wtedy gastroskopia powinna odbyć się szybciej. Prywatnie gastroskopia jest dostępna bez skierowania, choć i tak warto mieć je od lekarza – łatwiej wtedy ocenić wynik w kontekście objawów. Znieczulenie bywa w niektórych miejscach płatne osobno.

W Szczecinie badania endoskopowe wykonują zarówno pracownie szpitalne, jak i prywatne przychodnie. Wybierając miejsce, zapytaj, kto przeprowadza badanie, czy możliwa jest sedacja z udziałem anestezjologa, czy pobierane wycinki są w cenie i kiedy będzie gotowy wynik histopatologiczny. Rzetelna pracownia wyjaśni też przygotowanie na piśmie. Dobra gastroskopia zaczyna się od takiej rozmowy, a nie dopiero od wprowadzenia aparatu.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.