Pielęgniarka Szczecin

Pielęgniarka POZ – wizyty domowe, zabiegi i opieka nad chorym

Kim jest pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej

W przychodni rodzinnej pracują trzy osoby, które możesz wybrać: lekarz, położna i pielęgniarka. Ta ostatnia często jest najmniej znana, choć dla wielu pacjentów okazuje się najczęstszym gościem w domu. Pielęgniarka środowiskowa, nazywana też pielęgniarką rodzinną albo pielęgniarką POZ, zajmuje się zdrowiem całych rodzin: od niemowląt po osoby w bardzo podeszłym wieku. Część jej pracy odbywa się w gabinecie zabiegowym, część w mieszkaniach pacjentów. Dobra pielęgniarka zna swoich podopiecznych z imienia i wie, kto mieszka sam i potrzebuje częstszych odwiedzin.

Jej zadania wykraczają poza wykonywanie zleceń lekarza. Pielęgniarka ocenia stan zdrowia, uczy, jak dbać o siebie przy chorobie przewlekłej, sprawdza, czy chory radzi sobie z lekami i dietą, i zauważa sygnały, które mogą umknąć w krótkiej wizycie u lekarza. Gdy pielęgniarka środowiskowa widzi, że ktoś szybko traci sprawność albo żyje w złych warunkach, może zaangażować lekarza i pracownika socjalnego. W ten sposób działa jak łącznik między pacjentem, rodziną a przychodnią. Nierzadko to właśnie pielęgniarka środowiskowa pierwsza zauważa, że coś złego dzieje się z seniorem mieszkającym samotnie.

Deklaracja wyboru

Żeby korzystać z opieki na NFZ, trzeba złożyć deklarację wyboru pielęgniarki POZ. Robi się to w przychodni albo przez Internetowe Konto Pacjenta. Deklaracja jest bezpłatna i nie musi dotyczyć tej samej placówki co lekarz rodzinny, choć zwykle tak jest wygodniej. Wiele osób nie pamięta, że jej nie złożyło, i dowiaduje się o tym dopiero wtedy, gdy pielęgniarka środowiskowa jest pilnie potrzebna. Warto to sprawdzić zawczasu, zwłaszcza w rodzinie, w której jest osoba starsza lub przewlekle chora. Bez złożonej deklaracji pielęgniarka nie ma pacjenta na swojej liście i nie zaplanuje u niego wizyt.

Zmiana pielęgniarki jest możliwa, a bez opłaty można to zrobić do trzech razy w roku. Najczęstszym powodem jest przeprowadzka albo chęć, by opiekę nad całą rodziną sprawowała jedna przychodnia. W Szczecinie wiele przychodni ma kilka pielęgniarek, a każda z nich obsługuje określone osiedla. Zapytaj w rejestracji, która pielęgniarka środowiskowa odwiedza twój rejon i jak można się z nią skontaktować. Jeśli dobrze się rozumiecie, wybrana pielęgniarka środowiskowa może towarzyszyć rodzinie przez wiele lat.

Co robi pielęgniarka w gabinecie

W gabinecie zabiegowym pielęgniarka wykonuje zastrzyki i szczepienia, pobiera krew, mierzy ciśnienie, poziom cukru we krwi, robi EKG i zmienia opatrunki. Część tych czynności wymaga zlecenia lekarza, a część jest elementem profilaktyki, którą pielęgniarka prowadzi samodzielnie. Na zastrzyki przynosisz zwykle lek kupiony w aptece i pisemne zlecenie z dawkowaniem. Przy szczepieniach dziecka zwykle pielęgniarka środowiskowa najpierw sprawdza w karcie, czy lekarz zakwalifikował je do szczepienia.

Pielęgniarki z odpowiednimi uprawnieniami mogą też wystawiać recepty na niektóre leki i wyroby medyczne, a także przedłużać recepty przepisane wcześniej przez lekarza w ramach kontynuacji leczenia. Mogą wypisać zlecenie na pieluchomajtki czy opatrunki specjalistyczne. To duże ułatwienie dla osób przewlekle chorych, które nie muszą za każdym razem czekać na wizytę u lekarza. Zapytaj, czy twoja pielęgniarka środowiskowa ma takie uprawnienia. Jeśli nie, przekaże prośbę lekarzowi, a recepta trafi do ciebie bez dodatkowej wizyty.

Wizyty domowe

Wizyta domowa przysługuje osobom, które z powodu stanu zdrowia nie mogą przyjść do przychodni. Dotyczy to na przykład chorych leżących, osób po operacji, ludzi z ciężką niewydolnością serca czy z zaawansowaną demencją. Pielęgniarka środowiskowa przychodzi wtedy, żeby wykonać zastrzyk, zmienić opatrunek, zadbać o cewnik albo stomię, ocenić odleżyny i nauczyć rodzinę pielęgnacji. Często pierwszą wizytę planuje się zaraz po wypisie ze szpitala – poproś na oddziale, żeby przychodnia dostała informację, a pielęgniarka przyjdzie szybciej. Gdy pielęgniarka środowiskowa odwiedza chorego regularnie, łatwiej wychwycić pogorszenie, zanim stanie się groźne.

Przed wizytą przygotuj dokumenty ze szpitala, listę leków, zlecenia lekarza i potrzebne materiały, na przykład opatrunki czy leki do wstrzyknięć. Zadbaj o miejsce przy łóżku i dobre światło, bo pielęgniarka środowiskowa musi dobrze widzieć ranę czy skórę chorego. Zapisz pytania, bo w czasie wizyty łatwo o nich zapomnieć. Dobrze, jeśli w domu jest wtedy osoba, która na co dzień opiekuje się chorym – pielęgniarka pokaże jej, jak zmieniać pozycję leżącego, jak myć go w łóżku i na co zwracać uwagę przy skórze.

Opatrunki, zastrzyki i inne zabiegi

Przewlekłe rany, takie jak owrzodzenia podudzi czy stopa cukrzycowa, wymagają cierpliwości i regularnej pielęgnacji. Pielęgniarka środowiskowa ocenia, czy rana się goi, dobiera rodzaj opatrunku zgodnie z zaleceniem lekarza i uczy pacjenta, jak dbać o nią między wizytami. Jeśli rana się powiększa, zaczyna brzydko pachnieć albo pojawia się gorączka, pielęgniarka środowiskowa poprosi o pilną konsultację lekarską. Nie zmieniaj samodzielnie opatrunków, jeśli nie zostałeś tego nauczony. Kiedy pielęgniarka uzna, że rodzina sobie poradzi, pokaże każdy krok i zostawi instrukcję.

Wiele osób potrzebuje też regularnych zastrzyków, na przykład z lekiem przeciwzakrzepowym po operacji. Pielęgniarka może wykonywać je w domu, ale częściej uczy pacjenta lub bliskich, jak robić to samodzielnie. Bez ćwiczenia przy kimś doświadczonym trudno się do tego przekonać, a po dwóch czy trzech razach zwykle idzie już sprawnie. Przy cukrzycy pielęgniarka środowiskowa pokaże, jak mierzyć glikemię i jak prowadzić dzienniczek pomiarów. Przy nowym wstrzykiwaczu insuliny pielęgniarka środowiskowa sprawdzi też, czy pacjent poprawnie go używa.

Opieka nad osobą przewlekle chorą

Gdy chory jest bardzo niesamodzielny i potrzebuje częstych, fachowych zabiegów, pielęgniarka POZ może nie wystarczyć. Istnieje wtedy pielęgniarska opieka długoterminowa domowa, przeznaczona dla osób z wynikiem do 40 punktów w skali Barthel, na skierowanie lekarza. Pielęgniarka z tego zespołu odwiedza chorego częściej i zajmuje się bardziej wymagającą pielęgnacją. To, czy wystarczy pielęgniarka środowiskowa, czy potrzebna jest opieka długoterminowa, oceni lekarz prowadzący.

Gdy chory przechodzi pod opiekę długoterminową, pielęgniarka nadal pozostaje w kontakcie z rodziną. Pielęgniarka pomaga też uporządkować sprawy praktyczne. Podpowie, gdzie wypożyczyć łóżko rehabilitacyjne lub materac przeciwodleżynowy, jak uzyskać zlecenie na wyroby medyczne i komu zgłosić potrzebę pomocy opiekunki. Dla wielu rodzin pielęgniarka środowiskowa jest pierwszą osobą, która mówi, że nie muszą radzić sobie same. Jeśli opiekujesz się bliskim przez całą dobę, powiedz jej, jak się czujesz – zmęczenie opiekuna też jest ważne.

Dzieci, szkoła i profilaktyka

Po zakończeniu opieki położnej nad noworodkiem dzieckiem zajmuje się pielęgniarka POZ. Odwiedza je w domu na wizytach patronażowych, ocenia rozwój, sprawdza, jak przebiega karmienie, odpowiada na pytania o szczepienia, pielęgnację skóry i bezpieczny sen. Dla młodych rodziców taka pielęgniarka środowiskowa jest często pierwszą osobą, której mogą zadać pytania, które wydają się zbyt drobne na wizytę u lekarza. Później udział w opiece nad dzieckiem ma też pielęgniarka szkolna, która prowadzi badania przesiewowe w szkole.

Dorosłym pielęgniarka pomaga w profilaktyce: mierzy ciśnienie, przypomina o badaniach przesiewowych, edukuje w zakresie diety, ruchu i rzucania palenia. U osób starszych ocenia ryzyko upadków i podpowiada, jak zabezpieczyć mieszkanie. U palaczy pielęgniarka środowiskowa może zaproponować poradę antynikotynową albo wskazać, gdzie szukać dalszej pomocy. Te krótkie rozmowy mają duże znaczenie, bo pozwalają uniknąć wielu problemów, zanim się pojawią. Notatki, które prowadzi pielęgniarka środowiskowa, bywają dla lekarza cenną wskazówką przy kolejnej wizycie.

Kiedy dzwonić do przychodni, a kiedy pod 112

Pielęgniarka nie pełni dyżuru całodobowego. Pracuje w godzinach przychodni, a po ich zamknięciu działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna. W sprawach, które mogą poczekać, na przykład zmiany opatrunku, pytania o lek czy umówienia wizyty, dzwoń do przychodni w godzinach pracy. Jeśli pielęgniarka środowiskowa zaplanowała wizytę, a stan chorego się zmienił, poinformuj ją wcześniej. To pozwoli lepiej przygotować się do odwiedzin, a czasem pielęgniarka uzna, że potrzebny jest najpierw lekarz.

W sytuacjach nagłych nie czekaj na wizytę. Dzwoń pod 112, gdy chory ma nagłą duszność, ból w klatce piersiowej, objawy udaru, traci przytomność, ma drgawki albo silnie krwawi. Pielęgniarka nie zastąpi wtedy pogotowia, nawet jeśli była u was dzień wcześniej. Po takim zdarzeniu daj jej znać, co się stało – pielęgniarka środowiskowa uwzględni to w dalszej opiece i dopilnuje, żeby po wypisie ze szpitala nic nie umknęło.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.