Badania kierowców – do kogo w Szczecinie?

Badania kierowców – kto, kiedy i jak je przechodzi

Po co są badania kierowców

Badanie lekarskie kierowcy ma odpowiedzieć na jedno pytanie: czy stan zdrowia pozwala bezpiecznie prowadzić pojazd danej kategorii. Nie chodzi o pełny przegląd zdrowia, tylko o te funkcje organizmu, od których zależy panowanie nad samochodem – wzrok, słuch, układ nerwowy, krążenie, sprawność ruchowa. Zakres badania kierowcy określają przepisy, więc w każdym uprawnionym gabinecie wygląda ono podobnie. Wynikiem jest orzeczenie o braku albo o istnieniu przeciwwskazań do kierowania.

Badanie kierowców przechodzi każdy, kto zdobywa prawo jazdy, a część osób musi je potem powtarzać. Dla wielu kierowców amatorów to jedyna taka wizyta w życiu. Ten tekst porządkuje ogólne zasady i jest informacją, a nie poradą prawną ani medyczną – szczegóły twojej sytuacji wyjaśnisz w gabinecie albo w wydziale komunikacji.

Kto musi się zbadać i jak często

Orzeczenie lekarskie jest potrzebne przed kursem na prawo jazdy każdej kategorii – od motoroweru, przez samochód osobowy, po autobus. Bez niego nie założysz profilu kandydata na kierowcę. Badania kierowców przechodzą też osoby, które chcą przywrócić cofnięte uprawnienia albo zostały na nie skierowane decyzją starosty. Takie skierowanie zdarza się na przykład po wypadku, gdy są wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy.

Kierowcy zawodowi – prowadzący ciężarówki i autobusy, przewożący osoby, a także instruktorzy i egzaminatorzy – badają się okresowo. Przepisy przewidują zwykle odstępy kilkuletnie, a po przekroczeniu określonego wieku krótsze. Termin kolejnej wizyty jest wpisany w orzeczeniu i warto go pilnować samemu. Gdy masz chorobę przewlekłą, ważność orzeczenia może być krótsza niż standardowa.

Osobną grupą są kierowcy pojazdów uprzywilejowanych i przewożących wartości oraz osoby, które straciły prawo jazdy za jazdę po alkoholu lub przekroczenie limitu punktów. W takich przypadkach poza badaniem lekarskim potrzebne jest też badanie psychologiczne.

Kto wykonuje badanie

Badanie może przeprowadzić tylko lekarz wpisany do rejestru uprawnionych do badań kierowców, prowadzonego przez wojewódzki ośrodek medycyny pracy. W praktyce najczęściej jest to lekarz medycyny pracy, choć uprawnienia mogą mieć też lekarze innych specjalności po odpowiednim szkoleniu. Zanim się zapiszesz, upewnij się, że gabinet bada kandydatów na kategorię, o którą się starasz.

W Szczecinie badania kierowców wykonuje wiele poradni medycyny pracy, niektóre bez wcześniejszej rejestracji. Gdy okulista przyjmuje w tej samej poradni, wszystko zwykle kończy się w ciągu jednej wizyty. Jeśli trzeba dodatkowej konsultacji poza poradnią, orzeczenie dostaniesz dopiero po jej wyniku.

Jak wygląda badanie lekarskie

Wizyta zaczyna się od ankiety o zdrowiu: pytania o choroby serca, cukrzycę, padaczkę, utraty przytomności, zaburzenia snu, przyjmowane leki, alkohol i inne substancje. Odpowiadaj zgodnie z prawdą – zatajenie choroby nie zmienia jej wpływu na bezpieczeństwo, a w razie wypadku może mieć poważne skutki. Ankieta pozwala ukierunkować badanie, czasem trzeba też przynieść dokumentację od lekarza prowadzącego.

Potem jest badanie przedmiotowe: ciśnienie tętnicze, osłuchanie serca i płuc, ocena sprawności rąk i nóg, kręgosłupa, podstawowe badanie neurologiczne i słuchu. Na koniec badania kierowców lekarz ocenia, czy potrzebne są konsultacje u innych specjalistów. Konsultacja bywa konieczna na przykład przy źle kontrolowanej cukrzycy, po udarze albo przy przebytych zabiegach kardiologicznych.

Na wizytę weź dowód osobisty, okulary lub soczewki, jeśli ich używasz, aparat słuchowy oraz wyniki i wypisy dotyczące chorób przewlekłych. Wtedy nie trzeba będzie wracać z brakującymi papierami.

Badanie wzroku

Wzrok to najważniejsza część badania. Sprawdza się ostrość wzroku, pole widzenia, rozpoznawanie barw, a u kandydatów na wyższe kategorie także widzenie o zmierzchu i wrażliwość na olśnienie. Część poradni wykonuje te pomiary sama, w innych ocenę przeprowadza lekarz okulista na miejscu albo po skierowaniu. Wyniki badania oczu są potem częścią orzeczenia z badań kierowców.

Jeśli jeździsz w okularach lub soczewkach, w prawie jazdy pojawi się odpowiedni kod i obowiązek ich noszenia za kierownicą. Wymagania dla grupy obejmującej ciężarówki i autobusy są ostrzejsze niż dla samochodu osobowego. Przy jaskrze, zaćmie czy chorobach siatkówki zwykle potrzebna jest opinia, którą wystawia lekarz okulista prowadzący leczenie.

Psychotesty

Badanie psychologiczne, potocznie psychotesty, wykonuje uprawniony psycholog, nie lekarz. Ocenia się w nim między innymi refleks, koordynację wzrokowo-ruchową, koncentrację, zdolność oceny odległości i szybkości, a także cechy osobowości ważne w ruchu drogowym. Obowiązkowe jest dla kierowców zawodowych, instruktorów, egzaminatorów, kierujących pojazdami uprzywilejowanymi i osób kierowanych na nie po utracie prawa jazdy. Nie zastępuje ono badania lekarskiego, które odbywa się osobno.

Przed psychotestami dobrze się wyspać, nie pić alkoholu poprzedniego dnia i zjeść normalny posiłek. Zabierz okulary, jeśli ich używasz. Testy odbywają się zwykle na komputerze i specjalnych aparatach, a ich przebieg psycholog objaśnia przed rozpoczęciem – nie trzeba się do nich uczyć ani ćwiczyć w domu. Wiele poradni ustawia psychotesty i badanie kierowców tego samego dnia.

Orzeczenie i odwołanie

Orzeczenie może stwierdzać brak przeciwwskazań, istnienie przeciwwskazań albo brak przeciwwskazań z ograniczeniami – na przykład z obowiązkiem jazdy w okularach, krótszym terminem ważności lub dostosowaniem pojazdu. Ograniczenie czasowe wpisuje się najczęściej u osób z chorobą, która może się zmieniać. Kandydat przekazuje orzeczenie do wydziału komunikacji razem z wnioskiem o profil kandydata.

Jeśli nie zgadzasz się z orzeczeniem, możesz się odwołać. Odwołanie składa się za pośrednictwem lekarza, który je wydał, a rozpatruje je wojewódzki ośrodek medycyny pracy. Termin jest krótki i podany w pouczeniu na orzeczeniu. Zanim się odwołasz, poproś o wyjaśnienie, z czego wynika decyzja. Czasem wystarczy uzupełnić dokumentację od specjalisty.

Choroby przewlekłe a prawo jazdy

Wiele chorób nie wyklucza jazdy, o ile są dobrze leczone. Dotyczy to na przykład cukrzycy, nadciśnienia, padaczki po okresie bez napadów czy przebytego zawału. Przy cukrzycy leczonej insuliną w badaniu kierowców ważne są epizody ciężkiej hipoglikemii i to, czy rozpoznajesz jej pierwsze objawy. Od tego zależy ocena i termin kolejnego badania.

Osobną sprawą są leki, które osłabiają koncentrację lub powodują senność – część leków przeciwbólowych, nasennych, przeciwlękowych czy przeciwhistaminowych. Nawet przy ważnym orzeczeniu zawsze czytaj ulotkę i pytaj lekarza prowadzącego o wpływ leków na prowadzenie auta. Na senność za kierownicą wpływa też nieleczony bezdech senny – głośne chrapanie, przerwy w oddychaniu zauważone przez bliskich i zasypianie w ciągu dnia to powód, by porozmawiać o tym z lekarzem rodzinnym.

Z wiekiem pogarsza się widzenie o zmierzchu, wydłuża się czas reakcji, a leków zwykle przybywa. Kierowcy amatorzy nie mają obowiązku badań okresowych tylko z powodu wieku, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by sprawdzić wzrok i słuch na własną rękę. Gdy rodzina ma wątpliwości, czy starszy bliski powinien nadal jeździć, badanie kierowców na skierowanie starosty pozwala obiektywnie ocenić jego sprawność. Taka rozmowa bywa łatwiejsza, gdy opiera się na wynikach, a nie na wrażeniach.

Koszty i NFZ

Za badanie kierowcy nie zapłaci NFZ. Kandydat płaci sam, a opłaty są ograniczone maksymalnymi stawkami z przepisów. Gdy kierowca jest zatrudniony, badanie wykonuje się zwykle na skierowanie pracodawcy, który pokrywa koszt. Wtedy badanie kierowcy jest częścią opieki, którą zapewnia lekarz medycyny pracy współpracujący z firmą, a szczegóły wyjaśnisz w dziale kadr.

Dodatkowe konsultacje specjalistyczne zlecone w ramach badania kierowcy też zwykle są płatne, chyba że korzystasz z dokumentacji z leczenia na NFZ. Zapytaj w rejestracji o cennik i o to, czy konsultacje są wliczone. Czasem do badań kierowców wystarczą wyniki z ostatnich kilku miesięcy i nie trzeba ich powtarzać.

Kiedy nie siadać za kierownicę

Ważne orzeczenie nie zwalnia z oceny własnego stanu przed jazdą. Nie prowadź po utracie przytomności, napadzie drgawek, nagłym pogorszeniu widzenia, silnych zawrotach głowy, po lekach powodujących senność ani gdy jesteś skrajnie zmęczony. Po takim zdarzeniu może być potrzebna ponowna ocena, zanim wrócisz za kierownicę.

Nagły ból w klatce piersiowej, duszność, opadający kącik ust, niedowład ręki lub zaburzenia mowy – również w czasie jazdy – to sygnał, by zatrzymać się w bezpiecznym miejscu i zadzwonić pod 112. Nie jedź wtedy samodzielnie na SOR. To samo dotyczy pasażera, u którego widzisz takie objawy – wezwij pomoc zamiast wieźć go samemu, jeśli zespół ratownictwa może dotrzeć szybko.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.