Częste bóle głowy – do kogo w Szczecinie?

Częste bóle głowy – przyczyny, rodzaje i leczenie

Najpierw bezpieczeństwo – kiedy dzwonić pod 112

Zanim przejdziesz dalej, zapamiętaj najważniejsze. Nagły, bardzo silny ból głowy, określany jako najsilniejszy w życiu i narastający w ciągu sekund lub minut, wymaga natychmiastowej pomocy – dzwoń pod numer 112. Tak samo postąp, gdy bólowi towarzyszą opadnięcie kącika ust, osłabienie lub drętwienie ręki albo nogi po jednej stronie, zaburzenia mowy, nagłe zaburzenia widzenia, splątanie lub utrata przytomności. Takie objawy mogą oznaczać udar mózgu lub krwawienie, a wtedy trzeba, by lekarz ból głowy ocenił w szpitalu, nie w przychodni.

Pilnej pomocy wymaga też ból głowy z gorączką, sztywnością karku i wysypką, ból po urazie głowy, zwłaszcza u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe, a także ból z wymiotami i postępującą sennością. W takich sytuacjach liczy się czas, więc nie czekaj, aż minie. Dalsza część tekstu dotyczy bólów nawracających, które nie mają cech stanu nagłego.

Czym są nawracające bóle głowy

Ból głowy to jedna z najczęstszych dolegliwości, z jakimi ludzie zgłaszają się do lekarza. Większość nawracających bólów to tak zwane bóle pierwotne, czyli takie, które same są chorobą, a nie objawem innej choroby. Do tej grupy należą przede wszystkim ból głowy typu napięciowego, migrena i klasterowy ból głowy.

Rzadziej ból jest wtórny, czyli wynika z innego problemu, na przykład nadciśnienia, zapalenia zatok, wady wzroku, chorób szyi, nadużywania leków lub zmian w obrębie mózgu. To rozróżnienie jest kluczowe, bo lekarz ból głowy pierwotny diagnozuje i leczy inaczej niż wtórny. Nawracające bóle potrafią znacznie utrudniać pracę, naukę i życie rodzinne, dlatego nie warto ich bagatelizować.

Rodzaje bólu głowy i ich objawy

Ból głowy typu napięciowego jest zwykle obustronny, uciskający, jak opaska wokół głowy, o umiarkowanym nasileniu. Często wiąże się ze stresem, zmęczeniem, długą pracą przy komputerze i napięciem mięśni karku. Za napięciowy lekarz ból głowy uznaje wtedy, gdy nie towarzyszą mu nudności ani silna nadwrażliwość na światło.

Migrena to zwykle ból jednostronny, pulsujący, nasilający się przy wysiłku, z nudnościami oraz nadwrażliwością na światło i dźwięki. U części osób poprzedza ją aura, najczęściej w postaci migoczących plamek lub zygzaków w polu widzenia. Migrenę rozpoznaje się głównie na podstawie opisu napadów, bo badania obrazowe zwykle są prawidłowe. Klasterowy ból głowy jest bardzo silny, jednostronny, zlokalizowany wokół oka, z łzawieniem i zatkaniem nosa po tej samej stronie, i pojawia się seriami.

Bóle wtórne – gdy głowa boli z innego powodu

Ból głowy bywa objawem innych problemów zdrowotnych. Częstą przyczyną są choroby zatok, którym towarzyszą katar, zatkany nos i ból twarzy nasilający się przy pochylaniu. Przy takich objawach lekarz ból głowy łączy raczej z zatokami niż z układem nerwowym i może skierować do laryngologa. Bóle mogą też wynikać z napięcia mięśni szyi i zmian w kręgosłupie szyjnym, z zaburzeń w stawach skroniowo-żuchwowych, a także z zaciskania zębów w nocy.

Bardzo wysokie ciśnienie tętnicze może dawać ból głowy, choć umiarkowane nadciśnienie zwykle przebiega bez objawów, więc warto je regularnie mierzyć. Ból głowy pojawia się też przy infekcjach z gorączką, odwodnieniu, niedosypianiu i po alkoholu. Ponieważ przyczyn jest tak wiele, lekarz ból głowy zawsze rozpatruje w kontekście całego stanu zdrowia, a nie w oderwaniu od niego. Warto też pamiętać o zatruciu tlenkiem węgla – jeśli ból głowy, nudności i senność pojawiają się u kilku domowników jednocześnie, zwłaszcza w sezonie grzewczym, natychmiast przewietrz mieszkanie, wyjdź na zewnątrz i dzwoń pod 112.

Do jakiego lekarza z bólem głowy

Pierwszym krokiem jest zwykle lekarz rodzinny w przychodni POZ, który zbierze wywiad, zmierzy ciśnienie i zbada cię. W wielu przypadkach już na tym etapie da się rozpoznać ból napięciowy i zaproponować leczenie bez kierowania dalej. Jeśli bóle są częste, nietypowe lub nie reagują na leczenie, kolejnym krokiem jest specjalista.

Diagnostyką i leczeniem przewlekłych bólów głowy zajmuje się lekarz neurolog, który prowadzi migrenę i rzadsze zespoły bólowe. Lekarz neurolog decyduje też, czy potrzebne są badania obrazowe głowy. Czasem lekarz ból głowy wiąże z wadą wzroku lub przeciążeniem oczu. Wtedy pomocny jest okulista w Szczecinie, który sprawdzi ostrość widzenia i ciśnienie w oku. Przy objawach ze strony zatok, takich jak zatkany nos i ból twarzy nasilający się przy pochylaniu, przydaje się laryngolog.

Dzienniczek bólu i diagnostyka

Najcenniejszym narzędziem diagnostycznym jest często dzienniczek bólu. Zapisuj w nim datę, porę, czas trwania, charakter i nasilenie bólu, objawy towarzyszące, przyjęte leki oraz możliwe czynniki wywołujące, takie jak brak snu, stres, alkohol czy pominięty posiłek. Na podstawie takiego zapisu znacznie łatwiej ustalić rodzaj bólu niż na podstawie ogólnego wrażenia.

Badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, są potrzebne wtedy, gdy lekarz ból głowy uzna za nietypowy lub pojawiają się objawy neurologiczne. Przy typowej migrenie czy bólu napięciowym zwykle nie są potrzebne. Zamiast zaczynać od rezonansu, lekarz ból głowy ocenia najpierw na podstawie dokładnego wywiadu i badania neurologicznego. Mogą być też potrzebne pomiary ciśnienia tętniczego, badania krwi lub konsultacja okulistyczna z oceną dna oka.

Jak wygląda leczenie

Leczenie dzieli się na doraźne, czyli przerywające pojedynczy napad, oraz zapobiegawcze, stosowane przy częstych bólach, aby zmniejszyć liczbę napadów. Rodzaj leków dobiera się indywidualnie, biorąc pod uwagę inne choroby, wiek i ewentualną ciążę. W migrenie dostępne są dziś także nowsze metody leczenia zapobiegawczego, o których warto porozmawiać z neurologiem.

Ważnym problemem jest ból głowy z nadużywania leków przeciwbólowych. Gdy sięgasz po tabletki przez wiele dni w miesiącu, bóle mogą stać się częstsze, a nie rzadsze. W takiej sytuacji lekarz bóle głowy leczy między innymi poprzez stopniowe ograniczenie leków doraźnych, co wymaga cierpliwości. Pomocne są też metody niefarmakologiczne – techniki relaksacyjne, terapia poznawczo-behawioralna, fizjoterapia karku i regularna aktywność fizyczna.

Co możesz zrobić sam

Wiele osób odczuwa poprawę dzięki regularnemu trybowi życia. Śpij mniej więcej o stałych porach, nie pomijaj posiłków, pij wystarczająco dużo wody i ruszaj się regularnie. Przy pracy przy komputerze rób przerwy, zadbaj o ustawienie monitora i oświetlenie. Często lekarz bóle głowy wiąże z kawą – zarówno z jej nadmiarem, jak i z nagłym odstawieniem.

Ogranicz alkohol, zwłaszcza czerwone wino, jeśli zauważasz, że nasila u ciebie migrenę. Nie zwiększaj na własną rękę liczby tabletek przeciwbólowych i nie łącz wielu preparatów jednocześnie. Gdy zauważysz, że bóle zmieniają charakter, umów się na wizytę, bo ból o nowych cechach wymaga ponownej oceny.

Ból głowy u dzieci, w ciąży i u seniorów

Bóle głowy zdarzają się też u dzieci, a migrena może zaczynać się już w wieku szkolnym. Gdy lekarz ból głowy ocenia u dziecka, bierze pod uwagę wzrok, sen, nawodnienie i sytuację w szkole. Pilnej konsultacji wymaga ból, który budzi dziecko ze snu, nasila się z dnia na dzień lub towarzyszą mu wymioty i zaburzenia chodu.

W ciąży migrena często łagodnieje, ale nowy, silny ból głowy, zwłaszcza w drugiej połowie ciąży i z obrzękami czy zaburzeniami widzenia, może sygnalizować stan przedrzucawkowy – wtedy trzeba pilnie zgłosić się do szpitala. U seniorów szczególnie czujny jest lekarz. Ból głowy pojawiający się po raz pierwszy wymaga u nich szukania przyczyn wtórnych. Ból skroni u osoby starszej, z bólem przy żuciu i zaburzeniami widzenia, wymaga pilnej diagnostyki.

NFZ, prywatnie i najczęstsze mity

Do neurologa w ramach NFZ zwykle potrzebne jest skierowanie od lekarza POZ, a dokładne zasady sprawdź w rejestracji lub na pacjent.gov.pl. W Szczecinie wizytę u neurologa możesz też umówić prywatnie, co bywa szybsze. Niezależnie od trybu ocena będzie tym dokładniejsza, im lepiej opiszesz swoje napady.

Mit pierwszy: każdy silny ból głowy to guz mózgu. W rzeczywistości guzy są rzadką przyczyną bólów, a migrena potrafi być bardzo silna. Mit drugi: na migrenę nic nie da się poradzić. Tymczasem lekarz bóle głowy migrenowe potrafi dziś skutecznie łagodzić u wielu osób. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej – jeśli bóle wracają, umów się na wizytę.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.