Brak zębów – do kogo w Szczecinie?

Brak zębów – przyczyny, skutki i sposoby uzupełnienia

Czym jest brak zębów i dlaczego nie warto go odkładać

Utrata jednego czy kilku zębów to jeden z najczęstszych problemów w gabinetach stomatologicznych. Dotyczy ludzi w każdym wieku, choć z latami zdarza się coraz częściej. Wiele osób przyzwyczaja się do luki i odkłada wizytę, zwłaszcza gdy brakujący ząb nie jest widoczny przy uśmiechu. Tymczasem nawet jedna luka zmienia sposób gryzienia i z czasem wpływa na pozostałe zęby.

Kiedy lekarz brak zęba oceni na wczesnym etapie, zwykle ma do wyboru więcej metod uzupełnienia. Kość szczęki i żuchwy w miejscu po usuniętym zębie stopniowo zanika, bo nie jest już obciążana podczas żucia. Po kilku latach może jej zabraknąć na przykład do wszczepienia implantu bez dodatkowych zabiegów. Dlatego warto porozmawiać o planie leczenia możliwie szybko po utracie zęba.

Najczęstsze przyczyny utraty zębów

Główną przyczyną są wciąż nieleczona próchnica i jej powikłania. Ząb zniszczony tak bardzo, że nie da się go odbudować ani leczyć kanałowo, trzeba usunąć. Drugą ważną przyczyną są choroby przyzębia – stan zapalny dziąseł i kości, który latami przebiega bez bólu, a w końcu prowadzi do rozchwiania zębów.

Zdarza się też, że luki w uzębieniu pojawiają się po urazach – po upadkach, wypadkach komunikacyjnych czy uderzeniach podczas sportu. U części osób niektóre zęby w ogóle się nie wykształcają, co nazywa się brakiem wrodzonym zawiązków. Na ryzyko utraty zębów wpływają również palenie tytoniu, źle wyrównana cukrzyca, suchość jamy ustnej i zaniedbania w codziennej higienie.

Ważne jest, żeby lekarz braki zębów powiązał z ich przyczyną, bo bez tego nowe uzupełnienie może podzielić los utraconych zębów. Jeśli zęby wypadają z powodu nieleczonej choroby przyzębia, najpierw trzeba opanować stan zapalny. Dopiero potem planuje się protezę, most albo implant.

Skutki braków – nie tylko wygląd

Luka po zębie to nie tylko kwestia estetyki. Sąsiednie zęby z czasem przechylają się w stronę pustego miejsca, a ząb z przeciwległego łuku może się wysuwać, bo nie ma o co się oprzeć. Zmienia się zgryz, a nierówno rozłożone siły mogą przeciążać stawy skroniowo-żuchwowe i powodować bóle głowy czy trzaski przy otwieraniu ust.

Jeśli lekarz braki zębów stwierdza w bocznych odcinkach, pacjent zwykle ma też kłopoty z gryzieniem twardszych pokarmów. Wtedy wiele osób nieświadomie zmienia dietę na bardziej miękką i uboższą w warzywa czy mięso. Gorzej rozdrobnione jedzenie bywa też trudniejsze do strawienia.

Braki w przednim odcinku wpływają na mowę – niektóre głoski stają się niewyraźne lub świszczące. Przy wielu brakujących zębach zmienia się także rysunek twarzy: zapadają się policzki i wargi, a dolna część twarzy wydaje się krótsza. Nic dziwnego, że brak zębów często obniża pewność siebie i chęć uśmiechania się w towarzystwie.

Do jakiego lekarza się zgłosić

Pierwszym krokiem jest zwykle wizyta u dentysty, który sprawdzi stan wszystkich zębów i dziąseł. To on wyleczy próchnicę, usunie zęby, których nie da się uratować, i oceni, czy przyzębie wymaga leczenia. Uzupełnianiem braków zajmuje się protetyka stomatologiczna, a w wielu gabinetach ten sam stomatolog prowadzi cały proces.

Przy bardziej złożonych przypadkach plan przygotowuje lekarz protetyk, czyli dentysta ze specjalizacją z protetyki stomatologicznej. To on decyduje, czym najlepiej uzupełnić luki u konkretnej osoby – protezą, mostem czy pracą opartą na implantach. Lekarz protetyk bierze pod uwagę stan zgryzu, kości i dziąseł, a także oczekiwania pacjenta i jego możliwości finansowe.

Gdy w grę wchodzi wszczepienie implantu, do zespołu dołącza implantolog, który przeprowadza zabieg chirurgiczny. Osoby z chorobami przyzębia trafiają często także do periodontologa. W Szczecinie wiele gabinetów oferuje wszystkie te usługi w jednym miejscu, ale równie dobrze można korzystać z pomocy kilku specjalistów.

Pierwsza wizyta i badania

Na pierwszej wizycie lekarz brak zęba ogląda w kontekście całego uzębienia, sprawdza zgryz i ruchomość pozostałych zębów. Zapyta o choroby ogólne, przyjmowane leki, palenie tytoniu i o to, kiedy oraz dlaczego zęby zostały utracone. Te informacje mają znaczenie przy wyborze metody leczenia.

Podstawowym badaniem jest zdjęcie rentgenowskie – najczęściej pantomogram, czyli zdjęcie pokazujące wszystkie zęby i kości szczęk. Jeśli lekarz braki zębów chce uzupełnić implantami, zwykle zleca też tomografię stożkową, która pokazuje kość w trzech wymiarach. Dzięki niej można ocenić wysokość i szerokość kości oraz położenie nerwów i zatok.

Kolejnym etapem są wyciski lub skan wewnątrzustny, na podstawie których technik dentystyczny przygotuje model łuków zębowych. Bywa, że przed stałym uzupełnieniem proponuje się przymiarkę lub rozwiązanie tymczasowe. Pozwala to sprawdzić wygląd, wymowę i wygodę, zanim powstanie praca ostateczna.

Jak można uzupełnić brakujące zęby

Najprostszym rozwiązaniem jest proteza ruchoma, którą wyjmuje się do czyszczenia. Protezy częściowe opierają się na pozostałych zębach i dziąsłach, a całkowite – na dziąsłach i podniebieniu. Gdy lekarz braki zębów ocenia jako rozległe, często proponuje protezę szkieletową, która jest cieńsza i stabilniejsza od akrylowej. Protezy są tańsze od innych rozwiązań, ale wymagają czasu na przyzwyczajenie się.

Most protetyczny to uzupełnienie stałe, oparte na zębach sąsiadujących z luką. Zęby filarowe trzeba zwykle oszlifować i pokryć koronami, dlatego most sprawdza się szczególnie wtedy, gdy sąsiednie zęby i tak wymagają odbudowy. Zanim lekarz brak zęba uzupełni mostem, sprawdza, czy filary wytrzymają dodatkowe obciążenie.

Implant to tytanowa lub ceramiczna śruba wszczepiana w kość, na której po wygojeniu osadza się koronę, most albo protezę. Gdy sąsiednie zęby są zdrowe i nie warto ich szlifować, lekarz braki zębów często uzupełnia właśnie w ten sposób. Implanty wymagają jednak odpowiedniej ilości kości, dobrej higieny i kilku miesięcy leczenia. Nie każdy może je mieć – przeciwwskazaniem bywają niektóre choroby ogólne i niewyrównana cukrzyca.

Co możesz zrobić sam

Najlepszą ochroną przed utratą kolejnych zębów jest staranna higiena: szczotkowanie dwa razy dziennie pastą z fluorem, czyszczenie przestrzeni międzyzębowych i regularne wizyty kontrolne. Im wcześniej wykryje się luki i ogniska próchnicy, tym prostsze bywa leczenie. Warto też ograniczyć słodkie przekąski i napoje między posiłkami oraz rzucić palenie.

Protezę trzeba czyścić codziennie, osobną szczoteczką i środkami przeznaczonymi do protez, a na noc – jeśli dentysta nie zaleci inaczej – wyjmować i przechowywać zgodnie z instrukcją. Gdy lekarz braki zębów uzupełni mostem lub implantem, czyszczenie tych miejsc zostaje po twojej stronie – przydają się nici, irygator lub szczoteczki międzyzębowe.

Uzupełnienia nie są wieczne. Dziąsła i kość zmieniają się z czasem, przez co proteza może przestać dobrze przylegać. Uwierająca proteza to sygnał, że jej dopasowanie powinien ponownie sprawdzić lekarz. Braki zębów uzupełnione dawno temu często wymagają korekty protezy. Samodzielne podklejanie czy poprawianie protezy może uszkodzić błonę śluzową.

Dzieci, seniorzy i ciąża

U dzieci przedwczesna utrata zęba mlecznego – z powodu próchnicy lub urazu – może zaburzyć wyrzynanie zębów stałych. W takiej sytuacji lukę po zębie mlecznym można zabezpieczyć tak zwanym utrzymywaczem przestrzeni, żeby zęby sąsiednie nie przesunęły się w lukę. Decyzję podejmuje dentysta dziecięcy lub ortodonta.

U seniorów braki zębów często współistnieją z chorobami ogólnymi, przyjmowaniem wielu leków i suchością jamy ustnej. Gdy lekarz braki zębów uzupełnia u osoby starszej, ocenia też sprawność rąk, bo od niej zależy codzienna higiena protezy. Dobrze dopasowana proteza pomaga utrzymać właściwe odżywienie.

W ciąży leczenie stomatologiczne jest możliwe i często wskazane, ale większe zabiegi planowe, takie jak wszczepienie implantów, zwykle odkłada się na później. O tym, co i kiedy można zrobić, warto porozmawiać z dentystą, informując go o ciąży.

Kiedy pilnie do lekarza

Sam brak zęba rzadko jest stanem nagłym, ale są sytuacje, które wymagają szybkiej pomocy. Wybity ząb stały po urazie warto jak najszybciej – najlepiej w ciągu godziny – zabezpieczyć w mleku lub soli fizjologicznej i zgłosić się do dentysty, bo bywa, że da się go replantować. Nie należy czyścić korzenia ani dotykać go palcami.

Na SOR lub pod numer 112 trzeba się zwrócić, gdy po urazie twarzy pojawia się utrata przytomności, silny ból głowy, wymioty, zaburzenia widzenia albo krwawienie, którego nie da się zatamować. Pilnej pomocy wymaga też obrzęk twarzy z gorączką i trudnościami w przełykaniu lub oddychaniu, nawet jeśli wcześniej lekarz braki zębów uzupełniał bez powikłań.

NFZ i leczenie prywatne

Do dentysty na NFZ nie potrzeba skierowania. W ramach NFZ braki można uzupełnić w ograniczonym zakresie – przede wszystkim protezami akrylowymi. Szczegółowe zasady, w tym to, jak często przysługuje nowa proteza, sprawdź w rejestracji poradni lub na pacjent.gov.pl. Implanty, mosty i protezy szkieletowe są zwykle leczeniem prywatnym.

Przed rozpoczęciem leczenia prywatnego warto poprosić o pisemny plan i kosztorys, obejmujący wszystkie etapy – od badań, przez zabiegi, po wizyty kontrolne. Dobrze jest też zapytać, jak lekarz braki zębów zamierza uzupełnić krok po kroku i ile potrwa cały proces. Lista gabinetów protetycznych w Szczecinie znajduje się powyżej. Pamiętaj, że ten opis to informacja ogólna, a nie porada medyczna – o wyborze leczenia zdecydujesz razem ze stomatologiem.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.