Rezonans magnetyczny – do kogo w Szczecinie?

Rezonans magnetyczny – wskazania, przygotowanie i przebieg badania

Czym jest rezonans magnetyczny

Rezonans magnetyczny, w skrócie MR lub MRI, to badanie obrazowe, które wykorzystuje silne pole magnetyczne i fale radiowe do tworzenia bardzo dokładnych obrazów wnętrza ciała. W przeciwieństwie do RTG i tomografii komputerowej nie używa promieniowania rentgenowskiego. Dlatego często wybiera go lekarz – rezonans magnetyczny dobrze pokazuje tkanki miękkie: mózg, rdzeń kręgowy, stawy, mięśnie czy narządy jamy brzusznej. Ten tekst to informacja ogólna, a nie porada medyczna.

Badanie jest bezbolesne, ale trwa dłużej niż inne badania obrazowe – zwykle od kilkunastu minut do około godziny, w zależności od badanej okolicy. Wymaga leżenia bez ruchu w tunelu aparatu, w którym słychać głośne stukanie. Przed zleceniem badania warto rozważyć, czy prostsze badanie, na przykład USG, nie da wystarczającej odpowiedzi.

Kiedy wykonuje się rezonans

Rezonans stosuje się między innymi w diagnostyce bólów głowy z niepokojącymi cechami, stwardnienia rozsianego, guzów mózgu, chorób kręgosłupa z uciskiem na nerwy, urazów więzadeł i łąkotek w kolanie czy uszkodzeń ścięgien w barku. W chorobach narządów jamy brzusznej i miednicy lekarz rezonansem magnetycznym może dokładnie ocenić na przykład wątrobę, trzustkę, drogi żółciowe czy prostatę.

Badanie bywa też używane do oceny serca, piersi u kobiet z grupy wysokiego ryzyka oraz do kontroli przebiegu leczenia. Nie zawsze jednak jest ono konieczne – przy zwykłym bólu krzyża bez objawów alarmowych często najpierw próbuje się leczenia i obserwacji. Badanie wykonane zbyt wcześnie może pokazać zmiany zwyrodnieniowe, które nie są przyczyną dolegliwości, a niepotrzebnie niepokoją.

Skierowanie i zapisy

Na NFZ rezonans wykonasz ze skierowaniem od lekarza. Wystawia je zwykle specjalista prowadzący leczenie – neurolog, ortopeda, neurochirurg, onkolog czy gastroenterolog; o tym, kto może je wystawić w Twojej sytuacji, dowiesz się w rejestracji lub na pacjent.gov.pl. Gdy lekarz rezonans magnetyczny zleca, na skierowaniu podaje badaną okolicę i pytanie kliniczne, czyli to, co ma zostać wyjaśnione. Dobrze sformułowane pytanie pomaga radiologowi dobrać odpowiednie sekwencje.

Ze skierowaniem zapisujesz się do wybranej pracowni – termin zależy od kolejki i pilności. Jeśli badanie jest pilne, informacja ta powinna być widoczna na skierowaniu. Kolejki w różnych pracowniach w Szczecinie bywają różne, więc warto porównać kilka miejsc. Każda pracownia rezonansu magnetycznego z listy powyżej poda Ci najbliższy wolny termin i zasady przygotowania.

Przeciwwskazania i bezpieczeństwo

Silne pole magnetyczne przyciąga przedmioty z metalu ferromagnetycznego i może zaburzać pracę urządzeń elektronicznych. Dlatego przed badaniem wypełnisz ankietę bezpieczeństwa. Ważne są zwłaszcza: rozrusznik serca lub kardiowerter-defibrylator, implant ślimakowy, pompa insulinowa lub inny wszczepiony stymulator, klipsy naczyniowe w mózgu, metalowe ciała obce – na przykład opiłki w oku po pracy przy szlifowaniu – oraz stabilizatory i protezy. Nawet gdy skierowanie wystawił lekarz, rezonans magnetyczny przy danym implancie wykona się dopiero po decyzji pracowni, opartej na dokumentacji urządzenia.

Wiele współczesnych implantów, w tym część rozruszników, dopuszcza badanie w określonych warunkach – nie zakładaj więc z góry, że badanie jest niemożliwe, ale też nie przemilczaj żadnego wszczepu. Zabierz ze sobą kartę implantu lub wypis z operacji. U osoby z wszczepionym urządzeniem czasem potrzebna jest obecność kardiologa lub przeprogramowanie urządzenia.

Przed wejściem do pracowni zdejmiesz biżuterię, zegarek, okulary i aparat słuchowy, zostawisz też karty płatnicze i telefon. Niektóre tatuaże i makijaż permanentny zawierają metaliczne barwniki i mogą się nagrzewać – warto o nich powiedzieć. Plastry z lekami przezskórnymi czasem trzeba zdjąć, o czym zdecyduje personel.

Badanie z kontrastem

Część badań wykonuje się z dożylnym środkiem kontrastowym zawierającym gadolin. Poprawia on widoczność naczyń, guzów i stanów zapalnych. O tym, czy lekarz rezonans magnetyczny zleca z kontrastem, decyduje pytanie kliniczne, a ostatecznie także radiolog. Przed podaniem kontrastu pracownia może poprosić o aktualny wynik kreatyniny, który pokazuje, jak pracują nerki.

Reakcje uczuleniowe na kontrast stosowany w rezonansie są rzadkie, ale się zdarzają. Powiedz personelowi o wcześniejszych reakcjach na kontrast, o astmie, ciężkich alergiach i chorobach nerek. Jeśli karmisz piersią, a badanie ma być wykonane z kontrastem, zapytaj w pracowni o aktualne zalecenia. Po badaniu warto pić więcej wody, o ile nie masz przeciwwskazań.

Przygotowanie i przebieg badania

Do większości badań nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Przy badaniu jamy brzusznej lub miednicy pracownia może zalecić kilka godzin bez jedzenia, czasem wypicie płynu lub pełny pęcherz. Szczegóły zależą od tego, czy lekarz rezonans magnetyczny zlecił z kontrastem i jakiej okolicy dotyczy badanie – pracownia przekaże je przy zapisie.

Podczas badania leżysz na stole, który wsuwa się do tunelu. Na badaną okolicę zakłada się specjalną cewkę, a na uszy słuchawki lub zatyczki, bo aparat jest głośny. Przez cały czas masz kontakt z personelem przez interkom i gruszkę alarmową. Najważniejsze jest leżenie nieruchomo – nawet niewielki ruch może rozmazać obraz. Aparat obsługuje technik elektroradiologii, a opis potrzebny do dalszego leczenia przygotowuje później radiolog.

Po badaniu bez kontrastu i bez leków uspokajających możesz od razu wrócić do codziennych zajęć, prowadzić samochód i normalnie jeść. Rezonans nie zostawia w organizmie promieniowania, więc nie ma przeciwwskazań do kontaktu z dziećmi czy kobietami w ciąży. Jeśli lekarz rezonans magnetyczny zlecił z kontrastem, personel powie, czy po badaniu musisz chwilę zostać na obserwacji.

Klaustrofobia, dzieci i ciąża

Lęk przed zamkniętą przestrzenią to częsty problem. Powiedz o nim przy zapisie – pracownia może zaproponować aparat o szerszym tunelu albo obecność bliskiej osoby, a przy badaniu kończyn dolnych głowa często pozostaje poza tunelem. Gdy lęk jest silny, czasem stosuje się łagodny lek uspokajający – wtedy nie prowadź samodzielnie samochodu po badaniu.

Małe dzieci zwykle nie są w stanie leżeć nieruchomo przez długi czas, dlatego badanie wykonuje się u nich często w sedacji lub znieczuleniu ogólnym, w szpitalu. Starsze dzieci, jeśli są dobrze przygotowane, często przechodzą badanie bez znieczulenia – warto zapytać, czy lekarz rezonans magnetyczny planuje w takim trybie.

W ciąży rezonans bez kontrastu uważa się za stosunkowo bezpieczny i wykonuje się go, gdy jest potrzebny, choć w pierwszym trymestrze zwykle zachowuje się szczególną ostrożność. Kontrastu w ciąży z reguły się unika. Jeśli jesteś lub możesz być w ciąży, powiedz o tym przy zleceniu badania i przypomnij o tym w pracowni.

Wynik i jego omówienie

Obrazy ocenia radiolog, który przygotowuje opis. Na wynik czeka się zwykle od kilku dni do kilku tygodni, w zależności od pracowni i pilności. Otrzymujesz opis oraz płytę lub dostęp do obrazów w sieci. Dopóki lekarz rezonansu magnetycznego z Tobą nie omówi, nie wyciągaj wniosków z samego opisu – sformułowania radiologiczne bywają mylące.

W opisie często pojawiają się zmiany przypadkowe, na przykład niewielkie torbiele, ogniska zwyrodnieniowe czy wypukliny krążków międzykręgowych, które występują także u wielu osób bez dolegliwości. Dlatego badanie traktuje się jako jeden z elementów diagnostyki, a nie wyrocznię. Zachowaj płytę z obrazami – przyda się do porównania przy kolejnym badaniu.

Kiedy pilnie – SOR lub 112

Rezonans rzadko wykonuje się w trybie nagłym w zwykłej pracowni. Jeśli pojawią się objawy alarmowe – nagłe osłabienie lub drętwienie połowy ciała, opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy, najsilniejszy w życiu ból głowy, drgawki, utrata przytomności albo nagły niedowład nóg z zaburzeniami oddawania moczu czy stolca – dzwoń pod 112 lub jedź na SOR. W takich sytuacjach to szpital zdecyduje, czy lekarz rezonans magnetyczny zleci od razu, czy najpierw tomografię.

Nie odkładaj wezwania pomocy, czekając na planowy termin badania – objawy nagłe zawsze mają pierwszeństwo przed kolejką.

NFZ i prywatnie

Na NFZ badanie jest bezpłatne, ale wymaga skierowania, a kolejki bywają długie. Ze skierowaniem na NFZ zapisz się jak najszybciej, bo kolejność ustala się od dnia zgłoszenia. Szczegółowe zasady zapisów sprawdzisz w rejestracji lub na pacjent.gov.pl.

Prywatnie badanie można zwykle wykonać szybciej. Zasady przyjmowania pacjentów bez skierowania różnią się między pracowniami, więc zapytaj o nie przy zapisie. Koszt zależy od badanej okolicy i podania kontrastu. Nawet prywatnie dobrze, gdy lekarz rezonans magnetyczny najpierw zleci z jasnym pytaniem klinicznym – wtedy opis odpowiada na to, co naprawdę ważne.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.