Rezonans magnetyczny Szczecin

Rezonans magnetyczny – jak przebiega badanie i jak się do niego przygotować

Na czym polega badanie MR

Rezonans magnetyczny to metoda obrazowania, która wykorzystuje silne pole magnetyczne i fale radiowe – w skrócie mówi się o nim MR albo MRI. Aparat rejestruje sygnały wysyłane przez atomy wodoru w tkankach, a komputer składa z nich bardzo dokładne przekroje ciała. Nie ma tu promieniowania jonizującego, więc w razie potrzeby rezonans można powtarzać bez obaw o dawkę. Najlepiej widać w nim tkanki miękkie: mózg, rdzeń kręgowy, więzadła, chrząstki, mięśnie i narządy jamy brzusznej.

Sam aparat przypomina szeroki tunel otwarty z obu stron, do którego wjeżdża stół z pacjentem. Na badaną okolicę zakłada się cewkę odbierającą sygnał – przy głowie wygląda jak kask z kratką, przy kolanie jak sztywny rękaw. Rezonans magnetyczny nie boli, a jedyne, co czujesz, to czasem lekkie ciepło i drganie stołu. Trwa zwykle od kilkunastu minut do mniej więcej godziny. Najdłużej schodzi wtedy, gdy rezonans magnetyczny obejmuje kilka okolic naraz albo wymaga podania kontrastu.

Kiedy lekarz zleca rezonans

Po to badanie sięga się zwykle wtedy, gdy prostsze metody nie dały odpowiedzi albo od początku wiadomo, że trzeba dokładnie obejrzeć tkanki miękkie. Dla neurologa rezonans jest podstawowym narzędziem przy podejrzeniu stwardnienia rozsianego, guza mózgu czy zmian po udarze. Ortopeda chce zobaczyć uszkodzoną łąkotkę, więzadło krzyżowe albo stożek rotatorów w barku. U osób z bólem kręgosłupa promieniującym do nogi rezonans magnetyczny pokazuje, czy i gdzie dysk uciska na korzeń nerwowy.

Rezonans magnetyczny przydaje się także w onkologii, w ocenie wątroby, trzustki, dróg żółciowych, narządu rodnego i prostaty. Kardiolodzy korzystają z odmiany nazywanej rezonansem serca. Nie zawsze jednak rezonans jest najlepszym wyborem – przy urazie z podejrzeniem krwawienia do głowy szybsza i pewniejsza bywa tomografia, a przy złamaniu kości często wystarczy zwykłe zdjęcie rentgenowskie. O tym, które badanie odpowie na pytanie kliniczne, decyduje lekarz kierujący.

Przeciwwskazania – metal, rozrusznik, implanty

Pole magnetyczne w pracowni działa cały czas, także wtedy, gdy aparat nie wykonuje zdjęć. Dlatego przed wejściem wypełniasz ankietę bezpieczeństwa, a technik dokładnie dopytuje o metal w ciele. Tradycyjnym przeciwwskazaniem jest rozrusznik serca lub kardiowerter-defibrylator, choć część nowszych urządzeń dopuszcza badanie w ściśle określonych warunkach. Wtedy rezonans magnetyczny wymaga wcześniejszego uzgodnienia z kardiologiem i karty urządzenia.

Groźne mogą być metalowe opiłki w oku, na przykład u osób, które pracowały przy szlifowaniu metalu bez okularów ochronnych. Problemem bywają też implanty ślimakowe, pompy insulinowe, niektóre klipsy naczyniowe i neurostymulatory. Endoprotezy stawów i śruby ortopedyczne zwykle nie wykluczają badania, ale mogą zniekształcać obraz w swoim pobliżu. Jeśli masz jakikolwiek wszczep, zabierz jego dokumentację – czasem dopiero na jej podstawie rezonans zostaje zakwalifikowany do wykonania.

Powiedz również o tatuażach i makijażu permanentnym, bo niektóre barwniki zawierają drobiny metalu i mogą się nagrzewać. W ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, rezonans magnetyczny wykonuje się tylko wtedy, gdy korzyść jest wyraźna, a kontrastu zwykle się unika. Zanim rezonans magnetyczny się zacznie, wyjmij wszystko z kieszeni: karty płatnicze z paskiem magnetycznym mogą przestać działać, a zegarek czy klucze w pobliżu magnesu stają się niebezpieczne.

Klaustrofobia i hałas w aparacie

Dla wielu osób najtrudniejszy nie jest sam rezonans, tylko leżenie w wąskim tunelu. Jeśli boisz się zamkniętych przestrzeni, powiedz o tym przy zapisach. Pomaga leżenie z zamkniętymi oczami od momentu wjazdu, spokojny oddech i świadomość, że w ręce trzymasz gruszkę alarmową. Technik widzi cię przez cały czas i słyszy przez interkom, a gdy tylko poprosisz, rezonans magnetyczny zostaje przerwany.

Niektóre pracownie mają aparaty o szerszym otworze albo otwarte, w których łatwiej wytrzymać, choć bywają one mniej dokładne. Przy silnym lęku lekarz kierujący może rozważyć lek uspokajający – wtedy nie prowadź samochodu po badaniu i przyjdź z osobą towarzyszącą. U małych dzieci, które nie uleżą nieruchomo, rezonans magnetyczny wykonuje się często w znieczuleniu ogólnym. Głośne stukanie i buczenie to normalny dźwięk pracy cewek, dlatego rezonans odbywa się w zatyczkach do uszu albo słuchawkach.

Badanie z kontrastem

Czasem rezonans magnetyczny bez wzmocnienia nie wystarcza i lekarz zleca podanie środka kontrastowego do żyły. Najczęściej jest to preparat oparty na gadolinie, który lepiej uwidacznia guzy, stany zapalne i naczynia. Wtedy rezonans magnetyczny trwa trochę dłużej, a pielęgniarka zakłada wenflon jeszcze przed wejściem do pracowni. Podanie kontrastu odczuwa się zwykle jako chłód w ręce albo lekki metaliczny posmak.

Kontrast jest wydalany przez nerki, dlatego pracownia prosi o aktualny wynik kreatyniny z wyliczonym eGFR. Ważność takiego wyniku ustala placówka, więc sprawdź ją przy zapisach. Powiedz o wcześniejszych reakcjach uczuleniowych, astmie i chorobach nerek. Reakcje alergiczne na środki gadolinowe zdarzają się rzadko, a personel jest na nie przygotowany. Jeśli kiedyś miałeś taką reakcję, lekarz oceni, czy rezonans może być wykonany bez kontrastu. Gdy po wyjściu z pracowni pojawi się duszność, obrzęk twarzy albo wysypka na całym ciele, dzwoń pod 112.

Przygotowanie i co zabrać

Przygotowanie zależy od badanej okolicy. Przy głowie, kręgosłupie czy stawach zwykle nie trzeba być na czczo, chyba że rezonans magnetyczny ma być wykonany z kontrastem. Gdy rezonans magnetyczny dotyczy jamy brzusznej, miednicy czy dróg żółciowych, często trzeba pozostać kilka godzin bez jedzenia, a czasem wypić płyn przed wejściem. Dokładne instrukcje dostaniesz w rejestracji – trzymaj się ich, bo pracownie różnią się szczegółami.

Zabierz skierowanie, dokument tożsamości, wynik kreatyniny, jeśli był wymagany, oraz opisy i płyty z wcześniejszych badań tej samej okolicy. Radiolog porówna je z nowymi obrazami i łatwiej oceni, czy zmiana rośnie, czy się nie zmienia. Ubierz się wygodnie, bez metalowych zamków, a biżuterię zostaw w domu. Przyjdź kilkanaście minut wcześniej, bo ankieta i przebranie się zajmują chwilę, a rezonans jest zaplanowany co do minuty.

Rezonans głowy, kręgosłupa i stawów

Rezonans magnetyczny głowy pokazuje mózg, nerwy czaszkowe, przysadkę, oczodoły i zatoki. Zleca się go między innymi przy uporczywych bólach głowy z dodatkowymi objawami neurologicznymi, zawrotach, padaczce czy podejrzeniu zmian demielinizacyjnych. Gdy pytanie dotyczy naczyń mózgowych, wykonuje się angiografię MR, często bez podawania kontrastu.

Przy kręgosłupie badanie obejmuje zwykle jeden odcinek: szyjny, piersiowy albo lędźwiowo-krzyżowy. Rezonans lędźwiowego odcinka to jedno z najczęściej wykonywanych badań w ogóle. Pamiętaj, że u wielu osób bez żadnych dolegliwości widać w nim zwyrodnienia czy wypukliny dysków, dlatego wynik zawsze interpretuje się razem z objawami. Dla lekarza rezonans magnetyczny jest tu raczej mapą przed decyzją o leczeniu niż samodzielną diagnozą.

Przy stawach rezonans magnetyczny pozwala ocenić łąkotki, więzadła, chrząstkę, ścięgna i szpik kostny. Dla sportowców po urazie kolana czy barku to często podstawowe badanie przed decyzją o operacji. Leżysz wtedy zwykle tak, by badany staw znalazł się w środku aparatu, a reszta ciała mogła być częściowo poza tunelem, co osobom z lękiem przed zamknięciem bardzo pomaga.

Skierowanie, NFZ i wybór pracowni

Na NFZ potrzebne jest skierowanie, najczęściej od lekarza specjalisty. W razie wątpliwości, kto może je wystawić w twojej sytuacji, zapytaj w rejestracji lub sprawdź na pacjent.gov.pl. Czas oczekiwania różni się między pracowniami, także w Szczecinie, więc warto zadzwonić do kilku miejsc, a terminy porównać w wyszukiwarce NFZ. Prywatnie rezonans bywa dostępny szybciej, ale wiele pracowni i tak prosi o skierowanie, a przy badaniu z kontrastem jest ono zwykle konieczne.

Wybierając pracownię, zapytaj o rodzaj aparatu, zwłaszcza gdy masz klaustrofobię albo większą masę ciała. Ważne jest też to, czy opis wykonuje radiolog specjalizujący się w danej okolicy – inna jest wprawa w ocenie mózgu, a inna w ocenie stawów. Dobrze, gdy placówka wydaje obrazy na płycie lub udostępnia je online. Przy kolejnych badaniach kontrolnych najwygodniej, gdy rezonans magnetyczny robisz w tym samym miejscu, bo łatwiej porównać obrazy.

Wynik badania

Po badaniu możesz od razu wrócić do zwykłych zajęć, chyba że dostałeś lek uspokajający. Obrazy ogląda radiolog, a opis przygotowuje zwykle w ciągu kilku dni, choć przy trudniejszych badaniach trwa to dłużej. Czasem rezonans magnetyczny kończy się zaleceniem kontroli za kilka miesięcy – to częsta praktyka przy drobnych, niejasnych zmianach i nie musi oznaczać niczego złego. Nie martw się, jeśli opis jest długi i pełen terminów – rezonans wykrywa wiele drobnych zmian, które nie mają znaczenia klinicznego. Z wynikiem wróć do lekarza, który wystawił skierowanie, i nie próbuj samodzielnie wyciągać wniosków z pojedynczych słów opisu. Jeśli rezonans magnetyczny był wykonany prywatnie, pokaż opis i płytę także lekarzowi, który prowadzi cię na NFZ.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.