Pogorszenie wzroku – do kogo w Szczecinie?

Pogorszenie wzroku – możliwe przyczyny, badania i leczenie

Gdy zaczynasz widzieć gorzej

Pogorszenie wzroku to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt u okulisty. Może pojawiać się powoli, przez miesiące i lata, albo nagle, z dnia na dzień. Czasem dotyczy patrzenia z bliska, czasem z daleka, a czasem jest to zamglenie, zniekształcenie obrazu lub ciemna plama w polu widzenia. Od tego, jak szybko i w jaki sposób zmienia się widzenie, zależy, jak pilnie lekarz wzrok powinien zbadać.

W większości przypadków za stopniowym pogorszeniem stoi wada wzroku, którą łatwo skorygować okularami. Bywa jednak, że to pierwszy objaw choroby oka lub choroby ogólnej, na przykład cukrzycy czy nadciśnienia. Dlatego badanie nie powinno kończyć się na tablicy z literami – ważne jest też obejrzenie wnętrza oka. Ten tekst to informacja, a nie porada medyczna.

Najczęstsze przyczyny stopniowego pogorszenia

Krótkowzroczność utrudnia widzenie z daleka, nadwzroczność męczy oczy przy patrzeniu z bliska, a astygmatyzm rozmywa obraz na różnych odległościach. Przy tych wadach lekarz wzrok koryguje zwykle okularami lub soczewkami kontaktowymi. Po czterdziestym roku życia niemal u każdego pojawia się starczowzroczność – soczewka w oku traci elastyczność i trudniej czytać drobny druk, zwłaszcza przy słabym świetle.

U osób starszych częstą przyczyną jest zaćma, czyli stopniowe mętnienie soczewki, które daje wrażenie patrzenia przez brudną szybę i olśnienia od świateł. Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem zaburza widzenie centralne – linie proste wydają się faliste, a w środku obrazu pojawia się plama. Jaskra długo nie daje objawów, dlatego lekarz wzrok, ciśnienie w oku i nerw wzrokowy powinien kontrolować, zanim cokolwiek zauważysz.

Cukrzyca może uszkadzać naczynia siatkówki, a wahania cukru same w sobie powodują przejściowe zamazanie obrazu. Na jakość widzenia wpływają też zespół suchego oka, długa praca przy ekranie, niektóre leki i niewyrównane nadciśnienie. U osoby z cukrzycą ocena ostrości widzenia zawsze idzie w parze z badaniem dna oka.

Objawy, które warto opisać na wizycie

Zanim pójdziesz na badanie, zastanów się, co dokładnie się zmieniło. Czy gorzej widzisz z bliska, czy z daleka? Czy problem dotyczy jednego oka, czy obu? Czy obraz jest zamglony, podwójny, falisty, a może w polu widzenia pojawiły się ciemne plamy, męty lub błyski? Im dokładniej opiszesz objawy, tym szybciej lekarz wzrok zbada pod właściwym kątem.

Ważne są też dolegliwości towarzyszące: ból oka, zaczerwienienie, światłowstręt, bóle głowy, szybkie męczenie się przy czytaniu czy kłopoty z jazdą po zmroku. Wiele osób latami tłumaczy sobie zmęczenie oczu stresem, choć lekarz wzrok sprawdziłby i wyjaśnił problem podczas jednej wizyty. Dobrze też pamiętać, kiedy ostatnio badano ci oczy i jaką moc miały poprzednie okulary.

Do kogo się zgłosić

Pogorszenie widzenia diagnozuje lekarz okulista, który ocenia nie tylko ostrość, ale też stan całego oka. To ważne, bo lekarz wzrok bada także pod kątem chorób, których optyk nie wykryje. Badanie ostrości wzroku i dobór okularów wykonuje też optometrysta, na przykład w salonie optycznym – to dobre rozwiązanie przy zwykłej kontroli wady, ale nie zastępuje wizyty u okulisty przy niepokojących objawach.

Lekarz rodzinny pomoże, gdy pogorszeniu towarzyszą objawy ogólne, takie jak wzmożone pragnienie, chudnięcie czy bóle głowy, i zleci podstawowe badania. Jeśli w POZ lekarz wzrok uzna za wymagający specjalistycznej oceny, pokieruje cię dalej. W Szczecinie działają poradnie okulistyczne przyjmujące na NFZ i prywatnie – listę znajdziesz powyżej, a aktualne zasady rejestracji sprawdź w placówce lub na pacjent.gov.pl.

Jak wygląda badanie okulistyczne

Podstawą jest pomiar ostrości widzenia z daleka i z bliska oraz ustalenie wady. Następnie oczy ocenia się w lampie szczelinowej, oglądając rogówkę, soczewkę i przednią część oka. Mierzy się też ciśnienie wewnątrzgałkowe, które ma duże znaczenie w wykrywaniu jaskry.

Często potrzebne jest badanie dna oka po rozszerzeniu źrenic kroplami. Po nim przez kilka godzin widzi się niewyraźnie i trudno znosi jasne światło, dlatego nie należy prowadzić samochodu – warto przyjść z osobą towarzyszącą. W zależności od objawów lekarz wzrok sprawdza dodatkowo badaniem pola widzenia lub tomografią siatkówki, czyli OCT. Te badania są bezbolesne i pomagają wykryć zmiany, zanim staną się widoczne dla pacjenta. Na wizytę zabierz dotychczasowe okulary, listę przyjmowanych leków i wyniki wcześniejszych badań oczu – lekarz okulista łatwiej oceni wtedy, jak szybko zmienia się wada. Jeżeli nosisz soczewki kontaktowe, zapytaj przy rejestracji, na ile wcześniej je zdjąć, żeby pomiar był rzetelny.

Jeśli lekarz wzrok uzna za pogorszony przez chorobę ogólną, może zalecić badania krwi lub konsultację u innego specjalisty. Przy podejrzeniu przyczyny neurologicznej konieczna bywa wizyta u neurologa i badania obrazowe głowy.

Leczenie zależy od przyczyny

Wady refrakcji koryguje się okularami, soczewkami kontaktowymi, a u wybranych osób zabiegiem laserowym. Okulary wykonuje salon optyczny na podstawie recepty, a dobrze dobrana korekcja zwykle szybko poprawia komfort widzenia. Zabieg laserowy wymaga dokładnej kwalifikacji – zanim lekarz wzrok skoryguje laserem, ocenia grubość rogówki i stabilność wady.

Zaćmę leczy się operacyjnie, wymieniając zmętniałą soczewkę na sztuczną. Jaskrę leczy się kroplami, laserem lub operacją, a celem jest zatrzymanie postępu choroby. W niektórych postaciach zwyrodnienia plamki i w zmianach cukrzycowych stosuje się zastrzyki do oka lub laser. Widzenia utraconego przez jaskrę zwykle nie da się przywrócić, dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie.

Przy zespole suchego oka pomagają krople nawilżające, przerwy w pracy przy ekranie i nawilżanie powietrza. W każdym przypadku lekarz wzrok kontroluje potem regularnie, bo wiele chorób oka wymaga długotrwałej obserwacji.

Co możesz zrobić sam

Przy pracy przy komputerze rób regularne przerwy: co jakiś czas spójrz na kilkadziesiąt sekund w dal i świadomie mrugaj. Zadbaj o dobre oświetlenie, właściwą odległość od ekranu i nawilżone powietrze w pomieszczeniu. Kiedy lekarz wzrok sprawdzi i zaleci okulary do pracy, noś je rzeczywiście przy komputerze.

Chroń oczy przed słońcem okularami z filtrem UV, nie pal tytoniu i dbaj o prawidłowe ciśnienie, cukier i cholesterol – to wszystko wpływa na zdrowie siatkówki. Po czterdziestce warto co jakiś czas sprawdzać ostrość widzenia i ciśnienie w oku, nawet bez dolegliwości. Osoby z cukrzycą powinny regularnie badać dno oka zgodnie z zaleceniem lekarza prowadzącego. Nie kupuj gotowych okularów do czytania jako jedynego rozwiązania – najpierw niech lekarz wzrok zbada, bo pogorszenie nie zawsze wynika z wieku.

Prosty domowy test na siatkę z kratek, oglądaną każdym okiem osobno, pomaga zauważyć zniekształcenia typowe dla chorób plamki. Jeśli linie wydają się faliste lub znikają, niech lekarz wzrok zbada bez zwlekania.

Dzieci, kierowcy i seniorzy

U dzieci pogorszenie wzroku często objawia się mrużeniem oczu, siadaniem blisko ekranu, bólami głowy czy kłopotami w szkole. Przy takich sygnałach warto jak najszybciej zbadać dziecko, bo nieskorygowana wada może prowadzić do niedowidzenia.

Kierowcy powinni zwracać uwagę na kłopoty z odczytywaniem znaków i olśnienie od świateł nocą. U seniorów pogorszenie widzenia zwiększa ryzyko upadków i utrudnia samodzielne życie. U starszej osoby lekarz wzrok bada zwykle dokładniej, sprawdzając w kierunku zaćmy, jaskry i zwyrodnienia plamki. Pamiętaj też o tym, by przy zmianie okularów dać sobie kilka dni na przyzwyczajenie się do nowych szkieł. Jeżeli po tym czasie nadal widzisz źle, wróć do gabinetu, żeby lekarz wzrok ponownie sprawdził i ocenił recepturę.

Nagła utrata widzenia – SOR lub 112

Nagłe pogorszenie lub utrata widzenia, nawet przemijające, to stan pilny. Na SOR jedź lub dzwoń pod 112, jeśli nagle przestajesz widzieć jednym okiem, widzisz zasłonę, cień lub „kurtynę” w polu widzenia, pojawia się wiele nowych mętów i błysków albo nagłe podwójne widzenie. W takich sytuacjach liczą się godziny, a szansa na uratowanie widzenia zależy od szybkiej pomocy.

Silny ból oka z zaczerwienieniem, zamazaniem obrazu, bólem głowy i nudnościami może oznaczać ostry atak jaskry. Jeśli zaburzeniom widzenia towarzyszą opadnięcie kącika ust, niedowład ręki lub zaburzenia mowy, może to być udar – dzwoń natychmiast pod 112. W tych przypadkach nie czekaj na planową wizytę, aż lekarz wzrok sprawdzi w poradni. Pilnej pomocy wymagają też urazy oka i oparzenia chemiczne – przed wyjazdem obficie przepłucz oko czystą wodą.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.