Psychiatra dziecięcy Szczecin

Psychiatra dziecięcy – kiedy zgłosić się z dzieckiem i jak wygląda wizyta

Czym zajmuje się psychiatria dzieci i młodzieży

Psychiatria dzieci i młodzieży to odrębna specjalizacja lekarska, a nie dodatek do psychiatrii dorosłych. Psychika dziecka zmienia się wraz z rozwojem, więc te same objawy mogą znaczyć coś innego u przedszkolaka, a coś innego u szesnastolatka. Psychiatra dziecięcy bierze to pod uwagę, oceniając zachowanie, emocje i funkcjonowanie młodego pacjenta w domu, szkole i wśród rówieśników. Jako lekarz może zlecić badania, postawić rozpoznanie i w razie potrzeby włączyć leczenie farmakologiczne. Tym różni się od psychologa: lekarz psychiatra dziecięcy jest lekarzem po specjalizacji, który zna też choroby ciała mogące dawać objawy psychiczne.

Do gabinetu trafiają dzieci z depresją, zaburzeniami lękowymi, zaburzeniami odżywiania, ADHD, w spektrum autyzmu, z tikami, natręctwami czy trudnościami ze snem. Często też psychiatra dziecięcy pomaga nastolatkom, którzy się samookaleczają albo mają myśli samobójcze. Nie każda wizyta kończy się diagnozą i lekami. Bywa, że lekarz psychiatra dziecięcy uspokaja rodziców i kieruje rodzinę do psychologa lub psychoterapeuty, bo właśnie taka pomoc będzie najwłaściwsza. U najmłodszych dzieci psychiatra dziecięcy ocenia także rozwój mowy i kontaktu z otoczeniem.

Kiedy warto zgłosić się z dzieckiem

Sygnałem do konsultacji jest wyraźna i utrzymująca się zmiana. Dziecko, które wcześniej chętnie spotykało się z kolegami, zamyka się w pokoju, przestaje jeść albo je w sposób, który cię niepokoi, ma kłopot z zasypianiem, często płacze lub wybucha złością. Zwróć uwagę na nagły spadek ocen, unikanie szkoły, skargi na bóle brzucha i głowy bez przyczyny somatycznej. Na konsultacji lekarz psychiatra dziecięcy oceni, czy to przejściowy kryzys, czy objaw zaburzenia wymagającego leczenia. Zdarza się, że psychiatra dziecięcy poprosi o obserwację dziecka przez kilka tygodni, zanim wyciągnie wnioski.

Nie trzeba czekać, aż problem narośnie. Im wcześniej lekarz psychiatra dziecięcy zobaczy dziecko, tym łatwiej zaplanować pomoc i zapobiec utrwaleniu trudności. Jeśli wahasz się, czy to już powód do wizyty, możesz najpierw porozmawiać z pediatrą, pedagogiem szkolnym albo psychologiem. Przy samookaleczeniach, wyraźnym chudnięciu czy wypowiedziach o śmierci nie odkładaj jednak konsultacji – tu psychiatra dziecięcy jest właściwą osobą od razu. Przy nasilonych objawach lekarz psychiatra dziecięcy może też zaproponować krótsze odstępy między wizytami.

Jak wygląda wizyta

Pierwsza wizyta trwa zwykle dłużej niż standardowa i często składa się z kilku części. Najpierw psychiatra dziecięcy rozmawia z rodzicami lub opiekunami o rozwoju dziecka, ciąży i porodzie, chorobach, sytuacji rodzinnej i tym, co obecnie niepokoi. Potem spotyka się z samym dzieckiem, a u młodszych dzieci obserwuje je w zabawie. Nastolatkowi daje zwykle możliwość rozmowy bez obecności rodziców, co sprzyja szczerości. Przy tym lekarz psychiatra dziecięcy zwraca też uwagę na to, jak dziecko zachowuje się w gabinecie i jak reaguje na rodziców.

Na koniec psychiatra dziecięcy dzieli się wstępnymi wnioskami i omawia dalsze kroki. Może zlecić badania krwi, konsultację neurologiczną albo diagnozę psychologiczną, a czasem zaproponować kolejną wizytę, żeby lepiej poznać dziecko. Jeśli rozważa leczenie farmakologiczne, wyjaśnia, czego można się po nim spodziewać, jak długo potrwa i jakie są możliwe działania niepożądane. Decyzję o leczeniu podejmujecie razem. Jeśli coś jest niejasne, lekarz psychiatra dziecięcy powinien spokojnie odpowiedzieć na każde pytanie rodzica.

Warto przygotować się do wizyty. Zabierz dokumentację medyczną, wcześniejsze opinie z poradni psychologiczno-pedagogicznej, oceny lub opinie ze szkoły i listę przyjmowanych leków. Dobrze też zapisać, kiedy pojawiły się pierwsze niepokojące objawy i co je nasila. Dzięki temu psychiatra dziecięcy szybciej zrozumie sytuację i nie będziecie musieli niczego odtwarzać z pamięci.

Rola rodziców i szkoły

Leczenie dziecka zawsze dotyczy całej rodziny. Psychiatra dziecięcy potrzebuje informacji od rodziców, ale też ich zaangażowania w realizację zaleceń. Czasem zaleca terapię rodzinną albo warsztaty umiejętności wychowawczych, co nie oznacza, że rodzice „zawinili”. Chodzi o to, żeby dziecko miało w domu jak najlepsze warunki do zdrowienia. Czasem lekarz psychiatra dziecięcy zaprasza na wizytę oboje rodziców, nawet jeśli nie mieszkają razem.

Szkoła również odgrywa ważną rolę. Za zgodą rodziców psychiatra dziecięcy może przygotować zaświadczenie lub zalecenia dla nauczycieli, na przykład dotyczące dostosowania wymagań, przerw czy formy sprawdzianów. Przy dłuższych trudnościach rodzina może ubiegać się w poradni psychologiczno-pedagogicznej o opinię lub orzeczenie, a zaświadczenie lekarskie bywa jednym z potrzebnych dokumentów. Dobra współpraca między domem, szkołą a lekarzem to często połowa sukcesu.

Młodzież ma prawo do poufności, choć do osiemnastego roku życia o leczeniu decydują przede wszystkim rodzice. Po ukończeniu szesnastu lat zgoda nastolatka na badanie i leczenie jest wymagana obok zgody rodzica. Dobry lekarz psychiatra dziecięcy wyjaśnia te zasady na początku, tak żeby i dziecko, i dorośli wiedzieli, co zostanie między lekarzem a pacjentem, a co trzeba przekazać rodzinie.

Poziomy opieki psychiatrycznej dla dzieci

System publicznej opieki nad zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży podzielony jest na trzy poziomy referencyjne. Pierwszy poziom to ośrodki środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej, gdzie pracują psycholodzy, psychoterapeuci i terapeuci środowiskowi. Nie ma tam lekarza, ale dla wielu rodzin to właśnie ten poziom okazuje się wystarczający. Gdy specjaliści uznają, że potrzebna jest ocena medyczna, pomagają skontaktować się z miejscem, w którym przyjmuje psychiatra dziecięcy.

Drugi poziom to centra zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży oraz poradnie i oddziały dzienne, w których przyjmuje lekarz psychiatra dziecięcy. Trzeci poziom stanowią ośrodki wysokospecjalistycznej, całodobowej opieki, czyli oddziały szpitalne dla dzieci i młodzieży, przeznaczone dla pacjentów w najcięższym stanie. Na każdym poziomie psychiatra dziecięcy lub inny specjalista może pokierować dalej, jeśli potrzeby dziecka się zmienią. Po wypisie z oddziału dalszą opiekę przejmuje zwykle lekarz psychiatra dziecięcy w poradni, dlatego wizytę warto umówić zawczasu.

NFZ i wizyty prywatne

Do psychiatry, także dziecięcego, w ramach NFZ nie potrzebujesz skierowania. Wystarczy zapisać dziecko do poradni, która ma umowę z funduszem. Ośrodki pierwszego poziomu również przyjmują bez skierowania. Kolejki do publicznych poradni bywają długie, dlatego zapytaj w rejestracji, czy w pilnych sprawach przewidziana jest szybsza ścieżka, i sprawdź aktualne zasady na pacjent.gov.pl. W publicznej poradni psychiatra dziecięcy prowadzi dziecko zwykle przez dłuższy czas, z regularnymi wizytami kontrolnymi.

W gabinecie prywatnym termin bywa krótszy, ale ważne jest, żeby lekarz psychiatra dziecięcy miał tytuł specjalisty w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży lub był w trakcie tej specjalizacji. Zapytaj, czy po wizycie możliwa jest kontynuacja opieki i jak umówić się na kontrolę. Upewnij się też, że psychiatra dziecięcy w danym gabinecie przyjmuje dzieci w wieku twojego dziecka, bo niektórzy lekarze pracują głównie z nastolatkami. W Szczecinie lekarzy tej specjalności jest niewielu w porównaniu z potrzebami, więc dobrze zacząć szukać terminu wcześnie, a w międzyczasie korzystać z pomocy psychologa.

Jak wybrać lekarza

Poza kwalifikacjami liczy się to, jak lekarz psychiatra dziecięcy rozmawia z dzieckiem. Czy zwraca się do niego bezpośrednio, a nie tylko do rodziców? Czy tłumaczy rzeczy językiem dostosowanym do wieku? Dziecko, które czuje się szanowane, łatwiej mówi o tym, co przeżywa. Dobrze, gdy psychiatra dziecięcy nie spieszy się i daje dziecku czas na odpowiedź. Po wizycie zapytaj je, jak się czuło, i weź tę odpowiedź na poważnie.

Zwróć też uwagę, czy lekarz psychiatra dziecięcy współpracuje z psychologami i psychoterapeutami albo potrafi wskazać, gdzie szukać takiej pomocy. Leczenie zaburzeń psychicznych u dzieci rzadko ogranicza się do samych leków. Dobry psychiatra dziecięcy ustala jasny plan kontroli, mówi, jak się z nim skontaktować w razie pogorszenia, i nie zbywa pytań rodziców. Zaufanie budowane jest stopniowo, więc daj sobie i dziecku czas na kilka spotkań.

Sytuacje, które wymagają natychmiastowej reakcji

Jeśli dziecko mówi o odebraniu sobie życia, ma plan albo próbowało zrobić sobie krzywdę, nie czekaj na planową wizytę. Dzwoń pod 112 lub jedź z nim na izbę przyjęć szpitala z oddziałem psychiatrii dzieci i młodzieży albo na SOR. Nie zostawiaj dziecka samego i usuń z jego otoczenia leki oraz ostre przedmioty. W nagłej sytuacji lekarz psychiatra dziecięcy dyżurujący w szpitalu oceni, czy potrzebna jest hospitalizacja.

Dzieci i młodzież mogą bezpłatnie dzwonić pod numer 116 111, gdzie porozmawiają z kimś, kto ich wysłucha. Dorośli, w tym rodzice w kryzysie, mogą skorzystać z numeru 116 123, a całodobowo działa Centrum Wsparcia pod 800 70 2222. Gdy najtrudniejszy moment minie, psychiatra dziecięcy wraz z zespołem pomoże ułożyć plan dalszego leczenia, żeby dziecko nie zostało bez opieki.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.