Psycholog dziecięcy Szczecin

Psycholog dziecięcy – diagnoza, wsparcie emocjonalne i współpraca ze szkołą

Czym zajmuje się psycholog dziecięcy

Praca z dziećmi wymaga innych umiejętności niż praca z dorosłymi. Mały pacjent rzadko potrafi powiedzieć wprost, co go martwi, więc swoje przeżycia pokazuje w zabawie, rysunku albo zachowaniu. Psycholog umie to odczytać i dobrać sposób rozmowy do wieku i możliwości dziecka. Zna przebieg prawidłowego rozwoju, dzięki czemu potrafi ocenić, co jest typowym etapem, a co powodem do niepokoju. Na pierwszym spotkaniu psycholog dziecięcy poświęca zwykle sporo uwagi temu, żeby dziecko poczuło się bezpiecznie.

Do psychologa przychodzą rodzice niemowląt, przedszkolaków, uczniów i nastolatków. Powody są różne: lęk przed rozstaniem, napady złości, trudności z koncentracją, wycofanie, problemy z rówieśnikami, przeżycie rozwodu rodziców czy śmierci bliskiej osoby. Czasem psycholog spotyka się z dzieckiem kilka razy, czasem prowadzi z nim dłuższą pracę. Zdarza się też, że największą pomocą okazuje się kilka konsultacji wyłącznie z rodzicami. Doświadczony psycholog wie, że zmiana w zachowaniu dorosłych często szybko przekłada się na samopoczucie dziecka.

Diagnoza rozwoju

Gdy rodziców lub nauczycieli niepokoi rozwój dziecka, pierwszym krokiem bywa diagnoza psychologiczna. Psycholog dziecięcy ocenia wtedy rozwój poznawczy, mowę, uwagę, pamięć, umiejętności społeczne i emocjonalne. Korzysta z rozmowy z rodzicami, obserwacji dziecka i wystandaryzowanych testów, które pozwalają porównać jego wyniki z rówieśnikami. U najmłodszych dzieci duża część badania przypomina zabawę. Przy dzieciach przedszkolnych psycholog bywa też pytany o gotowość szkolną, czyli o to, czy dziecko poradzi sobie w pierwszej klasie.

Diagnoza zwykle zajmuje kilka spotkań. Pojedyncza wizyta rzadko daje pełny obraz, bo dziecko może być zmęczone, onieśmielone albo po prostu mieć gorszy dzień. Na koniec psycholog omawia wyniki z rodzicami, wyjaśnia, co oznaczają, i proponuje dalsze kroki. Jeśli trzeba, przygotowuje pisemną opinię, którą można przekazać lekarzowi, przedszkolu lub szkole.

Przy podejrzeniu spektrum autyzmu czy ADHD diagnoza jest zespołowa. Psycholog dziecięcy przeprowadza badanie psychologiczne, a rozpoznanie medyczne stawia lekarz, najczęściej psychiatra dziecięcy lub neurolog dziecięcy. W takiej sytuacji dobrze, jeśli specjaliści się ze sobą porozumiewają, a rodzic nie musi być jedynym łącznikiem między nimi. Wtedy psycholog przekazuje lekarzowi wyniki badań, a lekarz łączy je z własną oceną.

Trudności emocjonalne i zachowanie

Dzieci przeżywają smutek, lęk i złość równie intensywnie jak dorośli, ale mają mniej sposobów, żeby sobie z nimi radzić. Kiedy emocje przerastają dziecko, mogą pojawić się koszmary, moczenie nocne, bóle brzucha przed szkołą, agresja wobec rodzeństwa albo nagłe wycofanie. W gabinecie psycholog pomaga dziecku nazwać to, co czuje, i nauczyć się bezpieczniejszych sposobów wyrażania emocji. Często psycholog dziecięcy pokazuje też rodzicom, jak wspierać dziecko w chwilach silnych emocji, bo to w domu rozgrywa się większość trudnych sytuacji.

U nastolatków częściej spotyka się obniżony nastrój, zaburzenia lękowe, problemy z jedzeniem czy samookaleczenia. Tu psycholog pracuje głównie przez rozmowę, szanując rosnącą potrzebę prywatności młodego człowieka. Zanim cokolwiek przekaże rodzicom, psycholog zazwyczaj uzgadnia to z nastolatkiem. Jeśli objawy są nasilone, zaproponuje konsultację u psychiatry dziecięcego. Nie jest to sygnał, że sytuacja jest beznadziejna, tylko że przyda się dodatkowa pomoc.

Terapia i praca z rodzicami

Pomoc psychologiczna dla dziecka może mieć różną formę: terapię indywidualną, zajęcia grupowe rozwijające umiejętności społeczne, terapię rodzinną albo konsultacje dla rodziców. U młodszych dzieci psycholog dziecięcy często pracuje przez zabawę, bo to naturalny język dziecka. W takiej terapii psycholog obserwuje, jakie tematy dziecko powtarza i jakie emocje przy tym okazuje. Starsze dzieci i nastolatki chętniej rozmawiają, choć i one czasem potrzebują rysunku czy gry, żeby się otworzyć.

Rodzice są ważną częścią procesu. Regularne spotkania z nimi pozwalają przenieść to, co dzieje się w gabinecie, do codziennego życia. Rzetelny psycholog nie ocenia rodziców, tylko pomaga im zrozumieć zachowanie dziecka i znaleźć sposoby reagowania, które sprawdzą się w ich rodzinie. Jednocześnie dba o poufność rozmów z dzieckiem, przekazując rodzicom to, co ważne, ale nie każde zdanie.

Zmiana nie dzieje się od razu. Przez pierwsze tygodnie zachowanie dziecka może się nawet chwilowo nasilić, bo zaczyna ono mierzyć się z trudnymi emocjami. Jeśli masz wątpliwości, czy terapia idzie w dobrą stronę, porozmawiaj o tym otwarcie – psycholog dziecięcy powinien umieć wyjaśnić, nad czym pracuje i jakie widzi postępy. Rzadko psycholog jest w stanie przewidzieć dokładną długość terapii, ale może określić, kiedy warto podsumować pierwsze efekty.

Współpraca z poradnią psychologiczno-pedagogiczną i szkołą

W wielu sprawach pierwszym miejscem pomocy jest bezpłatna poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Pracuje tam psycholog razem z pedagogami, logopedami i innymi specjalistami, a poradnia wydaje opinie i orzeczenia potrzebne w szkole. Jeśli dziecko ma już diagnozę z gabinetu prywatnego, dobrze przekazać ją do poradni, żeby nie powtarzać tych samych badań bez potrzeby. W publicznej poradni psycholog dziecięcy przyjmuje bezpłatnie, ale na wizytę trzeba się zwykle zapisać z wyprzedzeniem.

W szkołach i przedszkolach pracują psycholodzy szkolni, z którymi można porozmawiać bez zapisów i opłat. Psycholog szkolny zna środowisko klasy, obserwuje dziecko w codziennych sytuacjach i może pomóc w rozwiązywaniu konfliktów. Za zgodą rodziców psycholog prowadzący terapię w gabinecie może kontaktować się z wychowawcą lub pedagogiem, żeby wszyscy dorośli działali w tym samym kierunku.

NFZ, ośrodki środowiskowe i gabinety prywatne

Dzieci i młodzież mogą korzystać z bezpłatnej pomocy w ośrodkach środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej, czyli na pierwszym poziomie opieki psychiatrycznej. Zgłoszenie nie wymaga skierowania, a pomoc obejmuje konsultacje, diagnozę i terapię. W ośrodku psycholog pracuje w zespole z psychoterapeutami i terapeutami środowiskowymi, którzy mogą też odwiedzić rodzinę w domu lub dziecko w szkole.

W Szczecinie działają zarówno ośrodki publiczne, jak i liczne gabinety prywatne. Prywatnie łatwiej o szybki termin i wybór konkretnej osoby, ale warto upewnić się, że psycholog dziecięcy ma doświadczenie z dziećmi w wieku twojego dziecka. Praca z dwulatkiem wymaga zupełnie innych kompetencji niż rozmowa z siedemnastolatkiem. Prywatny psycholog może też zaproponować spotkania po południu, gdy dziecko jest już po lekcjach.

Jak wybrać psychologa dla dziecka

Zapytaj o wykształcenie, szkolenia z pracy z dziećmi i doświadczenie z podobnymi trudnościami. Dobry psycholog jasno opowie, jak będzie wyglądała współpraca, ile spotkań przewiduje na początek i jak będzie kontaktował się z rodzicami. Jeśli zależy ci na terapii, zapytaj, czy ma przygotowanie psychoterapeutyczne i czy korzysta z superwizji. Doświadczony psycholog dziecięcy nie będzie unikał pytań o to, jak ocenia postępy dziecka.

Obserwuj, jak dziecko reaguje na spotkania. Opór na początku jest naturalny, ale z czasem większość dzieci zaczyna chętnie przychodzić. Jeśli po kilku tygodniach dziecko wciąż wyraźnie się boi albo mówi, że czuje się w gabinecie źle, porozmawiaj o tym z psychologiem. Czasem psycholog zmieni sposób pracy, a czasem lepiej poszukać innej osoby – to w porządku.

Przygotuj dziecko do pierwszej wizyty w prosty i uczciwy sposób. Powiedz, że idziecie do kogoś, kto pomaga dzieciom, gdy jest im trudno, i że nie będzie tam zastrzyków ani badań, które bolą. Unikaj straszenia wizytą, na przykład zdaniem „jak nie będziesz grzeczny, pójdziemy do pani psycholog”. Dla dziecka psycholog powinien kojarzyć się z pomocą, a nie z karą.

Kiedy nie czekać

Gdy dziecko mówi o śmierci, krzywdzi się albo zachowuje w sposób zagrażający sobie lub innym, potrzebna jest pilna pomoc lekarska. Dzwoń pod 112 lub jedź na izbę przyjęć szpitala z oddziałem psychiatrii dzieci i młodzieży. W takiej sytuacji liczy się szybka ocena lekarza, której psycholog dziecięcy nie jest w stanie zastąpić. Może za to pomóc wcześniej wychwycić sygnały ostrzegawcze, dzięki czemu rodzice zdążą zareagować, zanim dojdzie do kryzysu.

Dziecko lub nastolatek może samodzielnie zadzwonić pod bezpłatny numer 116 111. Rodzice w kryzysie mogą skorzystać z numeru 116 123, a całodobowe Centrum Wsparcia odbiera pod 800 70 2222. Po opanowaniu kryzysu psycholog pomoże dziecku i rodzinie wrócić do równowagi i przepracować to, co się wydarzyło.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.