Usunięcie migdałków i zabiegi nosa Szczecin

Usuwanie migdałków u dzieci i dorosłych – wskazania, zabieg i rekonwalescencja

Migdałki podniebienne i trzeci migdał

Migdałki to skupiska tkanki chłonnej w gardle, które uczestniczą w odporności, zwłaszcza we wczesnym dzieciństwie. Migdałki podniebienne widać po obu stronach gardła, gdy szeroko otworzysz usta. Trzeci migdał, czyli migdałek gardłowy, leży wyżej, za nosem, i nie da się go zobaczyć bez specjalnych narzędzi. Z wiekiem migdałki zwykle się zmniejszają, a ich rola w obronie organizmu maleje. Zanim zapadnie decyzja, czy potrzebne jest usunięcie migdałków, dobrze wiedzieć, jak działają.

Gdy mówi się o zabiegu, trzeba rozróżnić, o które migdałki chodzi. U małych dzieci najczęściej usuwa się trzeci migdał, czasem razem ze zmniejszeniem migdałków podniebiennych. U starszych dzieci i dorosłych częściej wykonuje się całkowite wycięcie migdałków podniebiennych. Każde usunięcie ma inne wskazania i nieco inny przebieg rekonwalescencji.

Odporność dziecka nie ucierpi, gdy migdałki zostaną usunięte z ważnych powodów – organizm ma wiele innych miejsc z tkanką chłonną. Mimo to usunięcie migdałków nie jest zabiegiem rutynowym i rozważa się je dopiero wtedy, gdy korzyści wyraźnie przeważają.

Kiedy rozważa się zabieg

Najczęstszym powodem usunięcia trzeciego migdała jest jego przerost. Dziecko oddycha przez usta, chrapie, śpi niespokojnie, czasem ma przerwy w oddychaniu w nocy. W ciągu dnia bywa zmęczone i rozdrażnione, ma katar, który się nie kończy, mówi przez nos. Przerośnięty migdałek może też zatykać trąbki słuchowe, a to sprzyja nawracającym zapaleniom uszu i płynowi za błoną bębenkową. W takich sytuacjach usunięcie często wyraźnie poprawia sen i słuch.

Migdałki podniebienne usuwa się najczęściej z powodu nawracających angin – bakteryjnych zapaleń gardła, które powtarzają się wielokrotnie w ciągu roku mimo właściwego leczenia. Inne wskazania to ropień okołomigdałkowy, zwłaszcza nawracający, znaczny przerost utrudniający oddychanie lub połykanie, a u dorosłych także podejrzenie zmiany nowotworowej. Częste bóle gardła przy przeziębieniu nie są same w sobie wskazaniem, bo usunięcie migdałków nie jest sposobem na wszystkie infekcje. Z drugiej strony, gdy angina wraca kilka razy w roku i za każdym razem kończy się antybiotykiem, usunięcie może realnie poprawić codzienne życie.

Wskazania są szczegółowe i opierają się na liczbie udokumentowanych zakażeń w określonym czasie. Dlatego prowadź notatki: daty infekcji, objawy, wyniki wymazów, zastosowane leki. Z takim zapisem lekarz łatwiej oceni, czy usunięcie migdałków rzeczywiście ma sens.

Laryngolog i kwalifikacja

Kwalifikację przeprowadza laryngolog – u dzieci najlepiej laryngolog dziecięcy. Na NFZ do poradni otorynolaryngologicznej potrzebne jest skierowanie, zwykle od lekarza rodzinnego lub pediatry. Laryngolog ogląda gardło, nos i uszy, ocenia trzeci migdał endoskopem wprowadzanym przez nos, często bada też słuch. Jeśli uzna, że usunięcie migdałków jest wskazane, wystawia skierowanie do szpitala.

Przy podejrzeniu bezdechów sennych może być potrzebne badanie snu. Lekarz zapyta o choroby przewlekłe, alergie, skłonność do krwawień w rodzinie i przyjmowane leki. Te informacje są ważne, bo planowe usunięcie wymaga sprawnego krzepnięcia krwi i bezpiecznego znieczulenia.

Nie każda wizyta kończy się kwalifikacją. Czasem lekarz proponuje najpierw leczenie zachowawcze, na przykład przy alergii albo przy przeroście, który może się zmniejszyć z wiekiem. Dla rodzica bywa to frustrujące, ale jest rozsądne – usunięcie migdałków ma być odpowiedzią na konkretny problem, a nie na ogólne zmartwienie.

Rodzice często pytają, czy usunięcie można odłożyć do wakacji. Czasem tak, ale jeśli dziecko ma bezdechy w nocy albo gorzej słyszy, długie czekanie nie jest dobrym pomysłem.

Rodzaje zabiegów

Usunięcie trzeciego migdała, czyli adenotomia, trwa kilkanaście minut i odbywa się w znieczuleniu ogólnym. Lekarz usuwa przerośniętą tkankę przez usta, bez cięć na zewnątrz. Zabieg wykonuje się najczęściej u dzieci w wieku przedszkolnym. Nawet krótkie usunięcie migdałków wymaga jednak pełnego przygotowania, jak każda operacja.

Wycięcie migdałków podniebiennych, czyli tonsillektomia, polega na usunięciu ich w całości wraz z torebką. To większy zabieg, z bardziej bolesnym gojeniem i nieco wyższym ryzykiem krwawienia. Całkowite usunięcie stosuje się głównie przy nawracających anginach i ropniach.

Przy przeroście migdałków podniebiennych u dzieci często wykonuje się tonsillotomię – częściowe zmniejszenie migdałków, po którym zostaje ich część. Gojenie jest zwykle łagodniejsze, a ból mniejszy niż po pełnym wycięciu. Częściowe usunięcie migdałków nie sprawdza się jednak przy nawracających anginach. Lekarz dobierze rodzaj zabiegu do problemu i wieku pacjenta.

Zabiegi wykonuje się różnymi technikami – klasycznymi narzędziami chirurgicznymi, z użyciem koagulacji, lasera czy fal radiowych. Każda ma zwolenników, a wybór zależy od doświadczenia ośrodka. Ważniejsze od samej techniki jest doświadczenie zespołu, bo starannie przeprowadzone usunięcie oznacza mniej powikłań.

Przygotowanie i pobyt w szpitalu

Przed zabiegiem dziecko powinno być zdrowe, najlepiej od kilku tygodni wolne od infekcji. Jeśli tuż przed terminem pojawi się katar z gorączką czy kaszel, zadzwoń do szpitala, bo planowe usunięcie migdałków zwykle się wtedy przekłada. Zleca się podstawowe badania krwi, w tym morfologię i ocenę krzepnięcia, czasem także grupę krwi.

Do szpitala zabierz dokument tożsamości dziecka, skierowanie, wyniki badań, książeczkę zdrowia i ulubioną zabawkę. Na zabieg przychodzi się na czczo – od której godziny nie jeść i nie pić, powie personel. Rodzic może zostać z dzieckiem na oddziale i zwykle towarzyszy mu do momentu znieczulenia lub do drzwi bloku operacyjnego. Spokojne wyjaśnienie, na czym polega usunięcie migdałków, zmniejsza lęk u starszego dziecka.

Pobyt w szpitalu jest krótki. Po usunięciu samego trzeciego migdała dziecko często wraca do domu tego samego lub następnego dnia. Po wycięciu migdałków podniebiennych zostaje się zwykle dłużej, by obserwować, czy nie ma krwawienia. U dorosłych usunięcie wiąże się zazwyczaj z pobytem trwającym od jednej do kilku dób.

Pierwsze dni po zabiegu

Po wybudzeniu dziecko może być senne, marudne, czasem wymiotuje. Gardło boli, szczególnie po wycięciu migdałków podniebiennych, a ból często narasta przez pierwsze dni, zanim zacznie słabnąć. Leki przeciwbólowe podawaj regularnie, według zaleceń lekarza, a nie dopiero wtedy, gdy ból jest silny. Dla wielu rodzin usunięcie migdałków jest pierwszym zabiegiem w życiu dziecka, więc spokój dorosłych bardzo pomaga.

Na gardle w miejscu migdałków pojawia się biały lub żółtawy nalot – to normalny element gojenia, a nie infekcja. Z ust może być czuć nieprzyjemny zapach, a ból bywa promieniujący do uszu, co także jest typowe. Po całkowitym wycięciu nalot znika stopniowo w ciągu mniej więcej dwóch tygodni. Kiedy usunięcie przebiegło bez komplikacji, kolejne dni to głównie cierpliwe pilnowanie picia i odpoczynku.

Dieta w pierwszych dniach powinna być miękka, chłodna lub letnia: jogurty, kisiele, puree, zupy krem, makaron. Unikaj potraw ostrych, kwaśnych, twardych i chrupiących, jak skórki chleba czy chipsy, oraz bardzo gorących napojów. Najważniejsze jest picie – odwodnione dziecko gorzej znosi ból i wolniej się goi. Zazwyczaj usunięcie migdałków nie wymaga zdejmowania szwów, a jeśli dziecko przez wiele godzin nie chce pić, skontaktuj się z oddziałem, który prowadził zabieg.

Rekonwalescencja i powrót do przedszkola, szkoły i pracy

Po usunięciu trzeciego migdała dziecko zwykle wraca do przedszkola po kilku dniach do tygodnia. Po wycięciu migdałków podniebiennych potrzeba więcej czasu, często około dwóch tygodni, i w tym okresie lepiej unikać skupisk dzieci, basenu i intensywnego wysiłku. Planowane usunięcie dobrze zgrać z czasem, gdy ktoś dorosły może zostać z dzieckiem w domu.

Rodzicom przysługuje zasiłek opiekuńczy na czas opieki nad chorym dzieckiem, a zwolnienie wystawia lekarz. Dorośli po wycięciu migdałków podniebiennych zwykle potrzebują około dwóch tygodni zwolnienia z pracy. Jeśli usunięcie migdałków jest zaplanowane w okresie ważnych egzaminów czy wyjazdu, zastanów się, czy nie przesunąć terminu.

Efekty widać często szybko. Dziecko po adenotomii zaczyna oddychać przez nos, przestaje chrapać, lepiej śpi i bywa spokojniejsze w dzień. Po wycięciu migdałków podniebiennych anginy zwykle przestają nawracać, choć zwykłe przeziębienia zdarzają się dalej. Udane usunięcie migdałków nie chroni przed wszystkimi infekcjami, ale często wyraźnie zmniejsza ich liczbę. Na wizycie kontrolnej laryngolog oceni gojenie, a w razie potrzeby także słuch.

Zabieg u dorosłych

U dorosłych usunięcie jest wykonywane najczęściej z powodu nawracających angin, ropni okołomigdałkowych albo przewlekłego zapalenia migdałków z przykrym zapachem z ust i czopami w kryptach. Czasem wskazaniem jest jednostronne powiększenie migdałka, które wymaga wykluczenia nowotworu.

Dorośli zwykle przechodzą rekonwalescencję trudniej niż dzieci. Ból gardła bywa silny przez kilka do kilkunastu dni i utrudnia jedzenie, a ryzyko krwawienia jest nieco wyższe. Trzeba też uwzględnić leki przyjmowane na stałe, zwłaszcza przeciwkrzepliwe, które przed zabiegiem często się odstawia lub zamienia – zawsze według decyzji lekarza. Dlatego u dorosłego usunięcie migdałków wymaga dokładnej rozmowy z anestezjologiem.

Na NFZ zabiegi laryngologiczne wykonują szpitale mające umowę na takie świadczenia, zwykle z listą oczekujących. Czas oczekiwania w Szczecinie i w innych miastach regionu bywa różny, dlatego zapytaj w kilku ośrodkach. Prywatne usunięcie jest możliwe w części klinik, ale upewnij się, że placówka zapewnia pomoc w razie krwawienia także po wypisie.

Krwawienie i inne sytuacje pilne

Najważniejszym powikłaniem po wycięciu migdałków jest krwawienie. Może pojawić się w pierwszych godzinach po zabiegu, gdy pacjent jest jeszcze w szpitalu, ale też później – najczęściej między piątym a dziesiątym dniem, gdy odpadają strupy. Dlatego nawet bezproblemowe usunięcie migdałków wymaga uważnej obserwacji przez około dwa tygodnie.

Każde krwawienie z gardła po zabiegu traktuj poważnie, także niewielkie – plucie świeżą krwią, krew w ślinie, wymioty z krwią lub częste przełykanie u dziecka. Natychmiast jedź na SOR lub do szpitala, w którym przeprowadzono zabieg, a przy obfitym krwawieniu dzwoń pod 112. Nie czekaj, czy samo ustąpi, i posadź chorego lekko pochylonego do przodu, żeby krew nie spływała do gardła. Nawet gdy usunięcie było kilka dni wcześniej i wszystko szło dobrze, krwawienie wymaga oceny laryngologa.

Pilnej pomocy wymaga też wysoka gorączka utrzymująca się mimo leków, silny ból nieustępujący po lekach, odwodnienie – dziecko prawie nie pije, rzadko oddaje mocz, jest apatyczne – oraz trudności w oddychaniu. Przy wypisie zapytaj, pod jaki numer dzwonić w razie wątpliwości. Dobrze, gdy usunięcie migdałków kończy się nie tylko wypisem, ale też jasną instrukcją dla rodziny.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.