Algorytm pomagający dobrać intensywność psychoterapii depresji – badanie z Anglii

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

W Anglii osoby z depresją i lękiem często leczy się według zasady „krok po kroku”. Najpierw dostają lżejszą pomoc – krótkie spotkania i samopomoc pod okiem terapeuty. Dopiero gdy to nie wystarcza, przechodzą do dłuższej psychoterapii. Taki model oszczędza zasoby, ale część chorych traci czas na pomoc, która dla nich jest za słaba.

Badacze sprawdzili inny sposób – tzw. opiekę warstwową. Program komputerowy oparty na uczeniu maszynowym – czyli algorytm, który nauczył się na danych tysięcy wcześniejszych pacjentów – szacował, jak trudny jest dany przypadek. Osoby z gorszym przewidywanym rokowaniem od razu kierowano do intensywniejszej terapii.

Jak przeprowadzono badanie

Badanie prowadzono w czterech ośrodkach terapii psychologicznej publicznej służby zdrowia w północnej Anglii. Losowano nie pacjentów, lecz 30 terapeutów przeprowadzających wstępne rozmowy kwalifikacyjne: połowa korzystała z rekomendacji algorytmu, a połowa pracowała jak zwykle. Taki sposób losowania nazywa się klastrowym.

Łącznie objęto badaniem 951 dorosłych pacjentów (średnio 38 lat, 65% kobiet) z depresją lub zaburzeniami lękowymi. Algorytm brał pod uwagę m.in. nasilenie objawów depresji i lęku, funkcjonowanie na co dzień, cechy osobowości i sytuację zawodową. Terapeuta omawiał rekomendację z pacjentem i razem podejmowali decyzję. Głównym wynikiem była wyraźna i trwała poprawa w kwestionariuszu objawów depresji PHQ-9 na koniec leczenia.

Co wykazało

W grupie z algorytmem wyraźną poprawę objawów depresji osiągnęło 52,3% pacjentów, a w grupie leczonej standardowo – 45,1%. Różnica była istotna statystycznie.

Algorytm częściej kierował od razu do intensywnej terapii: trafiło do niej 56,9% pacjentów, wobec 29,1% w opiece standardowej. Mimo to odsetek osób przerywających leczenie był w obu grupach podobny – około 30%.

Leczenie z algorytmem kosztowało średnio o około 104,5 funta więcej na pacjenta. Autorzy ocenili je jako opłacalne w warunkach brytyjskich.

Lepsze wyniki dotyczyły depresji; w przypadku objawów lękowych różnica nie była istotna. Co ciekawe, istotną poprawę widać było u pacjentów uznanych za „standardowych”, a nie u najtrudniejszych przypadków.

Co to oznacza dla pacjenta

Badanie pokazuje, że lepsze dopasowanie intensywności terapii już na początku może zwiększyć szansę na poprawę w depresji. Jeśli szukasz pomocy, warto szczerze opowiedzieć o nasileniu objawów i o tym, jak wpływają na twoje życie – to pomaga specjaliście dobrać właściwą formę leczenia.

Opisany algorytm był narzędziem wspierającym terapeutę w angielskim systemie opieki, a nie aplikacją do samodzielnego użytku. Decyzję o sposobie leczenia depresji podejmuje się zawsze z psychiatrą lub psychoterapeutą. W razie myśli samobójczych trzeba pilnie szukać pomocy.

Ograniczenia badania

Wyniki opierały się wyłącznie na kwestionariuszach wypełnianych przez pacjentów, bez ocen niezależnych specjalistów. Większość uczestników stanowiły osoby białe, więc wyniki mogą nie przenosić się na inne grupy. Efekt mierzono na ostatniej wizycie, więc nie wiadomo, jak trwała była poprawa.

Autorzy przyznają, że korzyść mogła wynikać po prostu z tego, że więcej osób dostało intensywną terapię, a niekoniecznie z „mądrego” dopasowania. Terapeuci wiedzieli, w której grupie są. System opieki w Anglii różni się od polskiego. Dwóch autorów zgłosiło powiązania finansowe niezwiązane bezpośrednio z badaniem lub z jednym z ośrodków.

Najważniejsze w skrócie

Algorytm pomagający od razu dobrać intensywność psychoterapii wiązał się z częstszą poprawą objawów depresji niż standardowe podejście „krok po kroku”, przy umiarkowanie wyższym koszcie. Potrzebne są badania z dłuższą obserwacją i w innych systemach opieki.