Leki z grupy inhibitorów SGLT2 chronią nerki u osób z cukrzycą i bez cukrzycy

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Inhibitory SGLT2 (tzw. flozyny, np. dapagliflozyna i empagliflozyna) początkowo stosowano w cukrzycy typu 2, bo sprawiają, że nerki wydalają więcej cukru z moczem. Duże badania pokazały potem, że chronią też serce i nerki u osób z niewydolnością serca lub przewlekłą chorobą nerek.

Żadne z tych badań nie było jednak zaplanowane tak, by osobno ocenić efekt u osób bez cukrzycy. Międzynarodowy zespół badaczy pod kierunkiem Uniwersytetu Oksfordzkiego połączył wyniki wszystkich dużych badań, by to sprawdzić.

Jak przeprowadzono badanie

To przegląd systematyczny z metaanalizą – czyli uporządkowane wyszukanie wszystkich badań spełniających ustalone warunki i połączenie ich wyników. Włączono badania z podwójnie ślepą próbą (ani chorzy, ani lekarze nie wiedzieli, kto dostaje lek, a kto placebo), z udziałem co najmniej 500 dorosłych w każdej grupie i trwające co najmniej pół roku.

Znaleziono 13 badań z udziałem 90 409 osób. Około 83% miało cukrzycę (prawie wyłącznie typu 2), a 15 605 osób jej nie miało. Postęp choroby nerek zdefiniowano jednolicie – m.in. jako trwały spadek wskaźnika przesączania kłębuszkowego (eGFR, miary wydolności nerek) o co najmniej połowę, konieczność dializ lub przeszczepu albo zgon z powodu niewydolności nerek.

Co wykazało

W porównaniu z placebo inhibitory SGLT2 zmniejszały ryzyko postępu choroby nerek o 37%, ryzyko ostrego uszkodzenia nerek o 23%, a ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego lub hospitalizacji z powodu niewydolności serca również o 23%. Efekty były podobne u osób z cukrzycą i bez niej, niezależnie od przyczyny choroby nerek i od wyjściowej wydolności nerek.

Leki zmniejszały też ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych, ale nie wykazano istotnego wpływu na zgony z innych przyczyn. Autorzy szacują, że leczenie 1000 osób z przewlekłą chorobą nerek przez rok zapobiega około 11 przypadkom postępu choroby u osób z cukrzycą i około 15 u osób bez cukrzycy.

Z działań niepożądanych u osób z cukrzycą częściej występowała kwasica ketonowa – groźne zaburzenie przemiany materii – choć była rzadka. U osób bez cukrzycy odnotowano tylko jeden taki przypadek. Zwiększone ryzyko amputacji w obrębie kończyn dolnych zaobserwowano w jednym badaniu, ale nie potwierdziło się w pozostałych 12. Według autorów korzyści wyraźnie przeważały nad ryzykiem.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli masz przewlekłą chorobę nerek lub niewydolność serca, ta praca pokazuje, że leki z tej grupy mogą spowalniać uszkadzanie nerek także wtedy, gdy nie chorujesz na cukrzycę. Czy taki lek jest dla ciebie odpowiedni, zależy jednak od wielu czynników, m.in. wydolności nerek, innych chorób i przyjmowanych leków. Taką decyzję podejmuje lekarz – nefrolog, kardiolog lub internista. Nie zaczynaj ani nie przerywaj leczenia samodzielnie.

Ograniczenia badania

Wśród osób z chorobą nerek bez cukrzycy było mało zgonów sercowo-naczyniowych i hospitalizacji z powodu niewydolności serca, więc te wyniki są mniej pewne. W większości badań ostre uszkodzenie nerek nie było weryfikowane przez niezależnych ekspertów. Autorzy mieli dostęp do danych zbiorczych, a nie do danych poszczególnych pacjentów. Nie wiadomo, jak leki działają u osób dializowanych, po przeszczepie nerki, z wielotorbielowatością nerek czy z cukrzycą typu 1.

Sama metaanaliza nie była finansowana przez przemysł, ale wszystkie włączone badania finansowali producenci leków. Wielu autorów zgłosiło powiązania z firmami farmaceutycznymi, w tym z producentami tych leków, a dwóch było pracownikami jednego z nich.

Najważniejsze w skrócie

Na podstawie danych od ponad 90 tysięcy osób inhibitory SGLT2 zmniejszały ryzyko postępu choroby nerek o 37% i ostrego uszkodzenia nerek o 23%, podobnie u osób z cukrzycą i bez niej. Autorzy uznają je za ważny element leczenia przewlekłej choroby nerek.