Domowy test moczu na albuminę wykrywa ukrytą chorobę nerek u osób z grupy ryzyka – badanie z Holandii

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Przewlekła choroba nerek dotyczy ponad 10% dorosłych, a na początku zwykle nie daje objawów. Do jej rozpoznania służą dwa badania laboratoryjne: eGFR, obliczany z kreatyniny we krwi, który pokazuje, jak dobrze nerki filtrują krew, oraz wskaźnik albumina/kreatynina w moczu (ACR), który pokazuje, czy nerki przepuszczają do moczu białko – albuminę. Albuminuria jest wczesnym sygnałem uszkodzenia nerek i zwiększonego ryzyka chorób serca.

Wytyczne zalecają regularne badanie albuminy w moczu u osób z cukrzycą, nadciśnieniem czy chorobami serca. W praktyce wykonuje się je jednak rzadko. Badacze z Uniwersytetu w Groningen sprawdzili, czy pomóc może zestaw do samodzielnego pobrania moczu w domu, wysyłany przez przychodnię lub aptekę.

Jak przeprowadzono badanie

Badanie SALINE prowadzono w latach 2021–2024 w 10 przychodniach lekarzy rodzinnych i 5 aptekach w różnych częściach Holandii. Losowo wybrano osoby w wieku 45–80 lat z cukrzycą, nadciśnieniem, chorobą serca, zaburzeniami lipidów lub otyłością. Otrzymały one pocztą zestaw do pobrania porannego moczu i odesłały próbkę do laboratorium.

Za podwyższony uznawano ACR równy lub wyższy niż 3 mg/mmol (około 30 mg/g). Wynik trzeba było potwierdzić drugim badaniem. Osoby z potwierdzoną albuminurią zapraszano na dokładniejsze badania: pomiar ciśnienia, HbA1c i kreatyniny z krwi, a wyniki przekazywano lekarzowi rodzinnemu.

Co wykazało

Już przed rozpoczęciem badania okazało się, że prawie 39% osób z grupy ryzyka w przychodniach nie miało oznaczonej albuminy w moczu w ciągu ostatnich 18 miesięcy.

Na zaproszenie z przychodni odpowiedziało 40,1% osób, a z apteki tylko 21,8%. Podwyższoną albuminurię potwierdzono u 8,7% uczestników z przychodni i u 6,0% z aptek. U około 41% osób z przychodni był to wynik wcześniej nieznany.

Wśród 115 osób z przychodni, które przeszły dokładniejsze badania, u 88,7% znaleziono co najmniej jeden nowo rozpoznany czynnik ryzyka albo znany, ale źle kontrolowany. Najczęściej było to nadciśnienie – nowo rozpoznane u około 21%, a niewyrównane u 57%. U około 21% po raz pierwszy stwierdzono obniżony eGFR (poniżej 60), a u 25% stan przedcukrzycowy. Tylko połowa skierowanych zgłosiła się potem do lekarza, a u 44% z nich zmieniono leczenie.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli masz cukrzycę, nadciśnienie lub chorobę serca, zapytaj lekarza, kiedy ostatnio badano ci albuminę w moczu (wskaźnik albumina/kreatynina). To proste i tanie badanie, które pozwala wcześnie wykryć uszkodzenie nerek. Sama kreatynina i eGFR nie wystarczą, bo na wczesnym etapie mogą być jeszcze prawidłowe.

Jeśli wynik jest podwyższony, nie zostawiaj go bez reakcji – umów się na wizytę. Lekarz zwykle powtarza badanie, sprawdza ciśnienie i cukier, a w razie potrzeby rozważa leczenie chroniące nerki i serce. Decyzje o lekach podejmuje się zawsze wspólnie z lekarzem.

Ograniczenia badania

Na zaproszenie odpowiedziała mniej niż połowa osób, częściej lepiej sytuowanych, więc wyniki mogą nie dotyczyć wszystkich pacjentów. Nie zbierano danych o osobach, które nie wzięły udziału. Historia chorób opierała się częściowo na samoocenie uczestników. Nie było grupy porównawczej, więc nie wiadomo, czy taki program poprawia zdrowie w dłuższym czasie. Badanie przeprowadzono w holenderskim systemie opieki zdrowotnej. Sfinansowała je firma AstraZeneca, a kilku autorów zgłosiło współpracę z firmami farmaceutycznymi.

Najważniejsze w skrócie

Badanie albuminy w moczu u osób z grupy ryzyka jest często pomijane. Domowy test wysyłany przez przychodnię pozwolił wykryć nieznaną albuminurię i wiele niewyrównanych czynników ryzyka, ale wymaga lepszego dalszego postępowania po wykryciu.