Jak bardzo wynik CRP może się zmieniać u tej samej osoby

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

CRP, czyli białko C-reaktywne, to jedno z najczęściej zlecanych badań krwi. Jego stężenie rośnie przy stanach zapalnych i infekcjach. Lekarze używają go np. przy decyzji o antybiotyku w zapaleniu oskrzeli czy płuc oraz przy kontroli chorób zapalnych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów lub choroba Leśniowskiego-Crohna.

Każdy wynik badania krwi waha się jednak z dnia na dzień – z powodu zmian w organizmie, przygotowania do badania czy niedokładności pomiaru. Dotychczasowe dane o tym, jak bardzo zmienia się CRP u tej samej osoby, pochodziły głównie z małych badań w idealnych warunkach. Badacze z Uniwersytetu w Birmingham sprawdzili to na danych z codziennej praktyki.

Jak przeprowadzono badanie

Było to badanie kohortowe retrospektywne, czyli analiza danych zebranych wcześniej w dokumentacji medycznej. Wykorzystano bazę elektronicznych kartotek z 832 brytyjskich przychodni. Do analizy włączono 472 811 osób, które miały co najmniej cztery wyniki CRP. Mediana wieku przy pierwszym pomiarze wynosiła 68 lat, a typowa osoba miała 10 pomiarów rozłożonych na kilka lat.

Zmienność wyników opisano tzw. współczynnikiem zmienności – im jest wyższy, tym bardziej kolejne wyniki tej samej osoby różnią się od siebie. Sprawdzono też, jak zmienność zależy od wieku, płci, chorób i typowego poziomu CRP u danej osoby.

Co wykazało

Współczynnik zmienności CRP wyniósł 1,6 – prawie czterokrotnie więcej niż typowa wartość 0,41 podawana we wcześniejszych badaniach. Zmienność rosła wyraźnie u osób, u których CRP zwykle przekraczało około 10 mg/l, czyli u osób z bardziej nasiloną chorobą. Była też większa u kobiet, u osób z niższą masą ciała oraz przy chorobach takich jak przewlekła obturacyjna choroba płuc, niewydolność serca, przewlekła choroba nerek czy nowotwór.

Autorzy pokazali praktyczne skutki. Jeśli prawdziwe, średnie CRP pacjenta wynosi 60 mg/l, to zgodnie z obliczeniami istnieje 34% szans, że pojedynczy pomiar da 20 mg/l lub mniej, i 15% szans, że da 100 mg/l lub więcej. Według brytyjskich zaleceń przy infekcji dolnych dróg oddechowych te dwa wyniki prowadzą do zupełnie innych decyzji o antybiotyku.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeden wynik CRP to tylko migawka. Jeśli twój wynik jest nieco powyżej normy, a czujesz się dobrze, lekarz może zalecić powtórzenie badania zamiast od razu wyciągać wnioski. Przy chorobach przewlekłych bardziej miarodajny jest trend z kilku pomiarów niż pojedyncza liczba.

Badanie laboratoryjne CRP jest cenne, ale zawsze ocenia się je razem z objawami i badaniem lekarskim. Jeśli wyniki budzą twoje wątpliwości, porozmawiaj o nich z lekarzem – nie zmieniaj samodzielnie leczenia na podstawie pojedynczego wyniku.

Ograniczenia badania

Dane pochodzą z codziennej praktyki, więc nie da się oddzielić naturalnych wahań CRP od rzeczywistych zmian choroby, np. infekcji, która się rozwinęła lub ustąpiła, czy zmiany leczenia. Osoby z cięższymi chorobami częściej mają badania, co mogło zawyżyć zmienność – autorzy traktują swój wynik jako górne oszacowanie. Brakowało danych o pochodzeniu etnicznym u połowy badanych. Badanie dotyczyło brytyjskich przychodni i osób w większości starszych. Praca nie miała zewnętrznego finansowania.

Najważniejsze w skrócie

W codziennej praktyce wyniki CRP tej samej osoby wahają się bardzo mocno, zwłaszcza przy wyższych wartościach. Autorzy apelują, by lekarze i twórcy wytycznych brali to pod uwagę i w razie wątpliwości powtarzali badanie.