Biotyna z suplementów może zafałszować wyniki badań hormonów – dlaczego tak się dzieje

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Wiele badań laboratoryjnych krwi – m.in. TSH, FT4, testosteronu, kortyzolu, witaminy D czy troponiny sercowej – wykonuje się metodą immunochemiczną. W takim teście przeciwciała wychwytują badaną substancję, a do jej „przyczepienia” w aparacie często wykorzystuje się bardzo silne połączenie biotyny (witaminy B7, nazywanej też witaminą H) z białkiem streptawidyną.

Problem pojawia się, gdy we krwi pacjenta jest dużo biotyny z suplementów. Biotyna jest reklamowana jako środek na włosy, skórę i paznokcie, a jej sprzedaż w USA wzrosła w latach 2014–2018 o 58%. Autorzy z New York Medical College w USA opisali, jak powstaje ten rodzaj zakłócenia i jak laboratoria oraz producenci próbują mu zapobiegać.

Jak przeprowadzono badanie

Był to przegląd narracyjny, czyli opisowe podsumowanie literatury, bez systematycznego wyszukiwania i bez łączenia wyników w obliczeniach. Duża część pracy omawia budowę testów laboratoryjnych i historię wykorzystania biotyny w diagnostyce. Dla pacjenta najważniejsze są rozdziały o tym, jak biotyna zakłóca wyniki, jak często to się zdarza i jak temu zapobiegać.

Co wykazało

Nadmiar biotyny zajmuje w teście miejsca, które powinny posłużyć do wychwycenia badanej substancji. W zależności od budowy testu wynik wychodzi wtedy fałszywie niski albo fałszywie wysoki. Opisano przypadki błędnego rozpoznania zatrucia witaminą D, nadmiaru męskich hormonów, guza wydzielającego testosteron i nadczynności kory nadnerczy u osób przyjmujących duże ilości biotyny. W cytowanym doświadczeniu dodanie biotyny do próbek krwi obniżało wynik troponiny sercowej nawet o 98%, co w praktyce mogłoby utrudnić rozpoznanie zawału.

Według zestawienia przytoczonego przez autorów żaden z ocenianych testów hormonów płciowych i tarczycy nie spełniał zalecanego przez amerykański urząd FDA progu odporności na biotynę. FDA dwukrotnie, w 2017 i 2019 roku, ostrzegała lekarzy i pacjentów przed tym problemem. Odsetek osób z wysokim stężeniem biotyny różnił się między krajami: w jednym badaniu na izbie przyjęć w USA dotyczył 7,4% próbek, w Australii 0,8%, a w Holandii 0,2%.

Najprostszym sposobem zapobiegania jest przerwa w przyjmowaniu biotyny przed pobraniem krwi. Biotyna szybko wchłania się i wydala z moczem. W cytowanym badaniu z udziałem 54 zdrowych ochotników jej stężenie spadało do niskiego poziomu w czasie od 1,5 do 73 godzin, zależnie od osoby i przyjmowanej ilości. Laboratoria mogą też usunąć biotynę z próbki, rozcieńczyć ją lub powtórzyć badanie innym aparatem, a producenci przebudowują testy, by były bardziej odporne.

Autorzy zaznaczają, że u zdrowych osób nie ma mocnych dowodów, by suplementy biotyny poprawiały stan włosów. Niedobór biotyny przy zwykłej diecie zdarza się bardzo rzadko, bo zawierają ją m.in. jaja, mięso, zboża i zielone warzywa.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli przyjmujesz biotynę albo preparaty witaminowe na włosy, skórę i paznokcie, sprawdź na etykiecie, czy ją zawierają, i powiedz o tym lekarzowi oraz osobie pobierającej krew. Dotyczy to zwłaszcza badań tarczycy, hormonów płciowych, kortyzolu i witaminy D. Wynik, który nie pasuje do samopoczucia lub objawów, może być efektem zakłócenia, a nie choroby.

Ile wcześniej odstawić suplement przed badaniem, ustal z lekarzem lub laboratorium – zależy to m.in. od przyjmowanej ilości i od rodzaju testu. Jeśli biotynę przepisał lekarz z powodu choroby, nie odstawiaj jej samodzielnie.

Ograniczenia badania

To przegląd opisowy, w dużej części techniczny, oparty na wyborze literatury przez autorów. Nie podaje, jak często biotyna prowadzi do błędnych rozpoznań w praktyce – dane o częstości stosowania wysokich dawek pochodzą z pojedynczych badań w kilku krajach i nie muszą odpowiadać sytuacji w Polsce. Odporność testów na biotynę różni się między producentami i stale się zmienia, więc część opisanych problemów mogła zostać już rozwiązana w nowszych wersjach testów.

Najważniejsze w skrócie

Duże ilości biotyny z suplementów mogą fałszywie zawyżać lub zaniżać wyniki wielu badań hormonów i innych testów krwi. Przed badaniem warto poinformować lekarza o wszystkich suplementach i ustalić, czy zrobić przerwę w ich przyjmowaniu.