Laser czy estrogen dopochwowy? Porównanie leczenia suchości pochwy po menopauzie

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Po menopauzie spada poziom estrogenów, co u 40–60% kobiet prowadzi do tzw. zespołu moczowo-płciowego menopauzy. Objawia się on m.in. suchością, pieczeniem i swędzeniem pochwy, bólem przy współżyciu oraz dolegliwościami przy oddawaniu moczu. Skutecznym leczeniem jest estrogen podawany dopochwowo, ale nie każda kobieta może lub chce go stosować – na przykład ostrożność zaleca się u kobiet po nowotworach zależnych od estrogenów.

Alternatywą ma być zabieg laserem CO2 (dwutlenku węglowego), który wywołuje drobne mikrourazy błony śluzowej i ma pobudzać jej odbudowę. Autorzy chcieli sprawdzić, czy laser daje podobną poprawę jak estrogen dopochwowy.

Jak przeprowadzono badanie

Był to przegląd systematyczny z metaanalizą – czyli połączeniem wyników wielu badań w jedną wspólną analizę. Autorzy przeszukali trzy duże bazy medyczne do kwietnia 2022 roku, bez ograniczeń językowych. Uwzględnili tylko badania z losowym przydziałem, w których bezpośrednio porównywano laser z estrogenem dopochwowym.

Znaleźli sześć takich badań, obejmujących łącznie 270 kobiet: 135 leczonych laserem i 135 estrogenem. Średni wiek uczestniczek wynosił od 54,6 do 61,0 lat, a badania prowadzono w Brazylii, Iranie i USA. Cztery badania miały dane pozwalające na wspólne przeliczenie. Oceniano nasilenie objawów zgłaszanych przez pacjentki, stan błony śluzowej pochwy w badaniu lekarskim, wpływ estrogenów na komórki nabłonka oraz jakość życia seksualnego.

Co wykazało

W obu grupach objawy wyraźnie się zmniejszyły. Na skali nasilenia dolegliwości od 0 do 10 punktów wynik spadł średnio o 3,64 punktu po laserze i o 3,09 punktu po estrogenie. Różnica między metodami była bardzo mała i nieistotna statystycznie, czyli mogła wynikać z przypadku.

Podobnie nie stwierdzono istotnych różnic w ocenie stanu pochwy przez lekarza, w ocenie funkcji seksualnych ani w dolegliwościach ze strony pęcherza moczowego. Jedyną wyraźniejszą różnicą był tzw. wskaźnik dojrzałości nabłonka pochwy – poprawił się on istotnie tylko w grupie leczonej estrogenem, co jest zgodne z tym, że estrogen bezpośrednio wpływa na komórki nabłonka.

Co to oznacza dla pacjentki

Jeśli masz dokuczliwą suchość pochwy lub ból przy współżyciu po menopauzie, ta analiza sugeruje, że laser CO2 może dawać w ciągu kilku miesięcy podobną ulgę jak estrogen dopochwowy. Nie oznacza to jednak, że obie metody są równoważne ani że laser jest odpowiedni dla każdej kobiety.

Autorzy wyraźnie zaznaczają, że w badaniach nie uczestniczyły kobiety z przeciwwskazaniami do estrogenów, więc nie wiadomo, jak laser działa właśnie u nich. Laser to zabieg, który może wiązać się z powikłaniami, a amerykańskie towarzystwo menopauzy i amerykański urząd ds. leków nie rekomendowały go w tym wskazaniu z powodu zbyt małej liczby dowodów. Wybór leczenia warto omówić z ginekologiem, biorąc pod uwagę historię chorób i przeciwwskazania.

Ograniczenia badania

Badań było mało, a grupy niewielkie. Obserwacja trwała najwyżej 6 miesięcy, więc nie wiadomo nic o efektach i bezpieczeństwie w dłuższym czasie. Większość badań nie była zaślepiona – pacjentki i lekarze wiedzieli, kto jaką metodę otrzymał, co mogło wpływać na oceny. Autorzy podkreślają też, że brak istotnej różnicy nie dowodzi, że laser jest równie skuteczny jak estrogen, bo tego nie testowano wprost. Autorzy nie zgłosili konfliktu interesów.

Najważniejsze w skrócie

W sześciu niewielkich badaniach laser CO2 i estrogen dopochwowy wiązały się z podobną poprawą objawów zespołu moczowo-płciowego menopauzy w okresie do pół roku. Potrzebne są dłuższe i większe badania, zwłaszcza u kobiet, które nie mogą stosować estrogenów.