Paski do badania moczu w ciąży – jak często mylą się przy podejrzeniu zakażenia

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Zakażenie układu moczowego to najczęstsza infekcja w ciąży. Ponieważ może zwiększać ryzyko porodu przedwczesnego, lekarze leczą je szybko. Kłopot w tym, że wiele objawów ciąży – częste oddawanie moczu czy ból podbrzusza – przypomina objawy zakażenia. Dlatego kobiety w ciąży są często badane w tym kierunku.

Pierwszym badaniem bywa zwykle pasek testowy zanurzany w moczu, czyli szybka część badania ogólnego moczu. Pasek pokazuje m.in. leukocyty (esterazę leukocytów – enzym białych krwinek) i azotyny (substancje wytwarzane przez część bakterii). Wynik jest po kilku minutach. Dokładniejszy jest posiew moczu – badanie laboratoryjne, w którym hoduje się bakterie – ale na jego wynik czeka się kilka dni. Autorzy sprawdzili, jak trafne są paski w codziennej praktyce szpitalnej.

Jak przeprowadzono badanie

Było to badanie retrospektywne, czyli oparte na danych już zapisanych w dokumentacji. Objęło kobiety w ciąży leczone w dwóch szpitalach akademickich w Amsterdamie w latach 2017–2021. Badacze zestawili wynik paska z wynikiem posiewu moczu wykonanego w ciągu 24 godzin. Za zakażenie uznawano posiew z co najmniej 100 tysiącami jednostek tworzących kolonie bakterii w mililitrze moczu.

Przeanalizowano 718 próbek z wynikiem leukocytów na pasku, z czego 337 miało też wynik azotynów. Osobno sprawdzono, ile kobiet, którym przepisano nitrofurantoinę (antybiotyk stosowany w Holandii tylko przy zakażeniu moczu), miało rzeczywiście dodatni posiew.

Co wykazało

Dodatni posiew miało tylko 6,8% próbek. Oznacza to, że większość kobiet badanych z powodu podejrzenia zakażenia wcale go nie miała.

Leukocyty na pasku wykrywały około trzech czwartych zakażeń (czułość 75,5%), ale bardzo często były dodatnie u kobiet bez zakażenia – swoistość wyniosła tylko 40,4%. Azotyny wypadły nieco lepiej: czułość 72,0% i swoistość 73,4%. Gdy za dodatni wynik uznawano obecność przynajmniej jednego z tych dwóch parametrów, test wykrywał 92% zakażeń, ale fałszywych alarmów było jeszcze więcej. Gdy oba były dodatnie, fałszywych alarmów było mniej, lecz test przeoczał prawie połowę zakażeń.

Spośród kobiet, które dostały nitrofurantoinę i miały w tym czasie wykonany posiew, dodatni wynik posiewu miało tylko 16,8%. Autorzy uważają, że część kobiet mogła dostać antybiotyk niepotrzebnie. Wyjaśniają też, że w ciąży leukocyty w moczu mogą pojawiać się naturalnie, a nie wszystkie bakterie wytwarzają azotyny – np. paciorkowce grupy B ich nie tworzą.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli jesteś w ciąży i pasek do moczu wyszedł „nieprawidłowo”, nie musi to jeszcze oznaczać zakażenia. Pasek jest szybki, ale w ciąży często się myli. Pewniejszą informację daje posiew moczu, dlatego warto oddać mocz na posiew, zanim zacznie się antybiotyk, jeśli lekarz tak zdecyduje.

Ważne jest prawidłowe pobranie moczu: ze środkowego strumienia, po umyciu okolicy cewki moczowej. Decyzję, czy leczyć od razu, czy poczekać na posiew, zawsze podejmuje lekarz lub położna – przy wyraźnych objawach albo gorączce leczenie może być potrzebne natychmiast. Nie należy samodzielnie przyjmować ani odstawiać antybiotyków.

Ograniczenia badania

Dane pochodziły tylko z dwóch szpitali akademickich, w których mogło być więcej ciąż wysokiego ryzyka, więc wyników nie można wprost przenieść na przychodnie i gabinety położnych. Z powodu ochrony prywatności badacze nie mieli informacji o objawach, wieku ani tygodniu ciąży. Zakładali, że badania wykonywano z powodu podejrzenia zakażenia, a nie przesiewowo, ale nie mogli tego potwierdzić. Nie wszystkie próbki miały wynik azotynów, a analiza leczenia dotyczyła tylko jednego antybiotyku.

Najważniejsze w skrócie

W tej holenderskiej analizie paski do moczu u kobiet w ciąży często wskazywały zakażenie, którego posiew nie potwierdzał. Wynik paska warto traktować jako wstępną wskazówkę, a o leczeniu decydować z uwzględnieniem objawów i posiewu moczu.