Wysiłkowe nietrzymanie moczu u kobiet – ćwiczenia mięśni dna miednicy czy taśma? 12 lat obserwacji

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Wysiłkowe nietrzymanie moczu to mimowolne popuszczanie moczu przy kaszlu, kichaniu, śmiechu czy wysiłku fizycznym. Dotyczy milionów kobiet i wyraźnie pogarsza jakość życia. Dwie podstawowe metody leczenia to trening mięśni dna miednicy z fizjoterapeutą oraz operacja założenia taśmy podcewkowej – cienkiej siateczki podtrzymującej cewkę moczową.

W holenderskim badaniu PORTRET kobiety z umiarkowanym lub ciężkim nietrzymaniem moczu losowo przydzielono do fizjoterapii albo do operacji. Po roku lepsze wyniki miały kobiety operowane. Autorzy tej pracy sprawdzili, jak wyglądała sytuacja tych samych kobiet po około 12 latach.

Jak przeprowadzono badanie

Była to obserwacja długoterminowa uczestniczek wcześniejszego badania z losowym przydziałem. W latach 2020–2023 do 386 kobiet wysłano pocztą ankietę z uznanymi kwestionariuszami. Odpowiedziało 184 z nich, czyli 47,7%. Średni czas od rozpoczęcia leczenia wyniósł 11,9 roku.

Głównym wynikiem była subiektywna poprawa, czyli odpowiedź „znacznie lepiej” lub „bardzo znacznie lepiej” na pytanie o zmianę dolegliwości. Pytano też o wyleczenie, nasilenie objawów, inne dolegliwości ze strony pęcherza i ponowne operacje. Ponieważ bardzo wiele kobiet zmieniło metodę leczenia, autorzy porównali nie tylko grupy według pierwotnego losowania, ale też – w dodatkowej analizie – kobiety operowane od razu, operowane po fizjoterapii i leczone wyłącznie fizjoterapią.

Co wykazało

Spośród kobiet, które zaczęły od fizjoterapii i odpowiedziały na ankietę, aż 86,9% przeszło później na operację. Wyłącznie ćwiczyło tylko 11 z nich. Przy porównaniu grup według pierwotnego losowania wśród kobiet, które odpowiedziały, nie było istotnych różnic – co autorzy tłumaczą właśnie tym masowym przechodzeniem do operacji.

W dodatkowej analizie kobiety po operacji – zarówno od razu, jak i po wcześniejszej fizjoterapii – znacznie częściej zgłaszały wyraźną poprawę niż kobiety leczone tylko ćwiczeniami. Różnica wynosiła około 50 punktów procentowych. Częściej też uważały się za wyleczone i oceniały objawy jako łagodniejsze. Wcześniejsza fizjoterapia nie poprawiała wyników samej operacji. Ponowną operację w obrębie układu moczowo-płciowego zgłosiło 4,6% kobiet z taśmą, głównie z powodu powikłań. Nie stwierdzono częstszych objawów pęcherza nadreaktywnego po operacji.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli masz umiarkowane lub ciężkie wysiłkowe nietrzymanie moczu, to badanie sugeruje, że operacja założenia taśmy daje u wielu kobiet trwałą poprawę, a ponowne operacje są rzadkie. Ćwiczenia mięśni dna miednicy pozostają bezpieczną metodą, ale w tej grupie kobiet często nie wystarczały na dłuższą metę.

Wybór metody leczenia warto omówić z urologiem lub ginekologiem, biorąc pod uwagę nasilenie objawów, stan zdrowia, plany dotyczące ciąży i własne preferencje. Wyniki nie dotyczą łagodnego nietrzymania moczu, w którym ćwiczenia są zwykle pierwszym krokiem.

Ograniczenia badania

Odpowiedziała mniej niż połowa kobiet, więc wyniki mogą nie odzwierciedlać sytuacji wszystkich uczestniczek. Analiza z podziałem na trzy grupy nie wynikała już z losowania, a grupa leczona tylko ćwiczeniami była bardzo mała – kobiety, którym ćwiczenia pomagały, mogły różnić się od tych, które wybrały operację. Nie wiadomo, czy kobiety latami regularnie ćwiczyły. Wszystkie wyniki opierają się na ankietach, bez badania lekarskiego. Do badania mogły się zgłaszać częściej kobiety nastawione na operację. Autorzy zadeklarowali brak konfliktu interesów i brak finansowania tej obserwacji.

Najważniejsze w skrócie

Po 12 latach większość kobiet z umiarkowanym lub ciężkim wysiłkowym nietrzymaniem moczu, które zaczęły od ćwiczeń, przeszła na operację założenia taśmy. Kobiety po operacji znacznie częściej zgłaszały trwałą poprawę niż te leczone tylko fizjoterapią, a ponowne operacje były rzadkie.