Dom opieki Szczecin

Dom opieki i DPS – jak wybrać miejsce dla bliskiej osoby

Kiedy rodzina myśli o domu opieki

Zwykle zaczyna się od drobiazgów. Mama zapomina wyłączyć gaz, tata przewraca się w łazience, coraz trudniej mu zrobić zakupy. Potem dochodzi choroba, po której starsza osoba nie wraca już do dawnej sprawności, a rodzina dzieli czas między pracę, własne dzieci i dyżury przy łóżku. W pewnym momencie pojawia się pytanie, czy dom seniora nie byłby lepszym rozwiązaniem. To decyzja, która rzadko zapada szybko i prawie zawsze wiąże się z mieszanymi uczuciami. Pomaga myśl, że dom opieki nie musi oznaczać zerwania więzi – wielu seniorów ma tam więcej rozmów i ruchu niż w pustym mieszkaniu.

Placówki całodobowej opieki przyjmują osoby starsze, przewlekle chore i niepełnosprawne, które nie mogą bezpiecznie mieszkać same. Dom seniora zapewnia mieszkańcom pokój, wyżywienie, pomoc przy myciu, ubieraniu i jedzeniu, podawanie leków, a także towarzystwo i zajęcia. Nie jest szpitalem ani zakładem leczniczym – lekarz zwykle przychodzi na wizyty, a mieszkańcy pozostają pod opieką swojego lekarza rodzinnego. Dobrze prowadzony dom seniora pozwala starszej osobie żyć spokojnie i bezpiecznie, a rodzinie odzyskać siły.

Prywatny dom opieki a DPS

W Polsce działają dwa główne rodzaje takich placówek. Domy pomocy społecznej, czyli DPS-y, prowadzą lub zlecają samorządy, a miejsce przydziela się decyzją administracyjną. Prywatny dom opieki prowadzi firma, fundacja lub osoba prywatna, a pobyt opiera się na umowie i jest w całości płatny. W prywatnej placówce zwykle szybciej znajdzie się wolne miejsce, ale koszt ponosi mieszkaniec lub rodzina. Rodziny szukające miejsca od zaraz często wybierają właśnie taki dom seniora. Każdy dom seniora musi jednak spełniać te same podstawowe wymagania dotyczące opieki i bezpieczeństwa.

Prywatna placówka zapewniająca całodobową opiekę osobom starszym, niepełnosprawnym lub przewlekle chorym musi mieć zezwolenie wojewody i być wpisana do rejestru, który wojewoda prowadzi. Zanim podpiszesz umowę, sprawdź, czy wybrany dom opieki figuruje w tym rejestrze – w województwie zachodniopomorskim prowadzi go urząd wojewódzki w Szczecinie. Wojewoda kontroluje takie placówki i może cofnąć zezwolenie. Brak wpisu powinien być dla ciebie sygnałem ostrzegawczym, niezależnie od tego, jak ładnie wygląda strona internetowa.

Jak trafić do DPS

Postępowanie zaczyna się w ośrodku pomocy społecznej właściwym dla miejsca zamieszkania – w Szczecinie jest to Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie. Składa się wniosek, a pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy, zwykle w domu osoby starszej. Potrzebne jest zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, dokumenty o dochodach i zgoda samej osoby na zamieszkanie w DPS. Ośrodek wydaje decyzję o skierowaniu, a następnie wskazany zostaje konkretny dom. Na miejsce często się czeka, czasem wiele miesięcy, dlatego na ten okres niektóre rodziny wybierają prywatny dom seniora.

Mieszkaniec płaci za pobyt nie więcej niż 70 procent swojego dochodu. Jeśli to nie pokrywa kosztu utrzymania w danym domu, różnicę mogą dopłacać małżonek, dzieci lub inni krewni – w zależności od ich dochodów – a w pozostałej części gmina. Zasady wyliczenia są szczegółowe, dlatego dopytaj o nie pracownika socjalnego, zanim złożysz wniosek. DPS-y dzielą się też według tego, dla kogo są przeznaczone, na przykład dla osób w podeszłym wieku, przewlekle chorych somatycznie albo z zaburzeniami psychicznymi.

Czym dom opieki różni się od ZOL

Te dwie placówki często się myli. Zakład opiekuńczo-leczniczy jest placówką medyczną finansowaną przez NFZ, do której trafia się na skierowanie lekarza, gdy chory wymaga stałego leczenia i pielęgnacji, a jego samodzielność jest bardzo mocno ograniczona. Dom opieki jest przede wszystkim miejscem zamieszkania. Mieszka się w nim latami, często do końca życia, z własnymi meblami i zwyczajami. W ZOL pobyt ma charakter leczniczy i bywa ograniczony w czasie. Inna jest też atmosfera: dom seniora przypomina raczej duże mieszkanie niż oddział szpitalny.

Jeśli osoba starsza potrzebuje głównie pomocy w codziennych czynnościach i towarzystwa, lepiej sprawdzi się dom seniora. Gdy wymaga skomplikowanych zabiegów, jest po świeżym udarze, ma rozległe odleżyny albo żywienie przez sondę, bardziej odpowiedni będzie ZOL. Bywa też tak, że chory najpierw trafia do ZOL, a gdy jego stan się ustabilizuje, przenosi się tam, gdzie może zostać na stałe. W wyborze pomoże lekarz rodzinny, który zna stan zdrowia twojego bliskiego i wie, czy wystarczy mu dom opieki.

Jak wybrać dobre miejsce

Zacznij od listy kilku placówek w rozsądnej odległości od domu rodziny. Częste odwiedziny są dla mieszkańca bezcenne, więc dom seniora położony blisko ma przewagę nad ładniejszym, ale odległym. Sprawdź, czy placówka przyjmuje osoby w podobnym stanie zdrowia – nie każdy dom seniora radzi sobie z mieszkańcami z zaawansowaną demencją, a niektóre są przygotowane tylko dla osób w miarę sprawnych. Zapytaj o liczbę opiekunów w dzień i w nocy oraz o to, czy na miejscu pracuje pielęgniarka. Mały dom opieki na kilkanaście osób bywa bardziej rodzinny, większy ma zwykle szerszą ofertę zajęć.

Dowiedz się, jak wygląda opieka lekarska. Zwykle mieszkaniec składa deklarację do lekarza rodzinnego, który przyjeżdża na wizyty, ale warto wiedzieć, kto i jak szybko reaguje na pogorszenie. Zapytaj o fizjoterapię, terapię zajęciową, wyjścia na spacer i o to, jak dom seniora organizuje dowóz na wizyty u specjalistów. Szczegóły wyżywienia, w tym diety cukrzycowe czy papkowate, też mają znaczenie, bo nie każdy dom seniora przygotowuje posiłki na miejscu. Dobry dom opieki odpowie na te pytania konkretnie, a nie ogólnikami.

Wizyta przed decyzją

Nie podejmuj decyzji wyłącznie na podstawie zdjęć i rozmowy telefonicznej. Umów się na wizytę i, jeśli to możliwe, przyjdź też drugi raz bez zapowiedzi, na przykład w porze obiadu. W Szczecinie i okolicy placówek jest sporo, więc porównanie dwóch czy trzech nie zajmie dużo czasu. Zwróć uwagę na zapach, czystość łazienek i to, jak personel zwraca się do mieszkańców: czy po imieniu i z szacunkiem, czy w pośpiechu. Dom seniora powinien tętnić życiem, a mieszkańcy siedzieć ubrani we wspólnej sali, a nie leżeć cały dzień w piżamach.

Porozmawiaj z mieszkańcami i ich rodzinami, jeśli nadarzy się okazja – nikt nie zna placówki lepiej niż ludzie, dla których dom seniora jest codziennością. Zapytaj, jak często zmienia się personel, bo duża rotacja źle wpływa na osoby z otępieniem. Sprawdź, czy dom opieki ma windę, poręcze, łazienki przystosowane do wózka i system przywoławczy przy łóżkach. Jeśli bliski może, zabierz go na wizytę – jego zdanie się liczy, a wrażenie z pierwszego spotkania często dużo mówi. Część placówek proponuje krótki pobyt próbny, który pozwala sprawdzić, czy dom seniora rzeczywiście mu odpowiada.

Umowa i formalności

Przed podpisaniem umowy przeczytaj ją uważnie, najlepiej w domu, a nie na miejscu pod presją czasu. Sprawdź, co obejmuje opłata miesięczna, a za co płaci się osobno: leki, środki higieniczne, pieluchomajtki, pranie, fryzjer, transport. Zwróć uwagę na okres wypowiedzenia, zasady zwrotu opłaty w razie pobytu w szpitalu i warunki podwyżki ceny. Rzetelny dom opieki chętnie wyjaśni każdy punkt i nie będzie naciskał na szybki podpis. Zapytaj też, czy dom seniora pobiera kaucję lub opłatę wstępną i na jakich zasadach ją zwraca.

Dowiedz się, kto będzie osobą kontaktową w sprawach zdrowia i jakie upoważnienia są potrzebne, żeby personel mógł przekazywać ci informacje. Mieszkaniec zachowuje swoje prawa: do prywatności, do kontaktu z bliskimi, do decydowania o sobie w miarę możliwości. Jeśli dom seniora ogranicza odwiedziny bez wyraźnego powodu albo nie chce udzielać informacji, potraktuj to poważnie. Zastrzeżenia możesz zgłosić wojewodzie, który nadzoruje prywatne placówki, a w sprawach leczenia także Rzecznikowi Praw Pacjenta.

Pierwsze tygodnie i sytuacje nagłe

Przeprowadzka bywa dla starszej osoby wstrząsem. Przez pierwsze tygodnie może być smutna, rozdrażniona albo bardziej zagubiona niż w domu. Nawet najlepszy dom opieki potrzebuje czasu, żeby stać się domem. Pomagają częste odwiedziny, znajome przedmioty w pokoju i stały plan dnia. Gdy dom seniora stanie się dla niej codziennością, zwykle pojawia się spokój, a czasem nawet nowe znajomości. Rozmawiaj z opiekunami – wiedzą, jak twój bliski spędza dni, gdy ciebie nie ma. Dobry dom seniora sam zaprasza rodzinę na rozmowę po kilku tygodniach od przyjęcia.

W razie nagłego pogorszenia, na przykład objawów udaru, silnej duszności, bólu w klatce piersiowej, utraty przytomności czy upadku z podejrzeniem złamania, personel wzywa pogotowie pod numer 112. Zapytaj przed przyjęciem, jak dom opieki informuje rodzinę o takich zdarzeniach i kto jedzie z mieszkańcem do szpitala. Dobrze, gdy w placówce leży aktualna lista leków i chorób bliskiego – przyspiesza to pomoc. Upewnij się, że dom seniora ma twój numer telefonu i wie, o której porze możesz odebrać.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.