Położna Szczecin

Położna POZ – opieka w ciąży, po porodzie i przez całe życie kobiety

Czym zajmuje się położna w przychodni

Położna kojarzy się głównie z salą porodową, ale duża część jej pracy odbywa się poza szpitalem. W podstawowej opiece zdrowotnej położna środowiskowa opiekuje się kobietą w ciąży, matką i noworodkiem po porodzie, a także kobietami w każdym wieku w sprawach zdrowia intymnego. Przyjmuje w gabinecie, a często także w domu pacjentki. Dla wielu rodzin to osoba, która towarzyszy im przy narodzinach kolejnych dzieci, bo ta sama położna przychodzi do nich po każdym porodzie. Dobra położna środowiskowa potrafi spokojnie wytłumaczyć rzeczy, o które wstyd zapytać lekarza.

Położna jest samodzielnym zawodem medycznym. Może prowadzić edukację, oceniać stan zdrowia matki i dziecka, wykonywać niektóre badania i zabiegi, a przy odpowiednich uprawnieniach także wystawiać recepty na część leków. Nie zastępuje ginekologa, ale z nim współpracuje. Gdy położna zauważy coś niepokojącego, kieruje pacjentkę do lekarza. Ginekolog prowadzi ciążę od strony medycznej, a położna środowiskowa pomaga przełożyć jego zalecenia na codzienne życie. Taki podział pracy sprawia, że kobieta ma opiekę zarówno w sprawach medycznych, jak i w codziennych pytaniach.

Deklaracja i wybór położnej

Żeby korzystać z opieki położnej POZ na NFZ, składa się deklarację wyboru – w przychodni albo przez Internetowe Konto Pacjenta. Najlepiej zrobić to w ciąży, a nie dopiero po porodzie, żeby mieć czas na poznanie się i zajęcia przedporodowe. Deklaracja jest bezpłatna, a bez niej położna nie dostanie informacji o twoim porodzie. Gdy jest już złożona, położna środowiskowa wie, że niedługo pojawi się u niej nowa rodzina, i może zaplanować wizyty. Wybór położnej nie zależy od tego, u którego ginekologa prowadzisz ciążę.

Przy wyborze kieruj się nie tylko adresem przychodni. Zapytaj, czy położna ma doświadczenie w karmieniu piersią, czy prowadzi zajęcia w grupie, czy indywidualnie, jak można się z nią kontaktować między wizytami. W Szczecinie położne POZ obsługują zwykle określone rejony, więc dobrze wiedzieć, czy dojedzie pod twój adres. Jeśli coś nie zagra, położną można zmienić, tak jak lekarza rodzinnego. Najważniejsze, żeby wybrana położna środowiskowa była osobą, do której nie wstydzisz się zadzwonić.

Edukacja przedporodowa

Od 21. tygodnia ciąży przysługuje bezpłatna edukacja przedporodowa u położnej POZ. Spotkania odbywają się w gabinecie, w domu albo w małych grupach, a zakres dopasowuje się do potrzeb ciężarnej. Położna środowiskowa omawia przebieg ciąży, zdrowe odżywianie, aktywność fizyczną, objawy, które wymagają pilnego kontaktu z lekarzem, oraz przygotowanie do porodu. Rozmawia się też o karmieniu piersią, połogu i pierwszych tygodniach z dzieckiem. Im lepiej położna zna cię przed porodem, tym łatwiej później rozmawiać o trudnych sprawach połogu.

Na tych spotkaniach jest miejsce na pytania, których nie zadałaś w gabinecie ginekologa. Jak spakować torbę do szpitala, kiedy jechać na porodówkę, co z partnerem przy porodzie, jak przygotować mieszkanie na przyjście dziecka. Zwykle położna środowiskowa zaprasza też przyszłego tatę albo inną bliską osobę. Dla ciężarnych, które nie mogą lub nie chcą chodzić do płatnej szkoły rodzenia, taka edukacja jest dobrą alternatywą. Zapytaj, jak położna organizuje te zajęcia i od kiedy możesz się zapisać.

Wizyty patronażowe po porodzie

Po wyjściu ze szpitala położna przychodzi do domu na wizyty patronażowe. Przysługuje ich zwykle od czterech do sześciu, w pierwszych tygodniach życia dziecka. Szpital przekazuje informację o wypisie do przychodni, ale warto też samej zadzwonić do położnej i ją uprzedzić. Wtedy położna środowiskowa szybciej ustali z tobą termin pierwszej wizyty. Pierwsza wizyta odbywa się zazwyczaj w ciągu kilku dni po powrocie do domu. Gdy położna przyjdzie, przygotuj książeczkę zdrowia dziecka i wypis ze szpitala.

Podczas wizyty położna środowiskowa zajmuje się zarówno mamą, jak i dzieckiem. U matki ocenia gojenie się krocza lub rany po cesarskim cięciu, obkurczanie się macicy, piersi, samopoczucie i nastrój. Pyta o sen, ból i to, czy ktoś pomaga w domu. Ten moment ma znaczenie, bo pierwsze tygodnie po porodzie bywają trudniejsze, niż się wydawało, a położna środowiskowa widziała już setki takich sytuacji. Jeśli czujesz się przytłoczona, płaczesz bez powodu albo nie możesz spać nawet wtedy, gdy dziecko śpi, powiedz o tym – położna pomoże ocenić, czy potrzebna jest konsultacja.

Opieka nad noworodkiem

Przy dziecku położna sprawdza, jak przybiera na wadze, ogląda skórę, pępek i oczy, ocenia napięcie mięśni i odruchy. Pokazuje, jak kąpać noworodka, jak pielęgnować kikut pępowiny, jak ubierać dziecko odpowiednio do temperatury. Obserwuje też żółtaczkę, która u noworodków jest częsta, ale czasem wymaga kontroli lekarskiej. Położna środowiskowa podpowie, jakie objawy powinny skłonić do szybkiej wizyty u pediatry. Dla wielu rodziców to najcenniejsza część całej opieki, bo położna uczy wszystkiego na ich własnym dziecku, a nie na lalce.

Duży nacisk kładzie się na karmienie. Położna patrzy, jak dziecko ssie, ocenia przystawianie i pomaga przy pierwszych trudnościach, takich jak ból brodawek czy nawał pokarmu. Gdy problem jest bardziej złożony, położna środowiskowa może skierować mamę do doradcy laktacyjnego. Omawia też bezpieczny sen, wożenie dziecka w foteliku i szczepienia. Nie bój się prosić o pokazanie czegoś drugi raz – po to położna przychodzi do domu.

Po zakończeniu wizyt patronażowych opiekę nad dzieckiem przejmuje pielęgniarka POZ i lekarz rodzinny lub pediatra. Mama może jednak dalej korzystać z pomocy położnej w swoich sprawach. Dobrze, gdy położna środowiskowa przekaże pielęgniarce najważniejsze informacje o dziecku, na przykład o problemach z karmieniem czy żółtaczce.

Profilaktyka i zdrowie kobiety

Położna nie zajmuje się wyłącznie ciążą. Opiekuje się kobietami także w okresie dojrzewania, przy planowaniu rodziny, po zabiegach ginekologicznych i w okresie menopauzy. Edukuje w zakresie samobadania piersi, profilaktyki raka szyjki macicy i higieny intymnej. W razie wątpliwości położna wyjaśni też, kiedy i jak zgłosić się na mammografię. W ramach programu profilaktycznego położna środowiskowa z odpowiednim przeszkoleniem może pobrać cytologię. To dobra opcja dla kobiet, którym trudno umówić się do ginekologa albo które czują się swobodniej z położną.

Po operacjach ginekologicznych położna może odwiedzać pacjentkę w domu, zmieniać opatrunki i kontrolować gojenie się rany. W okresie menopauzy rozmawia o uderzeniach gorąca, zmianach nastroju i zdrowiu kości, a w razie potrzeby kieruje do lekarza. Pamiętaj, że do ginekologa na NFZ nie potrzebujesz skierowania, więc gdy położna środowiskowa zasugeruje konsultację, możesz umówić się bezpośrednio.

Położna a doula i doradca laktacyjny

Wokół ciąży i porodu działa wiele osób o różnych kwalifikacjach. Doula nie jest zawodem medycznym – wspiera emocjonalnie i praktycznie w czasie ciąży i porodu, ale nie bada i nie podejmuje decyzji medycznych. Doradca laktacyjny specjalizuje się w karmieniu piersią i często sam jest położną. Położna łączy wiedzę medyczną z praktyczną opieką nad matką i dzieckiem i jako jedyna z tych osób ma ustawowe uprawnienia do prowadzenia porodu fizjologicznego.

Te role się uzupełniają. Doula może być przy tobie w czasie porodu, a położna środowiskowa zajmie się tobą w domu po wyjściu ze szpitala. Każda z tych osób ma inne zadania, a położna pozostaje punktem odniesienia w sprawach zdrowia. Jeśli zastanawiasz się, kogo potrzebujesz, zacznij od położnej POZ – jej opieka jest bezpłatna i często wystarcza. Prywatnie można też umówić się na wizytę położnej poza NFZ, na przykład gdy chcesz więcej czasu na rozmowę.

Kiedy nie czekać na położną

Niektórych objawów nie warto odkładać do zaplanowanej wizyty. W ciąży jedź do szpitala lub dzwoń pod 112, gdy pojawia się krwawienie z dróg rodnych, odpływanie płynu owodniowego, silny ból brzucha, silny ból głowy z zaburzeniami widzenia, drgawki albo gdy dziecko wyraźnie przestaje się ruszać. W takiej sytuacji położna środowiskowa nie zastąpi oddziału położniczego, a czas ma znaczenie.

Po porodzie pilnej pomocy wymagają obfite krwawienie, wysoka gorączka, silny ból brzucha, duszność czy ból w klatce piersiowej. Z takimi objawami nie czekaj na zaplanowaną wizytę, nawet jeśli położna ma przyjść następnego dnia. U noworodka niepokój powinny wzbudzić trudności w oddychaniu, sinienie, wiotkość, gorączka, odmowa jedzenia albo bardzo nasilona żółtaczka. Jeśli po porodzie pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy lub poczucie, że nie dajesz rady, zadzwoń pod 116 123 lub 800 70 2222, a w nagłym zagrożeniu pod 112. Gdy tylko sytuacja się uspokoi, opowiedz o wszystkim na najbliższej wizycie – położna środowiskowa pomoże zaplanować dalszą opiekę.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.