Terapia uzależnień Szczecin

Terapia uzależnień – jak zacząć, jak wygląda leczenie i gdzie szukać wsparcia

Kiedy nałóg staje się chorobą

Uzależnienie nie jest kwestią słabej woli ani złego charakteru. To choroba, w której coraz trudniej kontrolować picie, branie lub inne zachowanie, mimo że wyraźnie szkodzi ono zdrowiu, relacjom i pracy. Typowe są silna potrzeba sięgnięcia po substancję, zwiększanie ilości, objawy odstawienia i zaniedbywanie wcześniejszych zainteresowań. Terapeuta uzależnień pomaga przyjrzeć się tym sygnałom bez oceniania i ustalić, co się naprawdę dzieje. Dla wielu osób już pierwsza szczera rozmowa jest przełomem. Zwykle terapeuta nie zaczyna od etykiety „alkoholik”, tylko od pytań o to, jak wygląda twój zwykły tydzień.

Najczęściej mowa o alkoholu, ale leczenie obejmuje także uzależnienie od narkotyków, leków uspokajających i nasennych, nikotyny czy dopalaczy. Coraz więcej osób zgłasza się też z powodu hazardu, gier komputerowych, kompulsywnych zakupów albo nadmiernego korzystania z internetu i pornografii. Mechanizm jest podobny niezależnie od tego, od czego się uzależniłeś, dlatego terapeuta uzależnień pracuje z każdym z tych problemów. Ważne, żeby nie czekać, aż sytuacja zrobi się dramatyczna. Nawet gdy problem wydaje się niewielki, terapeuta pomoże ocenić, czy to już uzależnienie, czy ryzykowne używanie.

Kim jest terapeuta uzależnień

W polskich placówkach z osobami uzależnionymi pracują specjaliści psychoterapii uzależnień i instruktorzy terapii uzależnień. Obie ścieżki wymagają specjalistycznego szkolenia, praktyki i zdanego egzaminu. Często terapeuta uzależnień ma wykształcenie psychologiczne lub pedagogiczne, choć nie zawsze. Na co dzień terapeuta uzależnień prowadzi zajęcia grupowe, sesje indywidualne i spotkania z rodzinami. W zespole poradni pracuje też zwykle lekarz psychiatra, który ocenia stan zdrowia i w razie potrzeby wspiera leczenie farmakologicznie.

Część terapeutów sama przeszła drogę do trzeźwości. Doświadczony terapeuta z taką historią potrafi bardzo dobrze rozumieć pacjentów, choć sam fakt wyjścia z nałogu nie jest kwalifikacją zawodową. Liczy się przede wszystkim przygotowanie i praca pod superwizją. Jeśli chcesz wiedzieć, z kim będziesz pracować, zapytaj, jakie szkolenie ukończył twój terapeuta uzależnień. Rzetelny terapeuta uzależnień chętnie o tym opowie.

Jak wygląda pierwsza wizyta

Do poradni terapii uzależnień możesz zgłosić się sam, z kimś bliskim albo zostać namówiony przez rodzinę. Na pierwszym spotkaniu terapeuta zapyta, od czego jesteś uzależniony, jak długo to trwa, czy próbowałeś przestać i co się wtedy działo. Interesują go też zdrowie, praca, rodzina i ewentualne problemy prawne. Na tym etapie terapeuta uzależnień nie ocenia, tylko zbiera informacje. Nie musisz od razu deklarować całkowitej abstynencji – wystarczy gotowość do rozmowy.

Po kilku spotkaniach diagnostycznych terapeuta proponuje plan leczenia. Może to być terapia indywidualna, grupowa albo połączenie obu form. Jeśli objawy odstawienia mogą być niebezpieczne, na przykład przy wieloletnim, codziennym piciu, najpierw potrzebna jest detoksykacja pod opieką lekarzy. W takiej sytuacji terapeuta uzależnień pomoże znaleźć oddział i ustalić, co dalej po jego opuszczeniu.

Leczenie ambulatoryjne i stacjonarne

Terapia ambulatoryjna oznacza, że mieszkasz w domu, chodzisz do pracy i kilka razy w tygodniu przychodzisz na zajęcia do poradni. W programie są zwykle sesje grupowe, spotkania indywidualne i zajęcia edukacyjne o mechanizmach uzależnienia. Taki terapeuta uzależnień prowadzi cię przez kolejne etapy, od uznania problemu po naukę radzenia sobie z głodem i sytuacjami ryzyka. Całość trwa najczęściej wiele miesięcy. W grupie terapeuta czuwa nad tym, żeby rozmowa była bezpieczna dla wszystkich uczestników.

Leczenie stacjonarne odbywa się w ośrodku, gdzie przez kilka tygodni mieszkasz i intensywnie pracujesz nad sobą. Bywa dobrym wyborem, gdy w domu trudno utrzymać abstynencję albo wcześniejsze próby ambulatoryjne nie przyniosły efektu. Istnieją też oddziały dzienne, łączące intensywność ośrodka z powrotem do domu na noc. O tym, która forma jest najlepsza, terapeuta uzależnień decyduje razem z tobą, biorąc pod uwagę twoją sytuację życiową.

Po zakończeniu podstawowego programu warto kontynuować terapię pogłębioną albo przynajmniej regularne spotkania podtrzymujące. To okres, w którym terapeuta pomaga utrwalić zmiany i przygotować się na trudniejsze chwile, na przykład święta, rodzinne uroczystości czy stres w pracy. Nawrót się zdarza i nie oznacza, że cała praca poszła na marne. Gdy do niego dojdzie, terapeuta uzależnień pomaga zrozumieć, co go wywołało, i wrócić do planu.

Współuzależnienie i pomoc dla bliskich

Uzależnienie rani nie tylko osobę pijącą czy grającą. Partnerzy, dzieci i rodzice często latami żyją w napięciu, ukrywają problem przed otoczeniem, tłumaczą bliskiego i biorą na siebie jego obowiązki. Taki wzorzec nazywa się współuzależnieniem. Poradnie terapii uzależnień prowadzą osobne grupy i terapię indywidualną dla członków rodzin, a terapeuta uzależnień pomaga im odzyskać wpływ na własne życie.

Możesz szukać pomocy dla siebie, nawet jeśli bliska osoba nie chce się leczyć. Rozmowa ze specjalistą pozwala zrozumieć, co możesz zrobić, a na co nie masz wpływu. Bywa, że terapeuta doradzi, jak rozmawiać z uzależnionym, żeby nie wzmacniać jego zaprzeczania. Dorosłe dzieci z rodzin z problemem alkoholowym również mogą skorzystać ze wsparcia, bo doświadczenia z dzieciństwa często wpływają na ich obecne relacje. W pracy z rodziną terapeuta uzależnień skupia się na potrzebach osoby, która przyszła, a nie na tym, jak zmusić bliskiego do leczenia.

NFZ, skierowanie i poufność

Na leczenie uzależnień w ramach NFZ nie potrzebujesz skierowania. Wystarczy zgłosić się do poradni lub ośrodka, który ma umowę z funduszem, i zapisać na pierwszą wizytę. Dotyczy to zarówno osób uzależnionych, jak i ich bliskich. W wielu poradniach pierwszą rozmowę przeprowadza właśnie terapeuta, a dopiero potem pacjent trafia do lekarza. Placówki ze Szczecina, które leczą uzależnienia, znajdziesz na liście powyżej.

Leczenie jest dobrowolne i objęte tajemnicą. Informacje o terapii nie trafiają do pracodawcy, a terapeuta uzależnień nie kontaktuje się z rodziną bez twojej zgody. Wyjątkiem jest sytuacja, w której sąd zobowiązał kogoś do leczenia – wtedy placówka przekazuje określone informacje. Jeśli to cię niepokoi, zapytaj w rejestracji, jakie zasady obowiązują w twoim przypadku.

Prywatne gabinety oferują zwykle krótszy czas oczekiwania i większą elastyczność terminów. Przy wyborze sprawdź, czy terapeuta uzależnień ma odpowiednie przygotowanie, czy pracuje pod superwizją i czy placówka współpracuje z lekarzem, gdyby potrzebna była detoksykacja lub leczenie chorób współistniejących.

Grupy wsparcia i życie po terapii

Ważnym uzupełnieniem leczenia są grupy samopomocowe, takie jak wspólnoty Anonimowych Alkoholików, Anonimowych Narkomanów czy Anonimowych Hazardzistów. Spotkania są bezpłatne, otwarte i nie wymagają zapisów. Dla rodzin działają grupy Al-Anon, a dla młodzieży z rodzin z problemem alkoholowym – Alateen. Często terapeuta zachęca do udziału w mityngach równolegle z terapią albo po jej zakończeniu. Udział w nich nie wymaga niczyjej zgody, ale terapeuta uzależnień chętnie porozmawia o tym, co tam przeżywasz.

Grupa nie zastępuje profesjonalnej pomocy, ale daje coś, czego trudno szukać w gabinecie: kontakt z ludźmi, którzy przeszli tę samą drogę. Wiele osób buduje tam nowe znajomości i odnajduje sposób na życie bez substancji. W gabinecie terapeuta uzależnień może z kolei pomóc w odbudowie relacji, które ucierpiały w czasie nałogu. Jeśli po skończonej terapii czujesz, że coś zaczyna się sypać, wróć do poradni – terapeuta nie traktuje takiego powrotu jako porażki, tylko jako rozsądną reakcję.

Jak wybrać miejsce i kiedy potrzebna jest pilna pomoc

Wybierając placówkę, zwróć uwagę na to, jakie uzależnienia leczy, jakie formy terapii proponuje i czy ma ofertę dla rodzin. Dobry terapeuta uzależnień jasno przedstawia zasady programu, w tym konsekwencje picia lub brania w trakcie leczenia. Ważna jest też dostępność: terapia trwa długo, więc poradnia powinna być w miejscu, do którego realnie będziesz w stanie regularnie dojeżdżać. Dla osób pracujących liczą się popołudniowe godziny zajęć. Zanim się zapiszesz, zadzwoń i zapytaj, czy terapeuta w danej placówce przyjmuje osoby z twoim rodzajem uzależnienia.

Niektóre sytuacje wymagają natychmiastowej reakcji. Drgawki, silne drżenie, splątanie albo omamy po odstawieniu alkoholu to stan zagrożenia życia – dzwoń pod 112. Podobnie przy podejrzeniu przedawkowania, utracie przytomności czy zaburzeniach oddychania. Gdy ktoś bliski mówi o odebraniu sobie życia, również nie czekaj: 112, a w kryzysie emocjonalnym 116 123, dla młodych 116 111 i całodobowe Centrum Wsparcia pod 800 70 2222. Później, gdy sytuacja się uspokoi, terapeuta uzależnień pomoże zaplanować leczenie.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.