Lekko podwyższone TSH po 65. roku życia – czy leczenie lewotyroksyną wpływa na serce i kości

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Subkliniczna niedoczynność tarczycy to stan, w którym badanie laboratoryjne pokazuje podwyższone TSH – hormon przysadki pobudzający tarczycę – przy prawidłowym stężeniu wolnej tyroksyny (FT4), czyli głównego hormonu tarczycy. Często nie daje wyraźnych objawów i wykrywa się ją przy okazji rutynowych badań krwi.

TSH naturalnie rośnie z wiekiem. Autorzy przypominają, że według brytyjskiego badania TEARS zakres prawidłowy u osób po 90. roku życia mógłby sięgać 5,9 mU/l, a nie 4,0 mU/l, jak przyjmuje się zwykle dla wszystkich dorosłych. Skoro dla wszystkich stosuje się te same normy, u seniorów częściej rozpoznaje się subkliniczną niedoczynność tarczycy i częściej przepisuje lewotyroksynę, czyli syntetyczny hormon tarczycy. Zbyt duża lub zbyt mała dawka może szkodzić, zwłaszcza sercu i kościom. Badacze z Wielkiej Brytanii sprawdzili, czy u starszych osób leczenie wiąże się z innym ryzykiem chorób serca i złamań niż brak leczenia.

Jak przeprowadzono badanie

Był to przegląd systematyczny, czyli uporządkowane wyszukanie i ocena wszystkich badań na dany temat, połączony z metaanalizą – wspólnym przeliczeniem wyników kilku prac. Przeszukano pięć baz danych publikacji medycznych do marca 2023 roku. Szukano badań z udziałem osób powyżej 50. roku życia z subkliniczną niedoczynnością tarczycy, w których porównano osoby przyjmujące lewotyroksynę z osobami bez leczenia lub otrzymującymi placebo.

Ostatecznie włączono 7 prac. Część z nich opierała się na tych samych dwóch badaniach z losowym przydziałem – TRUST (737 osób po 65. roku życia) i IEMO80+ (105 osób po 80. roku życia) – a dwie były dużymi analizami baz danych pacjentów z Danii i Wielkiej Brytanii. Mierzono zdarzenia sercowo-naczyniowe (zawał, choroba wieńcowa, udar, zgon z przyczyn sercowych) oraz złamania i osteoporozę. Nie znaleziono żadnej pracy o osobach w wieku 50–65 lat, więc wnioski dotyczą tylko starszych.

Co wykazało

Łączna analiza danych o 3668 osobach po 65. roku życia nie wykazała różnicy w ryzyku zdarzeń sercowo-naczyniowych między leczonymi a nieleczonymi – współczynnik ryzyka wyniósł 0,86, ale wynik nie był istotny statystycznie. W drugiej analizie, w której usunięto prace z częściowo tymi samymi uczestnikami (2484 osoby), wynik był podobny: 0,89. Wyniki poszczególnych badań były ze sobą zgodne.

Złamania i osteoporozę oceniono w trzech pracach, ale wszystkie opierały się na danych z badania TRUST, dlatego nie dało się ich wspólnie przeliczyć. W żadnej z nich leczenie nie wiązało się ze zmianą ryzyka złamań ani nowego rozpoznania osteoporozy.

Autorzy przypominają też, że według obecnych zaleceń, które cytują, lewotyroksynę u dorosłych rozważa się zwykle wtedy, gdy TSH przekracza 10 mU/l w dwóch pomiarach wykonanych w odstępie co najmniej 3 miesięcy.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli masz ponad 65 lat i w badaniu krwi wyszło lekko podwyższone TSH przy prawidłowym FT4, nie musi to oznaczać choroby wymagającej leczenia. Wynik warto powtórzyć po kilku tygodniach lub miesiącach i omówić z lekarzem rodzinnym lub endokrynologiem, który weźmie pod uwagę wiek, objawy i inne choroby.

Według tego przeglądu leczenie lewotyroksyną u seniorów z subkliniczną niedoczynnością tarczycy ani nie zmniejszało, ani nie zwiększało ryzyka chorób serca. Autorzy podkreślają, że decyzja o leczeniu w tej grupie powinna zależeć głównie od objawów pacjenta. Jeśli już przyjmujesz lek, nie odstawiaj go ani nie zmieniaj dawki na własną rękę – takie decyzje podejmuje się wspólnie z lekarzem.

Ograniczenia badania

Badań było niewiele i większość obejmowała małe grupy, z małą liczbą zdarzeń. Tylko dwie prace obserwowały pacjentów dłużej niż 3 lata, więc nie wiadomo, jak leczenie działa w dłuższym okresie. O kościach dostępne były właściwie dane tylko z jednego badania, a o osobach w wieku 50–65 lat – żadne. Część prac to badania obserwacyjne, w których leczeni i nieleczeni mogli różnić się także pod innymi względami. Brak różnicy nie oznacza więc dowodu, że leczenie jest całkowicie obojętne.

Najważniejsze w skrócie

U osób po 65. roku życia z lekko podwyższonym TSH i prawidłowym FT4 leczenie lewotyroksyną nie wiązało się ze zmianą ryzyka chorób serca ani złamań. Dowodów jest mało, dlatego o leczeniu decyduje się indywidualnie, głównie na podstawie objawów.