Operacja jaskry Szczecin

Operacja jaskry – kiedy jest potrzebna i czego realnie się spodziewać

Jaskra w kilku zdaniach

Jaskra to grupa chorób, w których stopniowo obumierają włókna nerwu wzrokowego. Najważniejszym znanym czynnikiem ryzyka jest zbyt wysokie dla danego oka ciśnienie wewnątrzgałkowe, choć choroba bywa też przy ciśnieniu w normie. Zwykle rozwija się podstępnie: najpierw zawęża się pole widzenia na obrzeżach, a człowiek przez lata niczego nie zauważa. Utraconego widzenia nie da się odzyskać, dlatego całe leczenie ma jeden cel – zatrzymać albo spowolnić dalsze uszkodzenie. Jeśli lekarz wspomina, że w przyszłości może być potrzebna operacja, nie traktuj tego jak wyroku.

Leczenie zaczyna się prawie zawsze od kropli lub zabiegu laserowego. Operacja jaskry pojawia się w planie wtedy, gdy te metody nie wystarczają albo nie da się ich stosować. Nie jest więc karą za „złe zakrapianie” ani ostatecznością, o której mówi się szeptem. To po prostu kolejne narzędzie, które okulista ma do dyspozycji, a dobrze dobrana operacja potrafi na lata ustabilizować chorobę.

Kiedy krople i laser przestają wystarczać

Okulista regularnie sprawdza ciśnienie w oku, pole widzenia i grubość warstwy włókien nerwowych w badaniu OCT. Jeśli mimo leczenia uszkodzenie postępuje, a ciśnienie nie spada do wartości docelowej, rozważa się zabieg. Operacja jaskry bywa też rozwiązaniem, gdy krople powodują silne podrażnienie, uczulenie albo działania ogólne, których nie da się zaakceptować.

Liczy się także codzienność. Część osób, zwłaszcza starszych lub z drżeniem rąk, nie jest w stanie regularnie zakrapiać kilku preparatów o różnych porach. Gdy terapia istnieje tylko na papierze, operacja może okazać się bezpieczniejsza niż kolejny lek. Lekarz weźmie pod uwagę twój wiek, stan drugiego oka, tempo choroby i to, jak radzisz sobie z leczeniem.

Są też postacie jaskry, w których leczenie zabiegowe zaleca się wcześnie, na przykład niektóre jaskry wtórne czy wrodzone. W jaskrze z zamkniętym kątem przesączania ważną rolę odgrywa laserowa irydotomia, a u części chorych także usunięcie własnej soczewki. Każda sytuacja jest inna, więc nie porównuj swojego leczenia z leczeniem sąsiada – twoja operacja jaskry może wyglądać zupełnie inaczej niż jego.

Rodzaje zabiegów

Klasyczną metodą jest trabekulektomia. Chirurg tworzy nową drogę odpływu cieczy wodnistej spod spojówki, gdzie powstaje niewielki pęcherzyk filtracyjny, zwykle schowany pod powieką. Taka operacja od dziesięcioleci należy do najlepiej poznanych i skutecznie obniża ciśnienie, ale wymaga starannej opieki po zabiegu. Nie jest to jednak jedyna operacja jaskry, jaką ma dziś do dyspozycji chirurg.

Drugą grupą są implanty drenażowe, czyli cienkie rurki odprowadzające płyn do zbiornika umieszczonego na powierzchni gałki ocznej. Stosuje się je między innymi wtedy, gdy wcześniejsza operacja nie przyniosła efektu albo oko ma liczne blizny. Coraz popularniejsza jest też mikroinwazyjna operacja jaskry, określana skrótem MIGS. Polega na wszczepieniu bardzo małych urządzeń poprawiających odpływ i często łączy się ją z usunięciem zaćmy.

Przy zaawansowanej chorobie, gdy inne metody zawiodły, okulista może zaproponować zabieg laserowy na ciele rzęskowym, który zmniejsza wytwarzanie płynu. To, która operacja będzie dla ciebie najlepsza, zależy od rodzaju jaskry, ciśnienia docelowego, wcześniejszych zabiegów i stanu spojówki. Zapytaj lekarza, dlaczego proponuje właśnie tę metodę i jakie są alternatywy.

Kwalifikacja i przygotowanie

Przed zabiegiem okulista wykonuje pełne badanie: ostrość wzroku, ciśnienie, ocenę kąta przesączania w gonioskopii, dno oka, pole widzenia i OCT. Na tej podstawie decyduje, czy operacja jest wskazana i którą techniką. Dobrze, gdy przyniesiesz wyniki wcześniejszych badań – porównanie pól widzenia z kilku lat pokazuje tempo choroby lepiej niż jedno badanie. Gdy choroba postępuje szybko, operacja jaskry bywa planowana w krótszym terminie.

Zabierz też listę wszystkich leków, nie tylko ocznych. Leki przeciwkrzepliwe mają znaczenie zwłaszcza przy trabekulektomii i implantach, więc ich ewentualne odstawienie musi zaplanować lekarz prowadzący. Ośrodek, w którym ma się odbyć operacja, poda, jakie badania ogólne są potrzebne. Zdarza się, że przed zabiegiem okulista zmienia krople, żeby uspokoić spojówkę, bo od jej stanu w dużej mierze zależy, jak udana będzie operacja jaskry.

Jak wygląda dzień zabiegu

Większość zabiegów przeciwjaskrowych wykonuje się w znieczuleniu miejscowym – kroplami i zastrzykiem w okolicę oka. Jesteś przytomny, ale nie czujesz bólu, a twarz przykrywa się jałową serwetą. Operacja trwa zwykle od kilkunastu minut do około godziny, w zależności od metody. Czasem operacja jaskry łączona jest z usunięciem zaćmy, co wydłuża czas, ale pozwala uniknąć dwóch osobnych zabiegów.

Często pacjent wraca do domu tego samego dnia albo następnego, choć niektóre ośrodki zatrzymują chorych dłużej. Zależy to od tego, jak rozległa była operacja i jak daleko mieszkasz. Po zabiegu oko jest zabezpieczone opatrunkiem. Przygotuj się na to, że przez pierwsze dni widzenie będzie zamglone, a oko lekko podrażnione. U części osób operacja jaskry przejściowo pogarsza ostrość wzroku, która z czasem wraca do poprzedniego poziomu.

Pierwsze tygodnie i kontrole

Okres pooperacyjny wymaga cierpliwości. Wizyty kontrolne są na początku częste, czasem kilka w ciągu pierwszych tygodni, bo lekarz musi pilnować, czy ciśnienie nie jest za niskie ani za wysokie. Po trabekulektomii okulista może zdejmować szwy, masować okolicę pęcherzyka albo podawać leki hamujące bliznowacenie. To normalna część leczenia, a nie znak, że operacja się nie udała.

Stosuj krople dokładnie według rozpiski, a krople przeciwjaskrowe do operowanego oka odstaw tylko wtedy, gdy powie to lekarz. Nie trzyj oka, uważaj przy myciu głowy i unikaj basenu, dopóki okulista nie pozwoli. Wysiłek fizyczny i pochylanie się ogranicz przez okres wskazany przez ośrodek. Dobrze przeprowadzona operacja to tylko połowa sukcesu – druga połowa to sumienne przestrzeganie zaleceń.

Po zakończeniu okresu gojenia jaskra wciąż wymaga stałej opieki. Kontrole ciśnienia, pola widzenia i OCT odbywają się zwykle co kilka miesięcy przez całe życie. U części pacjentów po latach potrzebne jest ponowne włączenie kropli albo kolejna operacja jaskry, bo skuteczność zabiegu z czasem może słabnąć.

Ryzyko i realne oczekiwania

Najważniejsza rzecz do zapamiętania: operacja nie poprawia widzenia utraconego przez jaskrę. Jej zadaniem jest ochrona tego, co zostało. Wiele osób oczekuje, że po zabiegu „zobaczy więcej”, i rozczarowuje się, choć z medycznego punktu widzenia wszystko poszło dobrze. Dlatego, zanim odbędzie się operacja jaskry, porozmawiaj z lekarzem o celach leczenia.

Możliwe powikłania to między innymi zbyt niskie ciśnienie, krwawienie do komory przedniej, przyspieszenie rozwoju zaćmy, zakażenie, a po trabekulektomii także infekcja pęcherzyka nawet po latach. Ryzyko różni się w zależności od metody. Skuteczna operacja zmniejsza jednak ryzyko dalszej utraty wzroku, które przy niekontrolowanej jaskrze jest bardzo realne. Zapytaj lekarza, jak te dwie strony wyglądają w twoim przypadku.

Kiedy jechać na SOR

Ostry atak jaskry zamkniętego kąta to stan nagły. Objawia się silnym bólem oka i głowy, zaczerwienieniem, gwałtownym pogorszeniem widzenia, tęczowymi obwódkami wokół świateł, a często także nudnościami i wymiotami. Takich objawów nie wolno przeczekać do rana. W ostrym ataku pierwszą pomocą są leki i laser, a operacja jaskry bywa potrzebna dopiero później. Jedź od razu na izbę przyjęć szpitala z oddziałem okulistycznym, na SOR albo dzwoń pod 112.

Pilnej oceny wymaga też oko po zabiegu, w którym nagle narasta ból, pojawia się ropna wydzielina, mocne zaczerwienienie lub wyraźny spadek widzenia. Nawet jeśli operacja była dawno, zakażenie w okolicy pęcherzyka filtracyjnego może rozwinąć się po latach. Pacjenci po trabekulektomii powinni wiedzieć, że czerwone, bolesne oko to sygnał do szybkiego kontaktu z okulistą, a nie do sięgania po krople z domowej apteczki.

Dzieci, NFZ i wybór ośrodka

Jaskra wrodzona i dziecięca jest rzadka, ale u dziecka leczenie zabiegowe jest zwykle podstawą, a nie ostatecznością. Niepokoić powinny bardzo duże, zamglone oczy niemowlęcia, łzawienie i światłowstręt. U najmłodszych operacja jaskry odbywa się w znieczuleniu ogólnym w wyspecjalizowanym ośrodku, a później dziecko pozostaje pod stałą opieką okulisty dziecięcego.

Na NFZ operacja odbywa się na szpitalnym oddziale okulistycznym na podstawie skierowania, a termin zależy od listy oczekujących i pilności przypadku. W Szczecinie leczeniem jaskry zajmują się zarówno poradnie przyszpitalne, jak i prywatne gabinety, ale zabiegi chirurgiczne odbywają się w ośrodkach z salą operacyjną. Przy wyborze miejsca zapytaj, jakie metody są tam dostępne i jak często wykonuje się taką operacja jaskry – doświadczenie zespołu ma duże znaczenie.

Zwróć też uwagę na organizację opieki po zabiegu: kto prowadzi kontrole, jak szybko można zgłosić się z niepokojącymi objawami i czy dalej będzie cię prowadził ten sam lekarz. Przy chorobie przewlekłej ciągłość opieki bywa ważniejsza niż odległość od domu. Dobrze, gdy operacja jest częścią przemyślanego planu, a nie pojedynczym wydarzeniem.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.