Operacja zaćmy Szczecin

Operacja zaćmy – kwalifikacja, wybór soczewki i powrót do formy

Czym jest zaćma

Wewnątrz oka znajduje się soczewka, która skupia światło na siatkówce. Z wiekiem stopniowo mętnieje, przez co świat zaczyna wyglądać jak za brudną szybą: kolory bledną, światła samochodów rażą wieczorem, czytanie wymaga coraz mocniejszej lampy. To właśnie zaćma. Rozwija się najczęściej po sześćdziesiątce, ale bywa też następstwem cukrzycy, urazu, długiego stosowania niektórych leków albo występuje wrodzenie u dzieci. Gdy zmętnienie przeszkadza w codziennych czynnościach, pojawia się pytanie, czy i kiedy potrzebna jest operacja.

Nie ma kropli ani tabletek, które cofnęłyby zmętnienie soczewki. Jedyną skuteczną metodą leczenia jest operacja zaćmy, polegająca na usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu w jej miejsce sztucznej. To jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów chirurgicznych na świecie i zwykle przynosi wyraźną poprawę widzenia, o ile reszta oka jest zdrowa. Sama operacja nie wymaga szwów na powiece ani cięcia skóry – wszystko odbywa się przez bardzo małe nacięcie w oku.

Zaćma a inne problemy ze wzrokiem

Nie każde pogorszenie widzenia u starszej osoby to zaćma. Podobne skargi daje zwyrodnienie plamki, retinopatia cukrzycowa czy zmiany na rogówce, a czasem po prostu źle dobrane okulary. Dlatego operacja zaćmy poprzedzona jest zawsze pełnym badaniem oka, a nie tylko sprawdzeniem ostrości wzroku. Okulista musi mieć pewność, że to soczewka odpowiada za problem.

Część pacjentów myli usunięcie zaćmy z laserową korekcją wzroku. To różne procedury: laser zmienia kształt rogówki, a operacja wymienia soczewkę wewnątrz oka. Istnieje też refrakcyjna wymiana soczewki u osób bez zaćmy, wykonywana po to, by pozbyć się okularów – to jednak zabieg z wyboru, zwykle odpłatny. Gdy problemem jest zaćma, operacja leczy przyczynę, a przy okazji może zmniejszyć wadę wzroku.

Kiedy pora na zabieg

Dawniej czekano, aż zaćma „dojrzeje”. Dziś o terminie decyduje głównie to, jak bardzo pogorszenie wzroku utrudnia codzienne życie. Jeśli przestajesz bezpiecznie prowadzić samochód, nie widzisz napisów w sklepie albo nowe okulary nic już nie pomagają, operacja zaćmy jest rozsądnym krokiem. Zbyt długie zwlekanie nie jest korzystne, bo przy bardzo zaawansowanej zaćmie operacja trwa dłużej i niesie większe ryzyko.

Decyzję podejmuje okulista razem z tobą. Gdy zaćma dotyczy obu oczu, pierwsza operacja zaćmy obejmuje zwykle oko widzące gorzej, a drugie oko operuje się po kilku tygodniach. U osób z innymi chorobami oczu, jak zwyrodnienie plamki czy jaskra, operacja również może pomóc, ale efekt bywa mniejszy – lekarz powinien to uczciwie wyjaśnić przed zabiegiem.

Kwalifikacja u okulisty

Pierwszym krokiem jest dokładne badanie wzroku: ostrość widzenia, ciśnienie w oku, ocena przedniego odcinka w lampie szczelinowej i dna oka po rozszerzeniu źrenicy. Po kropelkach rozszerzających przez kilka godzin widzisz niewyraźnie i razi cię światło, więc nie przyjeżdżaj na badanie samochodem. Lekarz sprawdza, czy to rzeczywiście zaćma odpowiada za pogorszenie wzroku i czy operacja ma szansę przynieść poprawę.

Do zabiegu potrzebna jest biometria, czyli pomiar długości gałki ocznej i krzywizny rogówki. Na tej podstawie dobiera się moc sztucznej soczewki. Od dokładności pomiaru zależy, jak ostro będziesz widzieć, gdy operacja zaćmy będzie już za tobą. Zabierz na kwalifikację listę leków, wyniki ostatnich badań, a jeśli nosisz soczewki kontaktowe, zapytaj, na ile dni przed pomiarem trzeba je odstawić. W zależności od ośrodka operacja może wymagać też podstawowych badań krwi, EKG lub zaświadczenia od lekarza rodzinnego o stanie ogólnym.

Jaką soczewkę wybrać

Najczęściej wszczepia się soczewkę jednoogniskową, która daje ostre widzenie na jedną odległość, zwykle do dali. Do czytania potrzebne są wtedy okulary, które dobiera się po zagojeniu oka. Taka operacja zaćmy daje zwykle bardzo dobre widzenie do dali. Istnieją też soczewki toryczne korygujące astygmatyzm oraz wieloogniskowe lub o wydłużonej głębi ostrości, które zmniejszają zależność od okularów. Każde z tych rozwiązań ma zalety i ograniczenia, na przykład soczewki wieloogniskowe mogą dawać poświaty wokół świateł nocą.

Refundowana operacja obejmuje zwykle soczewkę jednoogniskową. Soczewki o rozszerzonych funkcjach są zwykle dostępne odpłatnie lub w placówkach prywatnych. Porozmawiaj z okulistą o tym, jak spędzasz dzień: dużo jeździsz nocą, czytasz, pracujesz przy komputerze? Dobrze zaplanowana operacja uwzględnia twój styl życia, a nie tylko wynik pomiaru.

Jak wygląda dzień zabiegu

Operacja zaćmy odbywa się ambulatoryjnie lub w trybie jednodniowym. Oko znieczula się kroplami, czasem dodatkowo zastrzykiem, a pacjent jest przytomny. Chirurg przez maleńkie nacięcie rozbija zmętniałą soczewkę ultradźwiękami i odsysa ją, a następnie wprowadza zwiniętą sztuczną soczewkę, która rozwija się w oku. Sama operacja trwa zwykle kilkanaście minut, choć cały pobyt w ośrodku trwa dłużej.

W trakcie możesz widzieć jasne światło i ruchome plamy, ale nie powinieneś czuć bólu. Ważne jest, żeby leżeć spokojnie i nie ruszać głową – personel uprzedzi cię o wszystkim. Na koniec oko zakrywa się opatrunkiem lub osłonką. Do domu musi cię odwieźć ktoś bliski, bo w dniu, w którym odbyła się operacja zaćmy, nie wolno prowadzić samochodu. U większości osób operacja przebiega bez komplikacji, a pierwsza poprawa widzenia pojawia się w ciągu kilku dni.

Okres po operacji

Przez kilka tygodni stosuje się krople przeciwzapalne i antybiotykowe według rozpiski od lekarza. Myj ręce przed każdym zakropleniem i nie dotykaj końcówką butelki oka. Nie trzyj oka, nie pochylaj się gwałtownie i nie dźwigaj ciężarów w pierwszych dniach. Unikaj basenu, sauny i pyłu. Na noc lekarze często zalecają osłonkę, żeby przypadkiem nie ucisnąć oka podczas snu. O powrocie do pracy i do prowadzenia samochodu zdecyduje lekarz, bo każda operacja goi się trochę inaczej.

Wizyta kontrolna odbywa się zwykle następnego dnia lub po kilku dniach, a kolejna po kilku tygodniach. Wtedy dobiera się okulary, bo wzrok stabilizuje się stopniowo. Udana operacja zaćmy nie oznacza, że nie trzeba już chodzić do okulisty – regularne kontrole nadal są potrzebne, zwłaszcza przy cukrzycy lub jaskrze.

Po pewnym czasie, nawet po latach, może pojawić się tak zwana zaćma wtórna, czyli zmętnienie torebki, w której leży sztuczna soczewka. Wzrok znów się wtedy pogarsza. Nie jest to nawrót choroby i nie wymaga ponownej operacji – okulista usuwa zmętnienie laserem w krótkim, bezbolesnym zabiegu. Wcześniejsza operacja nie utrudnia tego zabiegu.

Zaćma u dzieci i młodszych dorosłych

Zaćma wrodzona lub dziecięca to osobny problem. U małego dziecka zmętniała soczewka zaburza rozwój widzenia, dlatego operacja zaćmy bywa potrzebna szybko, a po niej konieczna jest długa rehabilitacja wzroku pod okiem okulisty dziecięcego. Zabieg u dzieci wykonuje się w znieczuleniu ogólnym w wyspecjalizowanych ośrodkach.

U młodszych dorosłych zaćma pojawia się rzadziej i zwykle ma konkretną przyczynę – uraz, cukrzycę, długie stosowanie sterydów czy przebyte zapalenie wnętrza oka. W takiej sytuacji operacja wymaga starannego planowania, bo pacjent ma inne oczekiwania co do widzenia z bliska niż osoba po siedemdziesiątce. Lekarz omówi wtedy dokładniej wybór soczewki.

Ryzyko i objawy wymagające pilnej pomocy

Jak każdy zabieg, operacja niesie pewne ryzyko: zakażenie wnętrza oka, wzrost ciśnienia, obrzęk rogówki czy odwarstwienie siatkówki. Zdarzają się rzadko, ale wymagają szybkiej reakcji. Dlatego po zabiegu obserwuj oko i nie bagatelizuj zmian.

Jeśli w kolejnych dniach nasila się ból oka, wzrok wyraźnie się pogarsza, oko mocno się czerwieni albo widzisz zasłonę, błyski i wiele nowych „mętów”, natychmiast skontaktuj się z ośrodkiem, w którym byłeś operowany. Nawet jeśli operacja zaćmy przebiegła wzorowo, takie objawy wymagają sprawdzenia. Gdy kontakt z ośrodkiem jest niemożliwy, jedź na izbę przyjęć szpitala z oddziałem okulistycznym lub na SOR. Przy takich objawach liczą się godziny.

NFZ, kolejki i wybór ośrodka

Na NFZ operacja odbywa się na podstawie skierowania do szpitala lub ośrodka okulistycznego. Po wpisaniu na listę oczekujących dostaniesz termin, którego długość zależy od placówki. Kolejki można porównać w informatorze NFZ o terminach leczenia i przenieść się tam, gdzie termin jest krótszy. Prywatnie operacja zaćmy jest dostępna szybciej, ale wymaga własnej opłaty za zabieg i soczewkę.

W Szczecinie zaćmę operują zarówno oddziały szpitalne, jak i prywatne ośrodki okulistyczne. Przy wyborze zapytaj o doświadczenie chirurga, dostępne rodzaje soczewek, harmonogram kontroli po zabiegu i to, gdzie zgłosić się w razie problemów poza godzinami pracy. Dobra operacja to także dobra opieka po niej – rzetelny ośrodek nie zostawia pacjenta samego po wyjściu z sali.

Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.