Anty-TG – przeciwciała przeciw tyreoglobulinie

Czym są przeciwciała anty-TG i jaką rolę pełni tyreoglobulina

Tyreoglobulina to duże białko wytwarzane wyłącznie przez komórki tarczycy. Jest czymś w rodzaju rusztowania, na którym powstają hormony tarczycy: tarczyca przyłącza do niej jod, a następnie „odcina” gotową tyroksynę i trijodotyroninę. Tyreoglobulina magazynowana jest w pęcherzykach tarczycy, a niewielkie jej ilości przedostają się do krwi. W zdrowym organizmie laboratorium wykrywa ją we krwi w niewielkim stężeniu.

Gdy układ odpornościowy zaczyna traktować tyreoglobulinę jak obcą substancję, wytwarza przeciwko niej przeciwciała – właśnie anty-TG. To sygnał autoimmunologicznego procesu w tarczycy. Badanie laboratoryjne anty-TG mierzy stężenie tych przeciwciał we krwi.

Przeciwciała anty-TG mają też drugie, bardzo praktyczne znaczenie. Wiążą się z tyreoglobuliną we krwi i mogą zaburzać jej oznaczenie. Dlatego w badaniach laboratoryjnych po leczeniu raka tarczycy anty-TG zawsze oznacza się razem z tyreoglobuliną (Tg) – bez tego wynik Tg może być fałszywie zaniżony.

Kiedy lekarz zleca badanie anty-TG

W rozpoznawaniu choroby Hashimoto pierwszym wyborem są przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej, bo są czulsze i częściej dodatnie. Anty-TG są dodatkiem: przydają się zwłaszcza wtedy, gdy anty-TPO wychodzą ujemne, a obraz kliniczny i USG wskazują na zapalenie tarczycy. Laboratoria często oferują oba oznaczenia razem. Zlecenie ich naraz jest wygodne, bo oba badania laboratoryjne wykonuje się z jednej probówki krwi.

• podejrzenie choroby Hashimoto przy ujemnych anty-TPO
• wole, niedoczynność tarczycy o niejasnej przyczynie
• kontrola po całkowitym usunięciu tarczycy z powodu zróżnicowanego raka tarczycy (brodawkowatego lub pęcherzykowego)
• ocena wiarygodności wyniku tyreoglobuliny
• planowanie ciąży u kobiet z chorobami tarczycy w rodzinie
• inne choroby autoimmunologiczne, w których częściej występuje zapalenie tarczycy

Jak przygotować się do badania krwi na anty-TG

Przygotowanie jest proste: to badanie krwi z żyły, które można wykonać o dowolnej porze i bez postu. Jeśli jednocześnie oznaczasz TSH lub FT4, przyjdź rano i weź lek na tarczycę dopiero po pobraniu. Biotyna w wysokich dawkach może zakłócić niektóre testy, więc warto ją na kilka dni odstawić. U dzieci to badanie laboratoryjne wykonuje się rzadko, głównie przy wolu lub niedoczynności tarczycy o niejasnej przyczynie.

Osoby po leczeniu raka tarczycy powinny wykonywać to badanie laboratoryjne zawsze w tym samym laboratorium i tą samą metodą. Wyniki z różnych testów różnią się nawet kilkukrotnie, a w kontroli onkologicznej liczy się przede wszystkim trend – czy stężenie spada, stoi w miejscu, czy rośnie.

Normy anty-TG i interpretacja wyniku z laboratorium

Wynik podaje się w IU/ml (j.m./ml). Progi bardzo różnią się między testami: w jednych laboratoriach za prawidłowy uznaje się wynik poniżej około 115 IU/ml, w innych poniżej 4 lub 60 IU/ml. Dlatego zawsze patrz na zakres wydrukowany obok wyniku i nie porównuj liczb z różnych miejsc.

W diagnostyce zapalenia tarczycy wynik czyta się jak odpowiedź „tak lub nie”: przeciwciała są obecne albo nie. Po leczeniu raka tarczycy interesuje lekarza także dokładna liczba, bo jej zmiana w kolejnych badaniach laboratoryjnych ma znaczenie prognostyczne. Zdarza się, że laboratorium zmienia odczynniki lub analizator; wtedy na wydruku pojawia się nowy zakres, a lekarz powinien o tym wiedzieć, porównując wyniki. Warto więc zachowywać wszystkie wydruki z laboratoriów, w których wykonywano oznaczenia.

Dodatnie anty-TG – możliwe znaczenie

Przeciwciała anty-TG występują u około 60–80 procent chorych na chorobę Hashimoto i u części osób z chorobą Gravesa-Basedowa. Wykrywa się je również u kilku procent zdrowych ludzi, częściej u kobiet i osób starszych. Sam dodatni wynik przy prawidłowych hormonach nie wymaga leczenia, ale uzasadnia okresową kontrolę TSH. Obecność przeciwciał potwierdzona w badaniu laboratoryjnym nie oznacza też, że choroba będzie szybko postępować – u wielu osób tarczyca latami pracuje prawidłowo.

Po całkowitym usunięciu tarczycy i leczeniu jodem promieniotwórczym przeciwciała zwykle stopniowo zanikają w ciągu kilku lat. Spadające miano to dobry znak. Utrzymywanie się lub wzrost stężenia anty-TG może natomiast sugerować, że w organizmie pozostała tkanka tarczycy lub nastąpiła wznowa choroby – wtedy lekarz zleca USG szyi i inne badania. Dopóki anty-TG są obecne, wynik tyreoglobuliny trzeba interpretować bardzo ostrożnie.

Ujemne anty-TG – co z tego wynika

Wynik ujemny oznacza brak przeciwciał lub ich ilość poniżej progu testu. W diagnostyce zapalenia tarczycy nie wyklucza choroby, jeśli dodatnie są anty-TPO. Po leczeniu raka tarczycy ujemny wynik jest korzystny z innego powodu: pozwala uznać pomiar tyreoglobuliny za wiarygodny. Obniżone stężenie anty-TG nie ma znaczenia klinicznego. W kontroli onkologicznej lekarz i tak zleca anty-TG przy każdej wizycie, bo przeciwciała mogą pojawić się po pewnym czasie, a ich obecność zmienia sposób odczytu badań laboratoryjnych tyreoglobuliny.

Anty-TG na NFZ i prywatnie oraz czas oczekiwania

Na NFZ anty-TG zleca najczęściej endokrynolog lub onkolog, zwłaszcza w kontroli po leczeniu raka tarczycy. Prywatnie badanie wykonasz bez skierowania, często jako część zestawu badań tarczycy. W Szczecinie przeciwciała anty-TG oznacza większość laboratoriów, choć przy kontroli onkologicznej warto trzymać się jednego.

Laboratoria wydają wynik zwykle w ciągu jednego lub dwóch dni roboczych. Na wizytę zabierz wcześniejsze wyniki anty-TG i tyreoglobuliny z tego samego laboratorium, wypis ze szpitala po operacji i aktualne wyniki TSH. Takie zestawienie badań laboratoryjnych pozwala lekarzowi ocenić trend.

Kiedy z wynikiem anty-TG skontaktować się z lekarzem pilniej

Wzrost anty-TG po leczeniu raka tarczycy nie jest stanem nagłym, ale nie warto odkładać wizyty – lekarz zdecyduje, czy potrzebne są obrazowanie lub inne badania laboratoryjne. Szybciej zgłoś się też, jeśli zauważysz nowy guzek lub powiększone węzły chłonne na szyi, chrypkę albo trudności w przełykaniu. Objawy nagłe, takie jak duszność czy bardzo szybkie bicie serca, wymagają SOR lub telefonu pod 112.