Przeciwciała anty-TPO przy prawidłowej pracy tarczycy – co oznaczają dla płodności i ciąży

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, często nazywane chorobą Hashimoto, polega na tym, że układ odpornościowy wytwarza przeciwciała skierowane przeciw własnej tarczycy. W badaniach laboratoryjnych najczęściej oznacza się przeciwciała anty-TPO (przeciw peroksydazie tarczycowej) i anty-TG (przeciw tyreoglobulinie). Ich obecność zwiększa ryzyko, że z czasem rozwinie się niedoczynność tarczycy.

Przeciwciała te ma prawie co dziesiąta kobieta w wieku rozrodczym – według cytowanych danych anty-TPO występują u 5–14%, a anty-TG u 3–18% kobiet w ciąży. Często hormony tarczycy są przy tym prawidłowe. Autorzy z Kliniki Endokrynologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie zebrali wiedzę o tym, czy same przeciwciała, bez zaburzeń pracy tarczycy, wpływają na płodność i przebieg ciąży.

Jak przeprowadzono badanie

Był to krótki przegląd narracyjny, czyli opisowe podsumowanie wybranych badań, metaanaliz i zaleceń towarzystw naukowych, bez ustalonej z góry metody wyszukiwania. Autorzy omówili możliwe mechanizmy, związek przeciwciał z niepłodnością, powikłaniami ciąży i wynikami zapłodnienia pozaustrojowego oraz wyniki prób leczenia.

Co wykazało

Najlepiej udokumentowany jest związek przeciwciał z poronieniem. W cytowanej metaanalizie 31 badań z udziałem ponad 12 tysięcy kobiet bez jawnych zaburzeń tarczycy obecność przeciwciał wiązała się z mniej więcej czterokrotnie większą szansą poronienia. Inna metaanaliza 19 grup obejmujących 47 055 kobiet w ciąży wykazała, że poród przedwczesny zdarzał się u 6,8% kobiet z anty-TPO wobec 4,9% bez nich. Przeciwciała wiązały się też z nawracającymi poronieniami.

Przeciwciała częściej wykrywano u kobiet z niepłodnością, zwłaszcza o niewyjaśnionej przyczynie, z zespołem policystycznych jajników lub endometriozą. W nowszych badaniach nie potwierdzono natomiast, by pogarszały wyniki zapłodnienia pozaustrojowego. U kobiet z przeciwciałami TSH bywa wyższe, choć w granicach normy, a około 20% kobiet z prawidłową pracą tarczycy przed ciążą rozwija w jej trakcie subkliniczną niedoczynność tarczycy.

Najważniejszy wniosek praktyczny dotyczy leczenia. Kilka dużych badań z losowym przydziałem i cztery metaanalizy nie wykazały, by podawanie lewotyroksyny kobietom z przeciwciałami, ale prawidłową pracą tarczycy, zmniejszało ryzyko poronienia czy porodu przedwczesnego. Wyniki dotyczące selenu i leczenia wpływającego na układ odpornościowy są niejednoznaczne i oparte na małych badaniach.

Co to oznacza dla pacjentki

Jeśli planujesz ciążę lub starasz się o dziecko i wiesz, że masz przeciwciała anty-TPO, warto powiedzieć o tym lekarzowi prowadzącemu. Zgodnie z zaleceniami, które przytaczają autorzy, u takich kobiet monitoruje się TSH przed ciążą i w jej trakcie, bo ryzyko rozwoju niedoczynności tarczycy jest u nich większe. Kobietom poddawanym zapłodnieniu pozaustrojowemu zaleca się badanie TSH po potwierdzeniu ciąży.

Sama obecność przeciwciał przy prawidłowym TSH nie oznacza, że ciąża zakończy się źle – większość kobiet z anty-TPO rodzi zdrowe dzieci. Nie oznacza też automatycznie potrzeby przyjmowania hormonów. O badaniach i ewentualnym leczeniu decyduje endokrynolog lub ginekolog.

Ograniczenia badania

To przegląd opisowy – autorzy sami wybierali omawiane prace i nie oceniały systematycznie ich jakości. Wiele przytaczanych badań było obserwacyjnych, więc pokazuje związek, a nie dowodzi, że przeciwciała same powodują powikłania. Badania różniły się populacjami, metodami oznaczania przeciwciał i definicją prawidłowej pracy tarczycy. Mechanizmy wpływu przeciwciał na płodność pozostają w dużej mierze hipotezami. Autorzy nie zgłosili konfliktu interesów.

Najważniejsze w skrócie

Przeciwciała anty-TPO i anty-TG przy prawidłowej pracy tarczycy wiążą się z większym ryzykiem poronienia i porodu przedwczesnego. Lewotyroksyna nie poprawiła wyników ciąży w takich przypadkach, dlatego kluczowa jest kontrola TSH, a nie rutynowe leczenie samych przeciwciał.