PDW – rozkład objętości płytek krwi

Czym jest PDW i co oznacza zróżnicowanie wielkości płytek

PDW (z angielskiego platelet distribution width) to wskaźnik rozkładu objętości płytek krwi. Mówiąc prościej: pokazuje, czy płytki krążące we krwi są do siebie podobne pod względem wielkości, czy wśród nich są zarówno bardzo małe, jak i bardzo duże. Im wyższe PDW, tym większa rozmaitość rozmiarów.

Płytki krwi powstają w szpiku kostnym i odpowiadają za zatrzymanie krwawienia. Młode płytki są zwykle większe, starsze mniejsze. Gdy szpik nagle przyspiesza produkcję, do krwi trafia dużo dużych płytek obok mniejszych, starszych – i PDW rośnie. Podobną rolę dla czerwonych krwinek pełni wskaźnik RDW, który mierzy zróżnicowanie ich wielkości.

To badanie laboratoryjne nie wymaga osobnego pobrania: analizator hematologiczny wylicza PDW automatycznie podczas morfologii. Nie wszystkie laboratoria podają je jednak na wydruku, a te, które podają, używają różnych sposobów obliczania. Dlatego PDW jest jednym z mniej ujednoliconych parametrów w badaniach laboratoryjnych krwi.

W jakich sytuacjach PDW bywa pomocne

Lekarz patrzy na PDW przede wszystkim wtedy, gdy nieprawidłowa jest liczba płytek krwi. Wspólnie z MPV, czyli średnią objętością płytki, pomaga wstępnie ocenić, czy płytki są szybko zużywane, a szpik nadrabia ich ubytek, czy też szpik produkuje ich zbyt mało. To jednak tylko wskazówka – rozpoznanie zawsze wymaga dalszych badań laboratoryjnych i badania lekarskiego.

PDW jest też pokazywane przy rutynowych badaniach krwi, na przykład w ramach okresowej kontroli czy przed zabiegiem. Wtedy, przy prawidłowej liczbie płytek, jego niewielkie odchylenia zazwyczaj nie mają znaczenia i nie wymagają żadnych działań.

• małopłytkowość – pomocniczo w ustalaniu jej mechanizmu
• nadpłytkowość, np. przy stanach zapalnych lub chorobach szpiku
• kontrola chorób hematologicznych w połączeniu z innymi badaniami laboratoryjnymi

Przygotowanie do morfologii z oznaczeniem PDW

Do pobrania krwi na to badanie laboratoryjne najlepiej przyjść rano. Większość laboratoriów zaleca zgłoszenie się kilka godzin po ostatnim posiłku, choć morfologia nie należy do badań bezwzględnie wymagających bycia na czczo. Wodę można i warto pić, bo dobre nawodnienie ułatwia pobranie.

Na wynik PDW, podobnie jak MPV, wpływa czas między pobraniem a analizą: płytki w probówce z EDTA stopniowo zmieniają kształt i objętość. Dlatego laboratoria wykonują morfologię możliwie szybko, a próbki przewożone z odległych punktów pobrań są odpowiednio zabezpieczane. Jeśli płytki zlepiają się w probówce, laboratorium może poprosić o ponowne pobranie.

Norma PDW – jak czytać wynik z laboratorium

W zależności od analizatora PDW podaje się w femtolitrach (fl) albo w procentach. Przy wyniku w femtolitrach u większości dorosłych mieści się mniej więcej w przedziale 9–17 fl, przy wyniku procentowym – około 10–18 %. Te liczby są orientacyjne; obowiązuje zakres referencyjny, który laboratorium drukuje obok wyniku.

Wyniki PDW z dwóch różnych laboratoriów nie zawsze dają się porównać, bo urządzenia liczą ten parametr inaczej. Jeśli chcesz śledzić zmiany w czasie, najlepiej wykonywać kolejne badania laboratoryjne w tym samym miejscu. Lekarz ocenia PDW razem z liczbą płytek, MPV i resztą morfologii – nigdy w oderwaniu od nich.

Podwyższone PDW – możliwe przyczyny

Wysokie PDW oznacza dużą rozmaitość wielkości płytek. Często idzie w parze z podwyższonym MPV i pojawia się, gdy szpik intensywnie wytwarza nowe płytki, na przykład po krwawieniu albo gdy płytki są niszczone przez układ odpornościowy. Podwyższone PDW opisuje się też w niektórych chorobach szpiku, w ciężkich zakażeniach i w niedokrwistości megaloblastycznej (z niedoboru witaminy B12 lub kwasu foliowego).

Jeżeli liczba płytek jest prawidłowa, a PDW tylko nieznacznie przekracza normę, najczęściej nie ma to znaczenia klinicznego. Lekarz może zaproponować powtórzenie badania krwi za jakiś czas albo ocenę rozmazu krwi pod mikroskopem, jeśli coś budzi wątpliwości.

Obniżone PDW – czy to ważne

Niskie PDW oznacza, że płytki mają dość jednolitą wielkość. Samo w sobie zwykle nie jest objawem choroby i w praktyce rzadko budzi niepokój. Ma znaczenie głównie wtedy, gdy współistnieje z małą liczbą płytek i niskim MPV – taki układ wyników może sugerować osłabioną produkcję płytek w szpiku, co lekarz wyjaśnia dalszymi badaniami laboratoryjnymi. Żadne laboratorium nie traktuje niskiego PDW jako wyniku alarmowego, który wymagałby natychmiastowego kontaktu z pacjentem.

PDW na NFZ i prywatnie, z czym iść do lekarza

PDW nie zamawia się osobno – jest elementem morfologii, którą lekarz rodzinny może zlecić na NFZ. Prywatnie morfologię wykonuje się bez skierowania. W Szczecinie badanie oferuje większość punktów pobrań, a wynik zwykle jest dostępny jeszcze tego samego dnia.

Z nieprawidłowym PDW warto zgłosić się do lekarza, który zlecił badanie, najlepiej z wcześniejszymi wynikami. Jeśli odchylenia płytek się utrzymują, lekarz rodzinny lub internista może skierować do hematologa. Przyda się informacja, w którym laboratorium robiono wcześniejsze badania laboratoryjne, bo ułatwia to porównanie wyników.

Kiedy nie czekać z wizytą

Samo PDW w wyniku badania laboratoryjnego nigdy nie jest powodem do wizyty na SOR. Pilnie do lekarza należy zgłosić się przy objawach krwawienia: wybroczynach na skórze, krwawieniu z nosa lub dziąseł, które nie ustępuje, krwi w moczu albo czarnym, smolistym stolcu. W razie silnego krwawienia lub nagłego osłabienia dzwoń pod 112.