Wskaźnik FIB-4 z ALT i AST gorzej wykrywa zwłóknienie wątroby u osób z cukrzycą i otyłością

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Stłuszczeniowa choroba wątroby związana z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD, dawniej NAFLD) dotyczy ponad 30% ludzi na świecie. U większości przebiega łagodnie, ale u części dochodzi do zwłóknienia wątroby, które może prowadzić do marskości. Dlatego ważne jest, by wśród wielu osób ze stłuszczeniem znaleźć tych z zaawansowanym zwłóknieniem.

Wytyczne zalecają, by lekarz rodzinny zaczynał od wskaźnika FIB-4. Oblicza się go z wieku, aktywności enzymów wątrobowych ALT i AST oraz liczby płytek krwi – czyli z podstawowych badań laboratoryjnych. FIB-4 poniżej 1,3 uznaje się za uspokajający. Badacze z prowincji Alberta w Kanadzie sprawdzili, czy ten próg działa równie dobrze u wszystkich pacjentów.

Jak przeprowadzono badanie

Wykorzystano dane z programów opieki nad pacjentami ze stłuszczeniem wątroby w Calgary (8126 osób, lata 2017–2022) i w Edmonton (985 osób, lata 2016–2021). Pacjentów kierowali lekarze rodzinni z powodu otyłości, cukrzycy, zaburzeń lipidów, podwyższonych enzymów wątrobowych lub stłuszczenia widocznego w badaniach obrazowych.

U wszystkich obliczono FIB-4 i wykonano elastografię – badanie ultrasonograficzne mierzące sztywność wątroby, która rośnie wraz ze zwłóknieniem. Za podwyższoną uznawano sztywność co najmniej 8 kPa. Następnie sprawdzono, jak cukrzyca, otyłość, płeć, wiek i poziom ALT zmieniają związek między FIB-4 a wynikiem elastografii.

Co wykazało

FIB-4 był poniżej 1,3 u 70% pacjentów w Calgary i u 77% w Edmonton. Podwyższoną sztywność wątroby miało 9% osób w Calgary i 14% w Edmonton.

Przy tym samym wyniku FIB-4 osoby z cukrzycą lub otyłością znacznie częściej miały podwyższoną sztywność wątroby. U chorych na cukrzycę odsetek wysokich wyników elastografii był około dwa razy większy niż u osób bez cukrzycy we wszystkich przedziałach FIB-4. Oznacza to, że uspokajający wynik FIB-4 częściej przeoczał u nich problem. Ryzyko przeoczenia bardzo dużej sztywności było jednak niskie.

Podwyższone ALT również wiązało się z wyższą sztywnością wątroby, ale wpływ ALT, płci i wieku był mniejszy niż cukrzycy i otyłości. Co ważne, jedna trzecia pacjentów w Calgary miała prawidłowe ALT, a mimo to część z nich miała podwyższoną sztywność wątroby. Autorzy zaznaczają też, że przy dużej otyłości samo badanie elastograficzne może dawać zawyżone wyniki.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli masz stłuszczenie wątroby, a do tego cukrzycę lub otyłość, niski wynik FIB-4 czy prawidłowe ALT nie wykluczają całkowicie zwłóknienia wątroby. Warto zapytać lekarza, czy nie należy wykonać elastografii. Prawidłowe próby wątrobowe nie zawsze oznaczają zdrową wątrobę.

Wyniki badań laboratoryjnych i elastografii zawsze interpretuje lekarz, biorąc pod uwagę cały obraz zdrowia. Podstawą leczenia stłuszczenia pozostają zmiany stylu życia, a o dalszej diagnostyce i ewentualnym leczeniu decyduje się z lekarzem.

Ograniczenia badania

To badanie retrospektywne, oparte na danych zebranych w codziennej praktyce. Nie wykonywano biopsji wątroby, więc punktem odniesienia była elastografia, która sama ma ograniczenia, zwłaszcza u osób z dużą otyłością. U części pacjentów w Calgary nie oznaczono AST, więc nie można było obliczyć FIB-4. Badanie przeprowadzono w Kanadzie, wśród osób o wyższym BMI niż w wielu badaniach europejskich. Autorzy zalecają potwierdzenie wyników w innych grupach. Badanie współfinansowała firma Gilead, a dwóch autorów zgłosiło współpracę z firmami farmaceutycznymi.

Najważniejsze w skrócie

FIB-4 obliczany z ALT, AST, płytek krwi i wieku gorzej wychwytuje zwłóknienie wątroby u osób z cukrzycą i otyłością. Według autorów te osoby warto szybciej kierować na elastografię, nawet przy niskim FIB-4.