NT-proBNP z krwi jako badanie przesiewowe w kierunku osłabionej pracy serca

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Niewydolność serca dotyka na świecie około 40 milionów ludzi. Często poprzedza ją okres, w którym lewa komora serca kurczy się słabiej, ale nie daje jeszcze objawów (dysfunkcja skurczowa lewej komory). Wykrycie tego etapu pozwala wcześniej wdrożyć leczenie, które może spowolnić rozwój choroby.

Najdokładniejszym badaniem jest echokardiografia, czyli USG serca, ale wykonywanie jej wszystkim byłoby zbyt kosztowne. Pomysłem jest najpierw badanie laboratoryjne krwi na peptydy natriuretyczne – BNP lub NT-proBNP, uwalniane przez przeciążone serce – a USG tylko u osób z podwyższonym wynikiem. Wytyczne europejskie i amerykańskie różnią się jednak w ocenie takiego przesiewu. Autorzy z Oksfordu sprawdzili, jak trafne jest to badanie.

Jak przeprowadzono badanie

Był to przegląd systematyczny z metaanalizą badań dokładności diagnostycznej. Włączano badania przesiewowe prowadzone w społeczności (nie w szpitalach), z udziałem ponad 100 dorosłych, w których wynik peptydu porównano z echokardiografią lub rezonansem serca.

Znaleziono 24 badania z 26 565 uczestnikami: 8 w grupach wysokiego ryzyka (co najmniej jeden czynnik ryzyka chorób serca, np. nadciśnienie, cukrzyca, choroba wieńcowa), 12 w populacji ogólnej i 4 obejmujące obie grupy.

Co wykazało

U osób z grupy wysokiego ryzyka NT-proBNP wykrywał 87% przypadków osłabionej pracy lewej komory, a prawidłowy wynik dawał u 84% osób bez tego problemu. BNP wypadł nieco słabiej (czułość 75%, swoistość 78%).

W populacji ogólnej NT-proBNP wykrywał 72% przypadków przy swoistości 82%, a najlepszy próg wyniósł 274 pg/ml. Łącznie dla obu grup najlepszy próg NT-proBNP to 311 pg/ml (czułość 74%, swoistość 85%), a dla BNP 49 pg/ml. Próg dla NT-proBNP był wyraźnie wyższy niż 125 pg/ml stosowane w wytycznych europejskich u osób z objawami.

Autorzy uważają, że wyniki przemawiają za przesiewem z użyciem peptydów natriuretycznych u osób z grupy wysokiego ryzyka, a jego trafność porównują do testu FIT w przesiewie raka jelita grubego.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli masz nadciśnienie, cukrzycę, przebyty zawał lub inne czynniki ryzyka chorób serca, lekarz może zlecić oznaczenie NT-proBNP. Prawidłowy wynik jest uspokajający, ale nie daje pełnej pewności. Podwyższony wynik nie oznacza od razu niewydolności serca – stężenie rośnie też z wiekiem, przy chorobach nerek i z innych przyczyn – zwykle jest sygnałem do wykonania USG serca.

Ten przegląd nie ocenia, czy taki przesiew wydłuża życie. Decyzję o badaniach i leczeniu podejmuj z lekarzem rodzinnym lub kardiologiem. Niepokojące objawy, takie jak duszność, obrzęki nóg czy spadek wydolności, zawsze wymagają wizyty.

Ograniczenia badania

Wyniki poszczególnych badań bardzo się różniły – ze względu na wiek uczestników, obecność objawów, stosowane progi i definicję osłabionej pracy serca. Badania pochodziły z lat 1998–2014 i wszystkie były przekrojowe, czyli oceniały uczestników w jednym momencie. W grupach wysokiego ryzyka uczestników było stosunkowo niewielu, a przedziały ufności – szerokie. Nie dało się policzyć osobnych wyników dla grup wieku ani wyznaczyć najlepszego progu wyłącznie dla grupy wysokiego ryzyka.

Najważniejsze w skrócie

Badanie NT-proBNP z krwi dobrze wykrywało bezobjawowo osłabioną pracę serca u osób z czynnikami ryzyka, gorzej w populacji ogólnej. Podwyższony wynik jest wskazaniem do USG serca, a nie gotowym rozpoznaniem.