Jednorazowe badanie LDL, CRP i lipoproteiny (a) przewiduje ryzyko zawału i udaru przez 20 lat

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Na ryzyko miażdżycy wpływa kilka różnych mechanizmów. Cholesterol LDL odkłada się w ścianach tętnic. Białko C-reaktywne mierzone metodą wysokoczułą (hsCRP) pokazuje, czy w organizmie toczy się przewlekły, niewielki stan zapalny. Lipoproteina (a) to cząsteczka podobna do LDL, której poziom jest w dużej mierze dziedziczny i prawie nie zmienia się w ciągu życia – dlatego część wytycznych zaleca, by zbadać ją przynajmniej raz.

Wcześniej w dużym amerykańskim badaniu kobiet wykazano, że jednorazowy pomiar tych trzech wskaźników pozwala przewidzieć choroby serca nawet po 30 latach. Autorzy z Holandii, Wielkiej Brytanii i USA sprawdzili, czy podobnie jest w Europie, także u mężczyzn.

Jak przeprowadzono badanie

Wykorzystano dane z badania EPIC-Norfolk – w latach 1993–1997 zaproszono do niego mieszkańców hrabstwa Norfolk w Anglii w wieku 40–79 lat. Analiza objęła 17 087 osób bez wcześniejszego zawału ani udaru. Przy włączeniu do badania pobrano im krew (nie musiały być na czczo) i oznaczono m.in. cholesterol LDL, hsCRP i lipoproteinę (a).

Uczestników obserwowano średnio przez 20,5 roku, śledząc hospitalizacje i zgony z powodu choroby wieńcowej oraz udaru niedokrwiennego. Osoby podzielono na pięć równych grup (kwintyli) według poziomu każdego wskaźnika i porównano najwyższą grupę z najniższą, uwzględniając wiek, płeć, cukrzycę, ciśnienie i palenie.

Co wykazało

W czasie obserwacji wystąpiło 3249 zawałów, innych poważnych incydentów wieńcowych i udarów. Osoby z najwyższej grupy LDL miały o około 78% większe ryzyko niż osoby z najniższej, z najwyższej grupy hsCRP – o około 55%, a z najwyższej grupy lipoproteiny (a) – o około 19%.

Każdy z tych wskaźników dawał informację niezależną od pozostałych, bo słabo ze sobą korelowały. Ryzyko rosło wraz z liczbą podwyższonych wyników: przy jednym wskaźniku w najwyższej grupie było większe o 33%, przy dwóch o 68%, a przy wszystkich trzech około 2,4 razy większe niż u osób bez żadnego wysokiego wyniku.

Wyniki u kobiet były bardzo zbliżone do wyników wcześniejszego badania amerykańskiego. U mężczyzn ryzyko bezwzględne było wyższe. U kobiet związek samej lipoproteiny (a) z ryzykiem był słabszy i nie osiągnął istotności statystycznej.

Co to oznacza dla pacjenta

To badanie wspiera pomysł, by każdy dorosły choć raz w życiu wykonał badania laboratoryjne obejmujące lipidogram z LDL, hsCRP i lipoproteinę (a). Lipoproteina (a) nie jest oznaczana w zwykłym lipidogramie i trzeba ją zlecić osobno. Ponieważ jej poziom prawie się nie zmienia, zwykle wystarcza jeden pomiar.

Na LDL i CRP można wpływać dietą, ruchem i rzuceniem palenia, a w razie potrzeby leczeniem. Lipoproteina (a) słabo reaguje na styl życia, ale wysoki wynik jest dla lekarza wskazówką, by staranniej kontrolować inne czynniki ryzyka. Wyniki omów z lekarzem rodzinnym lub kardiologiem – to on oceni, czy potrzebne jest leczenie.

Ograniczenia badania

To badanie obserwacyjne, więc pokazuje związki, a nie dowodzi, że obniżenie wskaźników zmniejszy ryzyko u konkretnej osoby. Uczestników włączano w latach 90., gdy otyłość i cukrzyca były rzadsze niż dziś. Nie wiadomo, kto w trakcie obserwacji zaczął przyjmować leki obniżające cholesterol. Prawie wszyscy uczestnicy byli białymi Brytyjczykami. Analiz w podgrupach według płci, zwłaszcza dla połączenia trzech wskaźników, nie można uznać za rozstrzygające ze względu na małą liczbę osób. Kilku autorów zgłosiło współpracę z firmami farmaceutycznymi, w tym producentami leków działających na stan zapalny i lipoproteinę (a).

Najważniejsze w skrócie

Jeden pomiar LDL, hsCRP i lipoproteiny (a) u zdrowych dorosłych pomagał przewidzieć zawał i udar w ciągu 20 lat. Każdy z tych wskaźników wnosił coś innego, a ryzyko było największe, gdy wszystkie trzy były wysokie.