Park Leśny Arkoński i Arkonka

Park Leśny Arkoński i Arkonka – historia i zwiedzanie

Historia: od Eckerberger Wald do Lasu Arkońskiego

Przed 1945 rokiem las nazywano po niemiecku Eckerberger Wald. Na przełomie XIX i XX wieku był ulubionym terenem niedzielnych wycieczek mieszkańców Stettina. Wielką rolę w jego zagospodarowaniu odegrała rodzina Quistorpów – Johannes Quistorp, fabrykant cementu i filantrop, oraz jego syn Martin, którzy finansowali parki, aleje i miejsca wypoczynku na północnych obrzeżach miasta.

W 1860 roku na skraju lasu otwarto zakład wodoleczniczy Eckerberg, później przejęty przez Johannesa Quistorpa. Zabytkowy budynek dawnego Kurhausu stoi do dziś i mieści ośrodek wychowawczy im. św. Brata Alberta. Na przełomie wieków, na najwyższym wzniesieniu lasu, Martin Quistorp postawił wieżę widokową poświęconą pamięci ojca.

Obecna nazwa nawiązuje do Arkony – przylądka na Rugii, gdzie w średniowieczu stała słynna świątynia Świętowita. Po wojnie polscy mieszkańcy przyjęli ją dla całego lasu i wzgórza z ruinami wieży, a z czasem także dla kąpieliska.

Kąpielisko powstało w miejscu niewielkiego, wysychającego jeziora, nazywanego po niemiecku Martinsee. Przy jeziorze działał niegdyś młyn wodny Steinfurth na Osówce. W pierwszej połowie XX wieku w niecce jeziora urządzono baseny – według części źródeł w 1931 roku. Po 1945 roku kąpielisko nosiło przez krótki czas nazwę Świtezianka, a potem Arkonka. Przez dziesięciolecia było kilkakrotnie odnawiane, aż w latach 2012–2014 przeszło gruntowną przebudowę i latem 2014 roku otworzyło się w nowej odsłonie.

Arkonka – baseny w środku lasu

Kompleks Rekreacyjny Arkonka zajmuje około 7 hektarów. Ma cztery baseny o łącznej powierzchni ponad 8 tysięcy metrów kwadratowych i głębokości od 40 do 180 centymetrów – od brodzika dla maluchów po basen sportowy. Są trzy zjeżdżalnie, sztuczna rzeka, sztuczna skała, gejzery i fontanna wyrzucająca wodę na wysokość około 15 metrów.

Wokół basenów rozciągają się trawiaste plaże w cieniu drzew, sztuczna plaża z piaskiem, boiska do siatkówki, kort tenisowy, plac zabaw i skatepark. Zimą skatepark zamienia się w lodowisko, więc Arkonka działa nie tylko latem. Jednocześnie na terenie kompleksu może przebywać do 5 tysięcy osób.

W upalne dni kąpielisko bywa pełne, ale dzięki ogromnej powierzchni i otaczającym je drzewom nie przypomina zatłoczonego aquaparku. Ze ścieżek dookoła widać leśne wzgórza, a do kąpieliska łatwo dojechać rowerem leśnymi drogami.

Wieża Quistorpa i inne ślady przeszłości

Najciekawszym zabytkiem lasu są ruiny Wieży Quistorpa na Wzgórzu Arkony, wzniesionej w latach 1900–1904 według projektu berlińskiego architekta Franza Schwechtena. Na kamiennym cokole z arkadami i tarasem stała wysoka ceglana wieża zakończona krenelażem. Na narożach tarasu ustawiono alegoryczne rzeźby Handlu i Przemysłu dłuta Ludwiga Manzla, a w środku urządzono pamiątkową salę poświęconą Johannesowi Quistorpowi.

Wieża była przez lata ulubionym punktem widokowym szczecinian. Pod koniec II wojny światowej została zniszczona – według jednych przekazów w nalocie, według innych wysadzona przy walkach o miasto w 1945 roku. Do dziś zachował się masywny cokół z arkadami, schody i fragmenty ceglanego trzonu. Ruiny są wpisane do rejestru zabytków, a w 2011 roku miasto je zabezpieczyło.

Wieża leży na trasie ścieżki „Śladami Quistorpów”, łączącej miejsca związane z rodziną fabrykantów – od Jasnych Błoni i Parku Kasprowicza po las. W lesie można też natrafić na ruiny dawnej leśniczówki Arkońskiej.

Co zobaczyć w lesie

Las Arkoński jest pocięty dolinami strumieni – Osówki, Arkonki, Zielonki i Żabińca – a w zagłębieniach terenu leżą małe zbiorniki: Jezioro Goplany, Głuszec, Syrenie Stawy i inne. Różnica wysokości sięga tu około 100 metrów, więc spacer potrafi być całkiem wymagający.

Tuż obok Arkonki leży Jezioro Goplany, dawniej Sand See, do którego wpada struga Arkonka. Kiedyś także działało tu kąpielisko, dziś kąpiel jest zabroniona, ale piaszczyste brzegi i polana z miejscem na ognisko to popularny przystanek szlaków. Wieczorami nad wodą pojawiają się kaczki, łyski i czaple.

Najbardziej malowniczą częścią lasu jest Dolina Siedmiu Młynów, czyli górny bieg Osówki między Głębokiem a Osowem. Po siedmiu dawnych młynach wodnych zostały stawy, a dolinę chroni zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Dalej, na Wzgórzach Warszewskich, jest ośrodek Gubałówka z torem saneczkowym i małym stokiem narciarskim.

Przyroda i rekreacja w Lesie Arkońskim

Las Arkoński leży na Wzgórzach Warszewskich i jest zaskakująco pagórkowaty. Najwyższe wzniesienia w jego granicach, Wzgórze Arkony i Wzgórze Sobótki, mają około 70 metrów nad poziomem morza, a na skraju lasu Płaskowzgórze Warszewskie dochodzi do 120 metrów. Rośnie tu las mieszany: sosny, buki, dęby, brzozy, topole i olsze, a także gatunki sprowadzone przez człowieka, jak modrzew europejski i daglezja zielona.

Południowa część lasu razem z Parkiem Kasprowicza tworzy chroniony zespół przyrodniczo-krajobrazowy, dzięki czemu z centrum miasta można przejść do lasu niemal bez wychodzenia z zieleni – przez Jasne Błonia, Park Kasprowicza i dalej leśnymi alejkami.

Las jest też jednym z głównych terenów sportowych Szczecina. Wytyczono w nim wiele szlaków pieszych i rowerowych, ścieżkę zdrowia z urządzeniami do ćwiczeń w okolicy Jeziora Goplany, trasy biegowe i punkty widokowe. Działa tu ośrodek sportów konnych, a przy ul. Arkońskiej – stadion klubu Arkonia Szczecin, który także wziął nazwę od lasu.

Najlepsza pora na wizytę

Na baseny – oczywiście w upalne letnie dni, najlepiej rano lub w dzień powszedni. Na spacer po lesie i do ruin wieży najpiękniej jest wiosną, gdy runo pokrywają zawilce, i jesienią, gdy buki i dęby przebarwiają się na złoto.

Zimą warto zajrzeć na lodowisko przy Arkonce, a po obfitszych opadach śniegu – na sanki na wzgórza lasu. To jedno z niewielu miejsc w mieście, gdzie zimowy spacer naprawdę przypomina wyjazd za miasto.