Jezioro Głębokie

Jezioro Głębokie – historia i zwiedzanie

Historia: od wsi Glambeck do miejskiej plaży

Nazwa jeziora pochodzi z czasów słowiańskich i przeszła na leżącą nad nim wieś. Po niemiecku nazywano je Glambecker See, a wieś – Glambeck. Najstarsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1266 roku, gdy połowa wsi przeszła na własność szczecińskiego kościoła Mariackiego.

W średniowieczu jezioro było częścią gospodarki wodnej okolicy. W XV wieku książęta szczecińscy zgodzili się, by do jeziora odprowadzać wodę z potoku Osówka, który napędzał młyny w pobliskiej Dolinie Siedmiu Młynów. W XIX wieku okolica stała się popularnym celem wycieczek mieszczan ze Stettina, którzy przyjeżdżali tu na spacery po lesie i odpoczynek nad wodą.

Według lokalnych opracowań w latach 20. XX wieku nad jeziorem urządzono kąpielisko, które działa w tym miejscu do dziś. 15 października 1939 roku Glambeck włączono w granice tzw. Wielkiego Szczecina. Po 1945 roku osada otrzymała polską nazwę Głębokie, a jezioro – podobnie jak przed wojną – pozostało głównym miejscem letniego wypoczynku mieszkańców.

W ostatnich latach przebudowano pętlę tramwajową i autobusową Głębokie, tworząc węzeł przesiadkowy dla linii miejskich i podmiejskich. Dzięki temu dojazd nad jezioro jest dziś prostszy niż kiedykolwiek.

Jak wygląda jezioro

Mimo nazwy jezioro wcale nie jest bardzo głębokie – w najgłębszym miejscu ma około 6 metrów, a średnio niewiele ponad 2. Ma za to wydłużony kształt typowy dla jezior rynnowych: około półtora kilometra długości i do 300 metrów szerokości, a jego powierzchnia to około 31 hektarów. Leży w polodowcowej rynnie i nie ma naturalnego odpływu.

Jezioro zasilają opady i wody podziemne, a dodatkowo – podziemnym rurociągiem – woda przepompowywana z rzeki Gunicy, zwłaszcza zimą i wiosną. Dzięki temu poziom wody nie spada zbyt mocno w suchych latach. Na wodzie czasem widać pływające urządzenie do napowietrzania – element rekultywacji jeziora.

Zlewnia jest niemal w całości zalesiona, dlatego z wody widać głównie ścianę sosen, dębów i buków. Tylko wschodni brzeg zajmują wille osiedla Głębokie, a od południa – zabudowania kąpieliska. Osiedle podlega zresztą ograniczeniom w zabudowie właśnie ze względu na ochronę wód podziemnych i powierzchniowych, dlatego zachowało spokojny, podmiejski charakter. Wokół jeziora rozciągają się lasy komunalne leśnictwa Głębokie, które razem z Lasem Arkońskim obejmują ponad 1700 hektarów.

Co robić nad Głębokim

Latem główną atrakcją jest kąpielisko miejskie na południowym brzegu. Plaża ma około 200 metrów długości, jest ogrodzona, ma przebieralnie, toalety, punkt medyczny, plac zabaw z piaskownicą, pomost i miejsca na grilla. W sezonie nad bezpieczeństwem czuwają ratownicy, a w pogodne weekendy przychodzą tu dziesiątki tysięcy osób.

Poza sezonem warto obejść jezioro dookoła. Znakowana pętla „Wokół Jeziora Głębokiego” ma około 6 kilometrów i zaczyna się w rejonie pętli tramwajowej. Prowadzi leśnymi drogami, obok parkingów z wyznaczonymi miejscami na ognisko, wzdłuż brzegu i z powrotem na osiedle. Trasa jest płaska i dobra także dla rodzin z dziećmi oraz rowerzystów.

Na północnym brzegu, wzdłuż alei Spacerowej, rosną pomnikowe dęby szypułkowe nazywane Brytyjczykami. Nazwa nawiązuje do brytyjskiej misji repatriacyjnej, która działała w Szczecinie tuż po wojnie. Nieco dalej stoi buk o nazwie Upiór – wystarczy spojrzeć na jego powykręcane konary, by zrozumieć, skąd to imię.

Park Leśny Głębokie i okolica

Jezioro leży w Parku Leśnym Głębokie, drugim co do wielkości parku leśnym w Szczecinie, o powierzchni około 350 hektarów. To fragment Puszczy Wkrzańskiej, która ciągnie się dalej na północ aż do granicy z Niemcami.

Głębokie to węzeł szlaków pieszych i rowerowych. Na wschód biegnie trasa przez Dolinę Siedmiu Młynów – dolinę Osówki ze stawami po dawnych młynach wodnych – aż do Polany Harcerskiej i ośrodka sportowego Gubałówka na Wzgórzach Warszewskich. Na południe łatwo dojść do Parku Leśnego Arkońskiego z kąpieliskiem Arkonka i ruinami Wieży Quistorpa.

Na północno-zachodnim skraju jeziora znajduje się teren wojskowej strzelnicy w Wołczkowie, dlatego warto trzymać się oznakowanych ścieżek i nie wchodzić na tereny zamknięte.

Dolina Siedmiu Młynów – spacer w sąsiedztwie

Jeśli masz więcej czasu, z Głębokiego warto ruszyć na wschód, w dolinę strugi Osówki, nazywaną Doliną Siedmiu Młynów (niem. Siebenbachmühlental). Już w średniowieczu bystry nurt potoku napędzał tu młyny – jeden z nich, dzisiejsze Ustronie, książę Barnim I sprzedał miastu jeszcze przed 1277 rokiem, by zdobyć pieniądze na wojnę z Brandenburgią. W 1643 roku wszystkie siedem młynów przeszło na własność Szczecina.

W XIX wieku młyny wodne przegrały z parowymi, a dolina zmieniła charakter. Na przełomie XIX i XX wieku urządzono w dawnych młynach restauracje i domy kolonijne, a w 1925 roku w młynie Ustronie otwarto elegancki lokal z kawiarnią i cukiernią. Większość budynków nie przetrwała powojennych lat, ale po młynach zostały malownicze stawy o nazwach takich jak Zazulin, Zacisze, Uroczysko czy Łomot.

Dziś dolinę chroni zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Przez las mieszany z bukami, dębami i olszami prowadzi polsko-niemiecki szlak „Siedem Młynów – Gubałówka”, liczący około 4 kilometrów. To dobre przedłużenie spaceru wokół jeziora – szczególnie wiosną, gdy w wilgotnych miejscach pojawiają się płazy, a w koronach drzew słychać dzięcioły.

Najlepsza pora na wizytę

Na plażę najlepiej przyjść w dzień powszedni lub wcześnie rano w weekend – w upalne niedziele parkingi szybko się zapełniają, a tramwaje bywają pełne. Wieczorem, gdy słońce chowa się za lasem na zachodnim brzegu, jezioro jest najspokojniejsze.

Jesień to najlepszy czas na pętlę wokół jeziora: kolorowe liście, mgła nad wodą i znacznie mniej ludzi. Zimą, przy mrozie, okolica wygląda jak z pocztówki, ale na lód nigdy nie wchodź bez pewności, że jest bezpieczny.